28-08-2006, 10:53 AM
|
#1 (permalink) | |||||||||||||||
|
Kürtçe Öğrenmeye Devam-2
Adım-1
Türkçe alfabeyi biliyorsunuz: A, B, C, Ç, D, E, F, G, Ğ, H, I, İ, J, K, L, M, N, O, Ö, P, R, S, Ş, T, U, Ü, V, Y, Z (29 tane harf) Bunlardan "Ğ", "Ö", "Ü" harflerini alip çıkarıyoruz, bu harfler Kürtçe alfabede yoktur. Geriye 26 tane harf kaldı. Bu 26 tane harfin hepsi Kürtçe alfabede var. Bütün bu harfler Türkçede olduğu gibi okunuyor ve yazılıyor("U" harfi hariç). Böylece işimiz kolaylaşiyor. Şimdi Kürtçe alfabede olup Türkçe alfabede olmayan harfleri yaziyoruz: X, W, Q, Ê, Û (x, w, q, ê,û) . Bu 5 harfi diger 26 harfe ekledigimiz zaman toplam 31 harf oluyor. Şimdi Kürtçe alfabemizi yazabiliriz: A, B, C, Ç, D, E, Ê, F, G, H, İ, Î, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, Ş, T, U, Û, X, W, V, Y, Z Böylece Celadet Bedîrxan`in Latin harflerini kullanarak hazirlamiş oldugu alfabeye ulaşmış oluyoruz. O zaman bütün mesele Türkçede olmayan bu 5 harfin ne oldugunu, nasıl okundugunu öğrenmek. Gördügünüz gibi Kürtçeyi okuyup yazmak çok basit. Bu 5 harfin nasıl okundugunu teker teker üzerinde durarak her birini ayrı ayrı adımlarda açıklayacağız. Şunu da belirtmeden geçmeyelim, Celadet Bedîrxan Türkçe alfabedeki " ı " ve " i " harflerini " i " ve " î " olarak almistir, dogrusu da budur, dilin ve yazımın estetiğine daha uygundur, kaldı ki şapkalı " î " biraz daha ince okunuyor. Şimdiki dersimiz yukaridaki alfabeyi iyi gözden ge 'e7irmek, Türkçe alfabede olup da Kürtçe alfabede olmayanları, Kürtçe alfabede olup da Türkçe alfabede olmayanları iyice gözden geçirmek. Tekrarliyoruz Ğ, Ö, Ü harfleri Kürtçe alfabede yok, X, W, Q, Ê, Û harfleri ise Türkçe alfabede yok. Adım-2 X harfi Kürtçe dersimizin ilk adımında Kürtçe alfabeyi verdik, Kürtçede olmayan Türkçeye ait sesler ile Türkçede olmayan Kürtçeye ait sesleri belirttik. Bu seslerin hangi sesler oldugunu hatirlamaya çalisin, hatirlayamiyorsaniz tekrar okuyunuz. Bu seslerden biri X harfi ile temsil edilen ses idi. X harfi hangi sese karsilik geliyor? Dersimizin bu ikinci adiminda bu harf üzerinde duruyoruz. Kürtçede "yoksul" ne demektir? "Yoksul" kelimesinin Kürtçe karşılığını biliyorsunuz, bunu sesli olarak telafuz ediniz, Türkçe harflerle yazmayı deneyiniz, yazmaya çalistiginiz halde olmuyor, degil mi? Çünkü Türkçede olmayan bir ses çıkıyor ve bu sesi karşılayacak bir harf arıyorsunuz, size bir harf lazım, evet bu harf sözünü ettiğimiz X harfidir, şimdi "yoksul"un Kürtçe karşiligini rahatça yazabiliriz: Xizan. Aynı metodla örnekleri çogaltabiliriz, ilk önce Türkçe yazmayi deneyin! iz ve olmadigini gördügünüz için hep bu sesleri karşılayacak harflerin eksikligini duyacaksiniz ve böylece bu harfleri ögrenip kolayca hafizanıza kaydetmiş olacaksiniz. Şimdi örnekleri çogaltabiliriz: "Dayı" kelimesinin Kürtçesini biliyorsunuz yukaridaki yöntemde oldugu gibi yazmaya çalışın, gene Türkçe alfabede olmayan bir harfe gereksinim duyuyorsunuz, evet gene X harfi size lazim, şimdi "dayı" kelimesinin Kürtçesini yazabiliriz: Xal. X harfinin içinde oldugu kelimeleri çogaltabiliriz. Teyze=Xaltî, Süslemek=Xemlandin, Genç=Xort, Ceylan: Xezal, Xanim, Xatir, Xelk gibi... Böylece dersin ikinci adımında X harfini açiklamis olduk. Kendi kendinize içinde X harfinin olduğu kelimeleri bulup tekrarlayınız. Adım-3 W harfi W harfini çok duydunuz, bir çok dilde bu harfle karşılaştınız. Kürtçede bu harf hangi sese karşılık geliyor, tahmin edebiliyor musunuz? Türkçedeki "ülke" kelimesinin Kürtçe karşılığını biliyorsunuz, bunu yazmak istediginiz zaman bildiginiz Türkçe harfler ile yazabilir misiniz? Denemek isteseniz de olmaz, çünkü gene Türkçede olmayan bir ses çikiyor ve bu sesi temsil eden bir harf olmalı, bu harf " W " harfidir. Artık "ülke"nin Kürtçe karşılığını yazabiliriz: Welat. Artık " W " harfinin nasil bir sese karşılık geldigini, nasıl okundugunu "Welat" kelimesinden çikarabiliyorsunuz. İçinde " w " harflerinin oldugu kelimelere dikkat ederek örneklerimizi çogaltalim: Onun eli şişmiş: Destê wî werimîye, O yoruldu: Ew westîya, O : Ew, Ordan: Ji wir, Bunun gibi siz de içinde " w " harfinin oldugu başka kelimeleri bulup yazınız. Adım-4 Q (q) harfi Türkçedeki " K " harfini genizden söylersek " Q " harfini seslendirmiş oluruz. Aslinda " Q " harfinin temsil ettigi ses zaman zaman Türkçede de karşimiza çikiyor ama bu harf Türkçe alfabeye alinmadigi için " K " harfini çogu insan genizden seslendirerek aynı " Q " nun verdigi sese ulaşiyor, örnegin; "kalem" kelimesindeki " k " harfini çogu insan yumuşak degil de sert ve genizden okur, böyle oldugu zaman aslında "Kalem" , "Qalem"e dönüşüyor. Şimdi konuyu dağitmadan " Q " harfine örnekler verelim: "Gırtlak" kelimesinin Kürtçesini biliyorsunuz bunu telaffuz ediniz, telaffuz ettiginiz kelimeyi yazalim: Qirik. Yukarda da dedigimiz gibi bu harf "K" harfinin genizden seslendirilmesi sonucu çikiyor. İçinde " Q " harfinin oldugu örneklerimizi çogaltalim: Başlık Parası: Qeling, Çığlık: Qîrîn, Hiç: Qet, Yuvarlak: Qilot, Buruşuk Bez: Paçê Qerçimî. Siz de içinde "Q" harfinin bulundugu kelimeleri bulup yazınız. Adım-5 Ê harfi "Elma" kelimesinin Kürtçesini biliyorsunuz Kürtçe alfabeyi hiç bilmeyen biri bunu Türkçe harflerle nasil yazabilirdi? İlk önce "siv" yazardi sonra bakar ve "olmadi" der, "sev" yazar bunun da olmadigini görür, her ikisini de okudugunuzda ne "siv" ne de "sev" "elma" nin Kürtçesini karşilamiyor, ortadaki sesli harf bunu karşilamiyor, o zaman bu sesi karşilayacak bir harf gerekir, bu harf sözünü ettigimiz "ê" harfidir, simdi "sêv" diye yazabiliriz. Evet dogrusu "sêv". Böylece "sêv" kelimesinden " Ê " harfinin nasil okundugunu çikarabildik."Sêv" kelimesindeki "ê" harfini tek başina seslendirmeye çalışın. Içinde " Ê " harfinin bulundugu örneklerimizi çogaltalim. Aslan: Şêr, Sıra: Rêz, Dalavere yapma: Sêra meke, Tok: Têr, Bir önceki gün: Pêr, Baktılar: Lê meskirin, Erkek: Nêr İçinde " ê " harfinin oldugu kelimeleri siz de çogaltip yazabilirsiniz. Adım-6 Û harfi " Û " harfi Türkçedeki bildigimiz " U " harfinin aynisidir ve oldugu gibi okunur, bunun için fazla örnek vermeye gerek yok. Uzak: Dûr, O gitti: Ew çû, Erken: Zû, Yağ: Rûn, Acı: Sûr, Yer: Şûn Gördügünüz gibi Türkçedeki " u " harfinin aynisidir, bunun üzerinde fazla durmaya gerek yok. Mînak: Simêl min hatin li (olumsuz), mû poz (di…re) min çûn. Simêl li min nehat, mû di pozê min re diçe. 1 – Sala 2006 an min hatin li (olumsuz), her tişt min ters çûn. 2 – Hewa welatê biyanî min hatin li (olumsuz), her karê min ters çûn. 3 – Zewac(evlilik) min hatin li (olumsuz), karê min ters çûn. Pêhînî 2 Şu edatları aşağıdaki cümlelerin boş yerlerine uygun bir şekilde yerleştirin. Binê, li ser, li pey, ji bo, di ..de – bê, hundirê, li ser, li ber. 1 - - - - beroşê dişewite. 2 Ximav - - - - - kaxizê bela dibe. 3 - - mal - - - - tevger dima. 4 Ew dikeve - - - - - - - dolabê. 5 Pere - - - - - min tine. 6 - - - - - xwe dinêre, lê nabîne. 7 - - - - ku diştek nebe, ji mal dernakeve. 8 - - - - - çend rojan, cardin karê wî ters diçe. Diyalog Şu diyaloğu bir kaç kez okuyun! Eğer olanağınız varsa, kürtçe bilen bir arkadaşla beraber okuyun. Anlyamadığınız sözcüklerin anlamını sözlükte bulun ve öğrenin. – Ew çi bîn e, tê? (o ne koku dur, geliyor) – Binê beroşê dişewite. – Çima dişewite? – Ez nizanim, her tiştê min ters diçe! – Tu çi dikî? – Ez bi qelemximavê (dolma kalem) dinivisînim, xwedê bela xwe pê de, dîsa! – Çi bû, be camêro? – Ximav (mürekep) li ser kaxizê bela dibe! – Tu jî hêdî binivîse! – Na, ne ji wê ye, jixwe her tiştê min ters diçe! – Tu çima naçî der? – Ez ditirsim, dibe kevir li serê min bikeve! – Çima kevir li serê te keve? – Îsal her tiştê min ters diçe! – Pencerê veke! – Na, cam dişikê! – Tu evîndarê darê yî? – Na! – Tu çima darê hemêz dikî? – Na, ez darê hemêz nakim! – Lê ew çi ye? – Ez şemitim, hatim li darê ketim. – Tu gogê dilîzî? – Na ez nalîzim! – Çima nalîzî? – Heval ling davêjin ber min! – Wêçaxê biçe li hespê siwar be! – Na, hesp xwe hildavê, paşê ez li erdê dikevim! – Tu jî pir tirsonekî lo! – Na îsal her tiştê min ters diçe! Bu cümleleri kürtçeye çevirin Neden ağacı kucaklıyorsun? Hayır ben ağacı kucaklamıyorum. Camı aç Hayır ben açmıyorum Sen ata biniyormusun? Hayır binmiyorum. Niçin binmiyorsun? Attan düşerim. Rêziman Kürtçede eğer anlam bozulmuyorsa yanyana gelen iki sessiz harften bir tanesi düşer. Örnek: simbêl >simêl, kember >kemer, koçber >koçer gibi. Bazı fiilerde de bu özeliğe uygun olarak sessiz harfler düşmüştürler. Şimdi bu kurala uyan fiilerin şimdiki zaman köklerini bulalım. Bu mesaj en son " 03-12-2006 " tarihinde saat 03:31 PM itibariyle berxwedan tarafından düzenlenmiştir.... |
|||||||||||||||
|
|
28-08-2006, 11:16 AM
|
#4 (permalink) | ||||||||||||
|
Alıntı:
__________________ |
||||||||||||
|
|
«
Önceki Konu
|
Sonraki Konu
»
| Konu Araçları | |
| Mod Seç | |
Düzenli Mod
|
|
|
||||
| Konu | Konuyu Başlatan | Forum | Yanıt | Son Mesaj |
| Heval Sahi Biz Çima Kürtçe Konuşmuyoruz!(okumuyoruz, yazmiyoruz)... | Memê Alan | Sınırsız Muhabbet Burada | 27 | 10-12-2007 12:47 PM |
| Kazakistan hükümetinden Kürtçe eğitim genelgesi | berxwedan | Sınırsız Muhabbet Burada | 7 | 11-04-2007 07:01 PM |
| Sadece Windows mu ---Dünyanın ilk Kürtçe bilgisayar sistemi 'Linux'a Kurdi' geliyor | ByMixture | Bilgisayar Yazılım ve İşletim Sistemleri | 9 | 17-09-2006 01:45 PM |
| Kürtçe Windowstan Bir GörünTü Ve Yeni HaberLer | ByMixture | Windows | 21 | 14-08-2006 02:37 AM |
Forum saati Türkiye saatine göredir. GMT +2. Şuan saat: 02:24 AM .
(Türkiye için GMT +2 seçilmelidir.)
(Türkiye için GMT +2 seçilmelidir.)
