16-04-2008, 02:53 PM
|
#1 (permalink) | |||||||||||||||
|
kürtçe dersler_4
İYELİK ZAMİRLERİ (CÎNAVKÊN XWEDÎTIYÊ)
İyelik zamirleri daha çok diğer zamirlerin bir araya gelmesiyle oluşur. Kendi başlarına iyelik zamirleri yoktur. İsim takısı ve bazı nesne zamirleri bir araya gelerek iyelik zamirlerini oluştururlar. Üç isim takısı vardır. Buların aracılığıyla sahiplik (xwedîtî) oluyor. İyelik sahiplik demektir. Bu isim takıları -a, -ê, -ên dîr. Kürtçe'de bunlara Veqetandek deniliyor. Daha önce de belirtildiği gibi Kürtçe de kelimelerde cinsiyet farkı vardır. Dişil (D) kelimeler için -a isim takısı, Eril(E) kelimeler için -ê isim takısı kullanılır. Çoğul için de -ên isim takısı kullanılır. Çoğulda cinsiyet farkı yoktur. Erillere Örnek; O benim babamdır: Ew Bav(ê) min e Alinin dayısı gitti mi?: Xal(ê) Elî çû? Dişillere Örnek; O senin bacın mı?: Ew xwişk(a) te ye? Halam geliyor : Met(a) min tê Çoğullara örnek; Onlar senin bacıların mı?: Ew Xwişk(ên) te ne? Sizin dayılar :Xal(ên) we Bu isim takıları eğer sonuna geldikleri kelime sesli bir harfle bitiyorsa "y" kaynaştırma harfi alırlar. ÖRN; (Erkek) Kardeşim:Bira(y)ê Min Onun Teyzesi:Xaltî(y)a Wî/Wê Senin Mektupların :Name(y)ên Te Teyze, hala, dayı, baba gibi cinsiyetleri belli olanların kelimeler dışında, diğer cinsiyet vehmedilemeyecek kelimeler içinde cinsiyet ifade eden isim takısı gelir. ÖRN: Onların ağacı: Dar(a) Wan Defter Yaprağı: Pel(ê) Defter Ağaç ve yaprağın herhangi bir cinsiyeti olamaz ama Kürtçe'de her kelimenin bir cinsiyeti vardır. Bunların cinsiyetleri ile ilgili belli kurallar olmakla birlikte her zaman kurallarla bilinemeyebiliyor. Zaten biz daha önce de belirtildiği gibi ayrıntılara inmeyeceğiz. Ancak şunu diyebiliriz ki pratik yaparak bu sorun aşılır. ÖRNEKLER: Benim gömleğim büyüktür: Îşligê min mezin e Kapım herkese açık: Deriyê min li herkesê vekiriye Kalemin nerede? : Pênûsa te li ku ye? Senin ismin ne? : Navê te çi ye? Onun aklı çalışıyor: Heşê wî/wê dixebite Onun arkadaşı geldi mi?:Hevalê/a wî/wê hat? Bizim Evimiz köydedir: Mala me li gund e Öğretmenimiz bilgilidir:Mamosteyê/ya me zana ye Sizin okul büyük mü?: Dibistana we mezin e Sizin ülkeniz soğuktur :Welatê we sar e Onların tarlası kıraçtır: Zeviyê wan beyar e. Onların duvarları eğrildi:.Duwarê wan xera bû ALIŞTIRMALAR: Pisîka min çû…………… Kûçikên te kanên?......... Paceya wî sor e………… Derziya wê şikiya………. Şekirê me qediya……. Gelê Kurd jîr e…………… Baxçê wan nexweş e………… Kovara we kîjan e?............. Evimiz güzeldir……… Ayakkabın var mı?............ Onun defterleri yırtıktır (E)…… Onun elbisesi yenidir (D)……… Ülkemiz cennet gibidir…….. Bizim atımız iyidir…….. Caminiz çok güzel…………… Onların develeri var………….. EZBERLENMESİ GEREKEN KELİMELER: Perçekirî :Yırtık Sol: Ayakkabı Pace:Pencere Derî: Kapı Duwar :.Duvar Ban: Dam Xweşik güzel Qerçil: Çirkin Dirêj :Uzun Kin: Kısa Teng: Dar Fireh: Geniş Mizgeft:Cami Dergeh: Tekke Dêr: Kilise Kenişte: Havra Parêzgeh: Tapınak Çêlek: İnek Ga: Öküz Hêstir: Katır Hesp : At Pisîk: Kedi Kûçik: Köpek GEÇEN KONUNUN CEVAPLARI: Ev keça kî ye?...................... : Bu kimin kızıdır Wan duwar xera kirin............ : Onlar duvarı yıktılar Vê mal şewitand…..........….. : Bu ev yaktı (D) Ev kin in................................ : Bunlar kısadır Ew ranabin…………........… : Onlar kalkmıyor Wî nenivîsand……….......… : O yazmadı (E) Wê xwarin danî…….........… : O yemeği serdi (D) Vî go çi?................................ : Bu ne dedi? (D) Ew roja înê tê………............ : O Cuma günü geliyor Van pênûs nedan....................: Bunlar kalem vermediler O ata bindi……………......... : Ew li hesp suwar bû O elbiseleri yıkadı………..... : Ew cilan şûşt Bu çok uzun……………..… : Ev pir dirêj e Bunlar geldi mi?.................... : Van hatin Onlar kim?............................. : Ew kî ne? Onlar ne yaptı?...................... : Wan çi kir? Bunlar yazdı……………….. : Ev nivisandin Bu süt aldı (d)……………....: Vê şîr girt O su istemedi (e)……………: Wî av nexwest Bu halıyı kaldırdı (e)………. : Vî xaliyê ra kir NOT 1: "E" Eril'in, "D" dişil'in kısaltmasıdır. NOT 2: Bazı kelimelerin iyelik eklerinin E-D'likleri kelimenin sahibine göre E-D olduğu anlaşılır. Örneğin arkadaş kelimesinin E-D olarak tanımlanması arkadaşın erkek mi, kadın mı olmasına bağlıdır. Aynı şekilde öğretmen, doktor, müdür, mühendis vs. kelimeleri de bunlardandır. Öğretmen erkek ise E, kadın ise D eki alır. O yüzden verilen örnekte " Hevalê/a ", " Mamosteyê/ya " gibi ayrılarak verilmiştir. NOT 3: Daha önceki dersimizde gördüğümüz gibi 2. grup Şahıs Zamirlerinden 3. tekil şahıs "O" da E-D ayrımı vardır. Bu yüzden yukarıda türkçe karşılığı "O" olanların karşılıkları "Wî/Wê" şeklinde yazılmıştır. |
|||||||||||||||
|
«
Önceki Konu
|
Sonraki Konu
»
| Konu Araçları | |
| Mod Seç | |
Düzenli Mod
|
|
|
||||
| Konu | Konuyu Başlatan | Forum | Yanıt | Son Mesaj |
| Dİlİmİz KÜrtce | Ersin | Dirok | 16 | 15-11-2008 07:23 PM |
| kürtçenin yasaklı hali böyleymiş!!!!!!! | KaRaCoCuK | Sınırsız Muhabbet Burada | 28 | 16-03-2008 01:40 PM |
| Kürt Dilini Tanımak | byprens | Dirok | 3 | 14-02-2008 02:41 AM |
| Kürt dili | Albatros | Genel Kültür | 10 | 12-01-2008 07:34 PM |
| Kürtçe kitapların serüveni kitaplaştı | Kajîn Jîr | Kitap Tanıtım Ve Eleştiri | 1 | 23-10-2007 01:37 AM |
Forum saati Türkiye saatine göredir. GMT +2. Şuan saat: 02:27 AM .
(Türkiye için GMT +2 seçilmelidir.)
(Türkiye için GMT +2 seçilmelidir.)
