dojehist

A
Rëzbûna : A /Ä
A /Ā Sıralaması*************
A = A

Ä = AA , Ā uzun okunur , Belirteç , İşte , Öyle , Böyle , Bak , Ve’de 1 Tam 2 Ünlem , Nida ve hayret işareti *** Ä vırva = Burdan , Tam burdan , Tam anlamı verir , Edat’tır *** Ä disa = Bak yine *** Ä usane = Tam öyle , İşte öyle ( wısa /wılo = Öyle ) *** Ä hevqaswu / Ä hawqaswu = Tam bukadardı , Tam bununkadardı *** Ä ev wu = İşte buydu *** Ä dere hanënë = Ta ordalar , Bak ta ordalar *** Ä dere hanëyë = Taorda (*57)
<< bkz Usa , Tehr >>

Abori [ai] = Ekonomi , İktisat , Mali
<< bkz Sıtari >>

Abûr [syn] = 1 Hicap 2 Hassiyet 3 Seciye , Karakter 4 Onur 5 Ahlak 6 Muhrem , Namus *** Bë abûr = Hicapsız , Namussuz , Onursuz *** Abûrti = Hassiyetlilik , Onurluluk
<< bkz Heya >>

Abûriyat = Töre bilim , Ahlakkıyat


Akademi = Akademi , Akademya
<< bkz Zanıngeh>>
Alıdandın / Walıdandın = 1(tz) Doğuş , Doğma /Doğmak 2 Tevelūt , Milat , Doğum 3 Zāhirleşmek 4 (phil) Dogma , İnak , Bazı mesnetlere dayanarak sonradan asli olana katıştırılan hārici fikirler veya akideler *** Meha newrozëda alıdi = Nevruz ayında doğdu *** Bı alıdandi = Doğuşlu , Doğuş ile , Doğumlu *** Pë alıdandi = Doğuştan ile , Kalıtsal ile*** Roja alıdandınë = Doğum günü *** Kijan salida alıdi ? = Hangiyılda doğdu ?*** Pëşmıda alıdiyë / Bervimı alıdiyë = Benden önce doğmuş*** Dı alıde = Doğuyor *** Ne alıdi = Doğmadı *** Alıdi xelazbû = Doğurdu kurtuldu , Doğurdu bitti *** Ro alıdi = Gün doğdu *** Hiv alıdi / Heyv alıdi = Ay doğdu *** Hedi hedi dı alıde = Yavaş yavaş doğuyor
<< bkz Walıdandın >>
{ Diğer Diyalekt’ler : Zayan , Welıdin , Wekadet }

Alıdandınxane / Walıdandıbxane / Rakethane = Doğum evi , Doğum kliniği

Alıdantın = 1 (tz) Doğurtmak , Doğuş sağlamak 2 (phil) Sokratvari soru sorna yönteni ile yeni veya eski var olanı buldurmak , Fikir doğuşu sağlamak *** Alıdandınvanî = 1 (phil)Doğuşyancılık , Nativizm 2 (phil) Doğurtuculuk , Sokrat vari düşünce
<< bkz Walıdandın >>

Alıdandınvan = 1 (adj) Doğurtan , Ebe , Doğum yardımcısı 2 Doğup zāhirleşen 3 Doğuştancı 4 Doğurucu (mz) Üretken 5 Doğuşuk *** Alıdandınvanî = 1 (phil)Doğuşyancılık , Nativizm 2 (phil) Doğurtuculuk , Sokrat vari düşünce *** Kurekem alıdi = Bir oğlum doğdu *** Me salakida alıdiye = Biz bir yılda doğmuşuz , Hem demiz *** Hemleye hë ne alıdi = Hāmile daha doğurmadı , Hāmile henüz doğum etmedi
<< bkz Zayin , Raketın >>

Alıdıniyat / Alıdaniyat = Doğuştancılık , Fıtriye , Vehbiye , Vilādiye , Nativizm , Doğuşla veya irsi olan kalıtımların mütealliyatını bilme veya bilgi yolu
<< bkz Fıtriyat >>

Alıdandınvaniyat = Doğmatizm , Dogmaya veya inaka bağlı düşünceler , Dogmacılık *** Alıdanti / Alıdanî = Dogmatik , Kurallara uydurulmuş fikir veya fiil

Alandın = 1 Yumaklamak , Dolamak , Sarmak / Sarılmak 2 Dolaştırmak 3 Bobinaj 4 Dolandırmak , Hile etmek Birilerini kandırmak 5 (vulg) Madik atmak , Aldatmak , Atlatmak 6 (mz) Dolaşmak , Birine veya bir işe bulaşmak veya Sarmaş dolaş olmak*** Lıngemıva aliya = Ayağımadolandı*** Pësiramıva aliya = Yakama sarıldı *** Gulok alandın = Yumak sarmak , Yumak dolamak*** Ser hev alandın = Üstüste sarmak , Üst üste dolamak*** Pere alandın = Paradolandırmak*** Ew mı zehf aland = O beni çok dolandırdı *** Tu mı alandi = Sen beni dolandırdın *** Kë kë aland = Kim kimi dolandırdı , Kim kimi kandırdı *** Pë alıdandınëva derbaziyaxwe dıkın = Dolandırıcılıkla geçimini sağlıyorlar *** Por ä mı hev alıyayi bû = Saçlarım bir birbirne dolanık oldu *** Alıyayi = 1 Dolaşık 2 Karmaşık 3 Labirent*** Rëya alıyayi = (syn) 1 Dolaşık yol 2 Kütü yol 3 Labirentliyol *** Pëçiva alandın = Parmağa dolamak , Parmağa sarmak *** Ne alandi ma = Sarılmadan kaldı , Dolanmadan kaldı*** Ne aland = Sarmadı , Dolamadı*** Istiyeva alandın / Stuva alandın = Boynuna sarılmak*** Në alandın = Sarılmıyor , Dolanmıyor *** Pë alandınva = Sarma ile , Dolama ile *** Bë alandi (syn) = 1 Sargısız 2 Dolamasız , Dolaşıksız
<< bkz Kandırmak için Xapandın >>

Alandınvan [syn / adj ] = 1 Dolayıcı , Sarmalayıcı 2 Dolandırıcı (vulg) Madikci

Ali / Äli =1Yardım , Destek 2 İltimas
<< bkz Yali 2 >> ( * 17 )


Äli / Yali =Taraf , Yön , Yan , İstikamet , Geçe *** Äliki tene . = Bir taraf yanlız . *** Alime'da anji äliwe'da . = Bizden yana veya sizden yana .
<< bkz Yali 1 >> ( * 17 )

Alikar = 1 Yardıncı , Destekci , Hāmī , Kayırıcı , Himāye eden , Hümanist 2 Yardakcı , Kötü işlerde yardımcı , Kayıran 3 Muavin , Yamak 4 Mültemis , İltimas eden *** Alikari = Yardımcılık , Destekcilik *** Alikarvan = Yardım sever , İyilik veya destekkār *** Alikarperwer / Yardım sever , Hümaniter<< bkz Yalikar , Pıştivan 1, Xweyikar >>
{ Diğer Diyalekt'ler : Arikar }

Alikarbûyin / Alikarbûn = Yardımcı olma , Yardımlanış , Destekleniş

Alikarkırın = Yardım etmek, Desteklemek , Kayırmak *** Alikarikırın = Desteklenmek , Yardımda bulunmak
<< bkz Yalikarkırın , Pıştivani >>

Anestezi[tz] = Anestezi
<< bkz Tevızandın >>

Ar 1 = 1 Ar , Hicap 2 Namus
<< bkz Abûr , Heya >>


Ar 2 / Ard = Un *** Ar hërandın = Un öğütmek *** Gırara ar / Gırara ard = Un çorbası


Ar 3 = Od , Eski dilde ateş , Cehennem ateşi


Ardaf = Yakıt için tutuşturucu yakıt , Odun vs tutuşturmak için yakıtlık şey , Ateş tutuşturmaya yarıyan yakıt

Arvan [rgd] = Uncu , Un satıcısı *** Arvanî = Unculuk



Ardû = 1 Odun , Yakıtlık odun 2 Yakıt , Mahrukat *** Bë ardû = odunsuz *** Bë ardûti = Odunsuzluk , Yakıtsızlık *** Pë ardû = Odunla , Odun ile *** Bı ardû = Odunlu , Odunla , Odun ile *** Ardûva = Odun ile , Odunla *** Ardû jenin = Odun yığmak *** Ardû qutkırın = Odun kesmek *** Ardû qelaştın = Odun yarmak *** Ardya xışk = Kuru odun *** Ardûya ter = Yaş odun , Kesilmiş yakıtlık yaş odun
{ Diğer Diyalekt’ler :Ëzing }

Ardûdank = Odunluk , Yakıt odunların konduğu yer
{ Diğer Diyalekt’ler :Ëzingdagk }

Ardûvan = Oduncu , Yakıtcı , Odun veya kömür satıcısı ***Ardû çëkırın = Odun yapmak , Yakıt yapmak

Arımandın / Warımandı = Şişkinlik , Arı sokması veya sivilceden oluşan şişkinlik , Apse ile olan şişkinlik veya kabarıklık

Asë 1 [syn] = Son , Nihāye / Nihāyet , Had , Sınır 2 (geogr) Zirve , Doruk , Dikliğin en üstü , Baş , Uç 3 Pāyān , Āhir 4 Uçurum, Yar , Dik kayalık 5 (ss) Uçak pistinde inişdeki ilk hat / ...had , Uçak kalkışında pisteki son hat / ...had , Finiş 6 Raslantı , Tesadüf 7 (grm) Nokta , Hat çizgisi 8 Rābıta *** Bı asëyi = 1 Doruklu , Zirveli 2 Rābıtalı ilişikli 3 Raslantılı , Tesadüflü *** Ev rë asë wi gundi dıwe = Bu yol o köye rastlar , Bu yol o köye çıkar *** Çiyame asë ewra dıwe = Dağlarımız bulutlara değiyor*** Balafır asë ewra dıfıri = Uçak bulutların doruklarında uçuyordu *** Zozaname asë çiyada û konname ... / Zozaname sera çiyada û konname ... = Yaylamız dağların ddoruklarında ve çadırımız ..., Yaylamız dağların zirvesinde ve çadırımız
<< bkz Dawi , Pāyān için Payan , Payande >>

Asë 2 / Aso [syn] = 1 Ufuk , Āfak , Hatti bālā , Göz erimi , Yerle göğün birleştiği yer 2 (geogr) Doruk , Şahika , Zirve
<< bkz Aso >>

{ Diğer Diyalekt’ler : Ufuk = Bergeh Doruk = Bende , Dihar , Qoq , Poplizok , Kop , Şıtil , Sertar ,Gumpıl , Gopitk , Ewç , Lûtke , Şax Nışûv , Sımt ,Tapık }

Asë 3 = Sirayet , İntikal *** Hat asë wanderna bû = Gelip buralara kadar dayandı , Gelip buralara kadar sirayet etti , Gelip buralara kadar intikal etti *** Me asë kır , lëwu me bıre ser seraxwe = Biz intikal ettik nerdeyse başının üstüne sizi koyacaktı , Biz ilettik nerdeyse bizi başının üstüne koyacaktı .

Aso = 1 Ufuk , Görünüşte yer ile göğün birleştiği hatti bālā 2 (geogr) Zirve , Doruk , Şahika *** Asëgeha çiya = Dağlar doruğu , Dağlar zirvesi
<< bkz Asë 2 >>

Asë 3 / Hur [adj] = Asi , Çılgın ,Azgın , Dik kafalı , Şımarık
<< bkz Hur >>

Asëbûyin / Asëbûn = 1 Rastlamak , Tesadüf etmek 2 (mz) Çatmak , Bir belā veya olmazlığa çatmak 3 İlişikli olmak , Bağıntılı hāl, Payanda oluş 4 (ss) Finiş olamk ,Nihāyetleşmek , Nihāyi 5 (pol) Zirveleniş , Üst düzey toplantı , Olmazsa olmaz durum veya hāl *** Kër hestiye asëbû ! = Bıçak kemiğe dayandı ! *** Avä çemë hetta qırıqe asëbû = Irmağın suyu gırtlağa kadar dayandı *** Mıva asë bû ma = Gelip bana dayanıp kaldı , Bana dayatılıp kaldı *** Asëbûme (syn) = 1 Rastlamışın 2 Çatmışım 3 Tesadüfüm var *** Rëda me hev asëbû / Rëda rastihev hatın = Yılda bir birimize rastladık , Yolda tesadüfleştik *** Asë yeki qenc nebûm / Rastiti yeki qenc nebûm = İyi birine rastlamadım . İyi birine tesadüf etmedim *** Erd kolinëda asë bûne ... / Erd kolida rast hatıne ... = Yer kazar iken tesadüf ... . Toprakkazariken raslamışlar ... *** Asë kevnareki bûm = 1 Bir antikataya tesadüfettim , Bir antikaya rastladım 2 Bir eskimişe rastladım , Bir yıpranmışa tesadüf ettim *** Hemû rë asë Amade dıwe = (red) Her yol Diyarbakıra çıkar , Her yol Diyarbakıra tesadüf eder *** Herd mıraz hev asëbûn = İki mürüvet bir birlerine kavuştu , İki mürüvvet bir birlerine nāil oldu *** Du dıl hev asëbûn = İki gönül bir birlerine vuslat oldu *** Mem û zin dewatekida hev asëbûn . = Memo ile zin bir düğünde bir birlerine rasladılar , Memo ile zin bir birlerine bir düğünde tesadüf ettiler .*** Herd dıl ser pırë hev asëbûn = İki gönül bir birlerine köprü üstünde kavuştular , İki gönül köprü üstünde bir birlerine erdiler .
<< bkz Rasthatın >>

Asëgeh [syn] = (ss) 1 Tanpon , Bariyer , Son durak 2 Görüş mesafesindeki nihayi seyir 3 (qb) Kale ve hisarlarda en üst yer veya girip çıkılan burç geçiti 4 Es üst kattaki ikāmet gāh , Müstahkem mekām , En üst mahal 5 Nihāyi nokta 6 (soz) Çıkmaz sokak , Çıkışı olmayan tek yönlü giriş çıkışı olan yer (mz) Antre , Sofa , Hol *** Asëgeha minarë = Minarenin en üst uçu

Asëkırın 1 = 1 Sirayet ettirmek , İntikal ettirmek , Dayatmak , Dayandırmak , Nihāyetleştirmek 2 Tutumunda israr etmek , Vardırmak , Dayatmak , Olmazsa olmaz duruma getirmek , Bir şeyi bir şeylere sözlü veya sözsüz dayatıp bağlamak , Mütalli kılmak 3 Taallluk kılmak , Āit veya dairleştirmek , Münāsebetli saymak veya kılmak , Mensuplaştımak , İlişikleştirmek , İlgili ve bağımlı eylemk , Rābıta kurmak , Tutarlı hāle getirmek , Payandalamak (hq) Tahkim etmek 4 Uç uça getirip birleştirmek , Yan yana yaklaştırıp dayandırnak , Erdirmek , Erişimi sağlamak 5 (rgd ) Nāil ettirmek , Vuslata erdirmek 6 Karşılaştırmak , Kavuşumu sağlamak , Tesadüfle veyahut rastgele buluşumu sağlamak , Maksud ettirmek *** Berjer tukım rû asëdıwe , jor tukım sımël asëye = Aşağı tükürsen sakala dayanır yukarı tükürsem bıyığa dayanır *** Hetta vıra asëkırın = Burayakadar dayandırdılar , Buraya kadar sirayet ettirdiler *** Eme roki axrate hev asëwın = Bir gön ahirette buluşacağız , Bir gün ahirette rastlaşacağız
<< bkz Payende kırın >>

Asëkırın 2 = 1 İletmek , Ulaştırmak 2 (pol) Doruklamak , Doruklama , Zirvelemek , Olmazsa olmaz duruma getirmek
<< bkz İletmek ve Ulaştırmak için Gihandın >>
Asûde 1 [syn] = 1 Āsūde , Sākin , Rahat 2 Tenha , Issız
<< bkz Tenha , Xali , Xewle >>

Asûde 2 [syn] = 1 Āsūde , Rahat ve sükūna ermiş , Müsterih , Kedersiz ve tasasız hāl , Huzur ve saadet hāli 2 Ferah , Refah , Gönenç 3 Mutluluk , Esenlik

Asûdebûyin / Asûdebûn = Āsūde olmak , Mutluluk ve esenlikte olmak , Rahat ve huzurda bulunmak , Keder ve tasadan müsterih olmak
Ava 1 = Bu , İkinci tekil şahıs

Ava 2 [syn] = 1 Kurulu , Düzenli , Mahmur , Müreffeh , Yapılı , Derilmiş çatılmış 2 Bayındır , Müreffeh , Abadan 3 Esen , Kutsak *** Malate avawe = Evin var olsun , Evin şenlensin , Evin esenlensin

Avabûyin 1 / Avabûn 1 = 1 Yapısallaşma, Tesisleşme durumu , Düzenleşmek 2 Esenleşmek , Esen sağlayış , Karşılıklı hatır gönül tutmak , Gönüldaşlaşmak

Avabûyin 2 / Avabûn 2 = 1 Yapısalcılık , Yapı durumu hāli 2 Strüktürel

Avabûyin 3 / Avabûn 3 [obj] = 1 Tahakkuk , Var durum , Var oluş , Belli ve aşikārlaşmak , Nesnel var oluş , Vākī oluş, Gerçekleşme 2 Bayındırlaşma , Müreffehleşme , Abadanlaşma , Soyal iyileşim sağlma , Meskūnlaşma
Avabûniyat =1 Strüktürlizm ,Yapısalcılık , Kuruluşculuk , Yapılışları inceleme bilim dalı 2 Lisan veya edebiyat gibi konuların yapılışlarını bilme ilmi 3 Bünyevi yapılışı konu alan inceleme yolu
<< bkz Tehriyat , Çëbûniyat , Şemaliyat >>

Avakırın 1 = 1 Tesis kurmak , Montajlamak , İnşaa etmek , Çatı çatmak ,Yapılandırmak , Kurulu hāle getirmek , Kullanılır duruna getirmek , Kurulu düzen eylemek 2 Kurgulamak 3 Onarmak , Tadilat etmek *** Xaniki teze avakırın = Yeni bir ev yapmak , Yeni bir bina kurmak *** Sehet avakırın = Sakat kurmak *** Tışnaavadıkır = Bir şeyler monta ediyordu , Bir şeyler kuruyordu *** Konavakırın = Çadır monta etmek , Çadır kurmak , Çadır çatmak *** Mı avakır = Ben kurdum , Ben tesis ettim , Ben çattım *** Te Avakır = Sen kurdun , Sen tesis ettin *** Ew avakır = O kurdu , O tesiis etti , O montaladı *** Kë avakır ? = Kim tesis etti ? Kim montaladı ? *** Avakıri ma = Tesis edilmiş kaldı , Kurulu kaldı *** Avadıwe = Kuruluyor , Tesis ediliyor *** Ava ne bû = Tesis olmadı , kurulmadı *** Ava dıkır = İnşaa ediyordu , Tesis ediyordu *** Avati nivida ma = İnşaat yarıda kaldı
<< bkz Çëkırın >>

Avakırın 2 = Esenlik sağlamak , Esenlemek , Esenlikle şenlendirmek , Hoş beşler eylemek , Kutsamak *** Malate avawe = Evin şenlensin , Evin esenlensin , Evin kutlu olsun *** Te avawe = 1Sana kutlu olsun , Sana yarasın 2 İçkili kadeh tokuşturulmalarda şerefe demek , Yarsın
<< bkz Pirozkırın >>

Avakırın 3 [obj / syn] = 1 Gerçekleştirmek , Tahakkuk ettirmek 2 Bayındır etmek , Mamur kılmak , İmarlı ve sosyal durum sağlamak , Abadanlaştırmak *** Avadankırın (syn) = 1 Gerçekleştirmek , Gerçekleşmesisi sağlamk 2 İmar etmek , Mamurlaştırmak , Bayındır hāle getirmek , Abadanlaştırmak veya eylemek , Meskūn vaziyet aldırmak

Avakar / Avavan [adj] = 1 Tesisatcı , Motajcı 2 Usta , Erbap , Ehil , Mālik 3 Muktedir *** Avakıri = Kurucu , Montalayıcı , Tesisci / Tesis edici
<< bkz Çëkırvan >>

Avëj = 1 Atıcı 2 Sıçratıcı , Tazikleyici 3 (tchn)İtenek , Piston 4 (vulg) Palavracı , Yalancı
<< bkz İtenek ve Piston için Defok >>

Äwana 1 [adj] = Onlar, O kişiler

Äwana 2 [obj] = Her hangi bir şey , Onlar , O şeyler , Onlardan

__________________

| Üye İmzalarını Görmek İçin Buraya Tıklayarak Kayıt Olabilirsiniz. |

dojehist

Ba Rëzbûna Ba / Bä
Ba / Bä Sıraalaması***************Badan 1 = 1 Burma / Burmak , Bükmek , Kıvırmak , Kendi ekseni veya kendi mihferi etrafında dolamlamak 2 Eğrileştirmek 3 Kavisleştirmek 4 (grm) İnsiraf , Tasrif , Sarf kurallarına uygun hālde sözcüğü çekme veya bükümleme 5 Eğirmek 6 (mz) İğdiş etmek , Burmak *** Doş badan / Qûn badan = Döş kıvırmak , Kıç kıvırmak *** Ris badan = Yün iplik eğirmek *** Gotın badan = 1 Söz kıvırmak , Ağız deniştirmek 2 (grm) Tasriflemek , İnsiraf eylemek *** Zımana kurdi zımaneki badayiye = Kürt dili bükümlü bir dildir *** Şirinahiya badayi = Burma tatlısı veya burumlu ve bürümlü imal edilen tatlı çeşitleri

Badan 2 = 1 Sallamak , Salımlamak 2 Harmanlamak ,Daneleri samandan ayırmak için rüzgāra tutmak 3 (mz) Dolamak , Sarmak , Sarmalama *** Dest badan / Dest ba kırın = El sallamak , El ile bay bay etmek *** Dest hejandın = El sallamak *** Seri badan =Kafa sallamak , Baş sallamak , Kelle sallamak *** Seri hejandın = Kafa sallamak , Baş sallamak *** Gulok badan / Gılok badan = Yumak sarmak , Bobin sarmak
<< bkz Hejandın Dolamak için Alandın >>

Badayi = 1 Bükülmüş , Burulmuş , Kıvrılmış 2 Bağımlı
<< bkz Gırëdayi >>


Badanvan [adj] = Kıvırıcı , Burucu , Bükücü

Badank 1/ Badok = Kıvırtmaya veya bükümlemede veya bükmede kullanılan eşya , Burma tatlısı imalinde kullanılan tulumba

Badank 2 = Apoz , Yelken 2 Vantilatör 3 Yelpaze*** Badankkırın = 1 Apozlamak , Yelkenlemek 2 Yelpazelemek 3 Eteklemek , Etekle ateşin yanması için eteklemek (Pëşkırın)
Bang 1 [syn] = 1 (rel) Sela , Ezan 2 (bot)Ütüş , Şakıyış , Şakrayış 3 Çağrı , Ünleme , Bağırma , Sesleniş


Bang 2 [syn] = 1 Çağrı , Davet ( f ) Nidā , Ünleme , Haykırış , Nara 2 ( rel ) Ezan , Sela , Kamet 3 Bağırma , Seslenme , Avaz , Seda , Alanen neşir 4 Grm Ünlem ( Int ) Nidā edatı , Harfi nidā , Vokativ *** Banga Serxweşa = Sarhoş narası *** Bangi esmana = Semaya nidā , Göklere nidā *** Banga mele = Hocanın kameti *** Bangam çû ëşşa esmana = ( mz ) Hakırışım göklerden göklere ulaştı ***
<< bkz Awaz >>

Bang 3 [syn] = 1 Ötüş , Anos , Buyruk , Sunuş 2 Celb , Davet , İlān ,Çağrı , Kendi tarafına çağırmak *** bang’ä fermi = Resmi davetiye , Celb , Tebliğ *** Bang hıldan = Ötmek 2 Anos etmek 3 ( rel ) Ezan okumak , Sela vermek , Kamet okumak veya Kamet getirmek
<< bkz Dewat 2 Gaskırın , Ëlam Bukruk için : Hëvotın , Hëvojtın >>

Bangbûyin / Bangbûn = 1 Çağrılma , Davetlenme 2 ( rel ) Kametlenme , Ezanlanma , Selalanma

Bang’ë bang = Ünüm ünüm , Bangır bangır , Avazı çıktığı kadar , Çığlık çığlığa , Avaz avaza

Bangawazi / Bangewazi = İmdat , Duyuru , Anos etme , Sesli duyuru
<< bkz Hawar >>

Banghıldan =1 Ötmek 2 Ünlemek , Çağırmak , Haykırmak
<< bkz Bangkırın >>

Bangkırın = 1 Çağırmak ,Ünlemek , Seslenmek , İlān etmek, Haykırmak 2 Ötmek 3 Avazlanmak , Sedalanmak *** Bang kırına mele = 1 Hocanın çağrısı , Hocanın kamet alışı 2 Ezan , Sela ( rel ) *** Bang dayin = 1 Öttürtmek , Ötüşmek 2 İlanlaştırmak veya İlan vermek 3 Avazlandırmak veya avaz vermek *** Bangi me dıkın ! = Bizi çağırıyorlar , Bizi ünlüyorlar ! *** Bangamı çû pışta çiya hëji … = Avazın dağlar arkasına gitti dahada …


Bangvan [rgd] = 1 Mezatçı, Münādi ,Carcı , Çağırıcı , Ferman okuyucu , Bildiri okuyucu , Anos edici , İlān edici , Seslenen 2 Müezzin ( rel )



Bar 1 = 1 Yük , Bagaj , Hamule , Kargo 2 Grm İmlā , Hamlī 3 İma , Dolayısı ile ifade etme *** Bar’ä ardû = Bir yük odun *** Bari mı dıke = ( mz ) Bana yüklüyor , Beni imalıyor ! *** Baraki dert = (mz) Bir yük dert , Bir sürü dert *** Bar dagırtın = Yük hazırlamak , Yükleneçek'leri hazırlamak *** Bar daxıstın / bar peyakırın = Yük indirmek *** Bar valakırın = Yük boşaltmak *** Bar gıran’î = 1 Ağır yüklülük 2 Zor mesullük , Ağır sorumluluk *** Balfıre barkëş = Kargo uçağı *** Bar kışandın = 1 Yük çekmek 2 Yük tartmak *** Mal barkırın = Taşınmak , Ev yükjlemek , Göçmek *** Bar rakırın = Yük kaldırmak *** Bareki sıvık = Hafif bir yük *** Bar’ä mılan derda dılan = (edb) Çileli gamlı gönül
, Dert yükü<< bkz Ta 2 , Pışti Göçmek için : Guhıstın >>
Bar 2 = 1 (gt) Bar , Kürt folklorinde bir sitil 2 ( alf ) Eğlence yerlerinde özel içki büfesi , Müzikli daslı içkili eğlence yeri *** Barlistın = Bar oynamak *** Laçi = Ağrı bar'ı , Ağrı barı ile oynanan oyunun ismi (*11)

…bar 3 = Son ek , Ardek *** Dılbar = Dilber , Bol gönüllü *** Gulbar = Güllü , Gül yağdırıcı *** Hunerbar = Sanaatkār , On parnağı hünerli

Bar 4 [grm] = Yüklem

Bareg [mil] = Cephane , Taşınılabilinir cephane

Baregeh [mil] = Karargah , Askeri kanp , Askeri ikmal istesyonu , Askeri üst , Konuşlanma yeri *** Baregaha balafır’ë = ( mil ) Askeri uçak üstü *** Baregehe hev gihandıne = İkmal istesyonu , İkmal kanpım *** Baregeh bûyin = Konuşlanmak , İkmalleşmek *** Baregeh kırın = Konuşlandırmak , Kamplandırmak , Üst sahibi etmek *** Deste baregehe / Heyet’ë baregehe = Karargah heyeti , Karargah kurulu *** Ëmıre baregehe duh hate xwendın ! = Karargah emri dün okundu ! *** Pëşivana baregehe = Karargah öncüsü , Karargah izcisi
{ Diğer Diyalekt'ler : Qırargah }


Bargeh 1 / Baregeh [ syn ] = 1 Depo , Ardiye , Anbar 2 Yük indirme boşaltma yeri , Nakliye yeri

Bargeh 2 / Barxane = 1 Nakliye anbarı , Kargo anbarı , Ardiye deposu 2 Langar , Uçak konulan büyük bina , Taşıt veya tarın makinalarının konduğu üstü örtük yapı


Barbûyin / Barbûn = 1 Yüklenmek , Sırtlanmak , Yükleniş 2 Her hangi bir ödevi üstlenmek , Bir māzereti kabul etmek 3 (math ) Yüklemli ( grm ) İmlā hali 4 Mahmul 5 (mz) Yük olmak *** Barbûyi = Yüklenik , Mahmul
<< bzk Yüklem ( math )Takırın >>Barhılgırtın = 1 Yük tutmak , Yük kaldırmak 2 Birine yüklenmede yardımcı olmak Barxane = 1 Nakliye anbarı , Yük deposu , Yük yükleme istesyonu , Nakil eşya deposu 2 Ardiye Ticarī eşya langarı , Antrepo 3 Levazım deposu

Barkëş = 1 Tartı , Baskül , Sabip tonaj kantarı 2 Taşıt , Taşıma vasıtası , Transport 3 ( rgd ) Hamal 4 ( rgd ) Nakilci , Naklıyatcı *** Barkëşvan’î = Nakliyatcılık , Nakilcilik *** Barkëşi = Transport , Nakilcilik , Taşımacılk

<< bkz Kantar için : Qenter Terazi için : Mızin Nakil için : Kışandın >>

Barkırın [ lr ] = 1 Yüklemek , Yükletmek , Sırtlatmak Tahmil 2 ( grm ) İmlālamak , Bir cümlede yükletilen iş , Oluş ve hali gösteren fiil *** Bar barkırın = Yük yüklemek , Yük yüklenmek
<< bkz Takırın >>

Barvan [ rgd ] = 1 Yüklenici , Yükcü , Nakliyeci , Kargocu 2 Hamal
<< bkz Hemal , Barkëş >>


Baş [rgd] = 1 İyi , Hırlı , Ala , , Hoş 2 (vulg) Kıyak 3 İstenilen iyi vasıflar , Olumlu 3 (mz) Tamam , Oldu , Peki , Evet ** Vi baştır hë nëwe = Bundan daha iyisi olmaz , En iyisi budur *** Baş zani = İyi biliyorsun *** Baş zanın ! = İyi biliyorlar ! *** Baş dızani = İyi biliyorsun *** Baş bızane = İyi bil *** Baş bıfıkıre ! =İyi düşün ! *** Baş fehm dıke = İyi anlıyor *** Baş ë ? = (syn) 1 İyimi ? , Tamammı ? 2 İyidir , Tamam ! *** Havala baş / havala qenc = 1 İyi arkadaş , Dürüst alkadaş 2 (vulg) Dobra arkadaş , Kıyak arkadaş *** Rojeki başta ! = İyi bir günde ! *** Hogıre roja başın / Dosta roja başın = İyi gön dostları (mz) Menfaat dostları *** Baş dıçe = İyi gidiyor , İyi yürüyor *** Baş anji xeraw = İyi veya kötü *** Baş ne baş = İyide kötüde *** Baş lı baş = İyiden iyiye *** Başiva = İyilikce , Dürüstce *** Baş û … = İyi ve …*** Başe bıke = Tamam yap , Peki yap , Evet yap << bkz Qenc , Pak >>

Başbihn [rgd] = 1 İyicil , Sevecen , Hoş görülü 2 Optimist , Ilımlı , Itıdalli
<< bkz Pakbihn >>



Başbûyin / Başbûn = 1 İyi olma , Dürüst olma , İyilenmek , İyileşmek 2 Sıhhatli oluş , Sağlıklı bulunmak , Felālahta olmak 3 Olgunluk , Islaha kavuşmak 4 (vulg) Kıyaklık , Kıyak oluş *** Başbûna me = İyiliğimiz , Dürüsylüğümüz *** Başbûna we = İyiliğiniz , Hayırınız *** Başbûnti = İyiliklik , Dürüstlük *** Başbûn laqi merıvtayeye = İyilik insana yaraşır , Dürüstlik insanlığa uygundur *** Baş bû hati = İyi oldu geldim *** Baş bû mera goti = İyi oldu bize sölediğin *** Baş bû ev tışta = Bu şey iyi oldu , Bu durum hoş oldu *** Baş bû lë … = İyi oldu fakat … *** Baş bû hate serete = İyi oldu başına gelen (mz) Sana müstahaktır *** Baş ne bû = İyi olmadı , Hoş olmadı *** Baş hıldan = İyi almak , İyi tutum *** Baş hılgırtın = 1 İyi kaldırmak 2 İyimserleşmek<< bkz Qencbûyin , Pakbûyin >>




Başi =/ Başti = 1 İyilik , Sağlık ve selāmet 2 Lütuf , İyimserlik 3 (vulg ) Kıyaklık *** Başki = İyice , Hoşca *** Başi nezan / Qenci nezan = İyilik bilmez , Nankör , İyilik tepen *** Başi zan = İyilik bilir *** Başkiva = İyilikce , Sağlıklıca *** Başiva / Pakiva = İyilikce , Güzellikle
<< bkz Paki >>



Başkırın = 1 İyi etmek , İyileştirmek , Sağlıklı kılmak , Doğru yapkak 2 Vaziyeti düzeltmek , Islah etmek 3 (vulg) Kıyak etmek<< bkz Qenckırın , pakkırın >>

Başvan / başitivan =[rgd] 1 İyilikci , Optimist , Hoş görüşlü , Nikbin / Nikbihn 2 (vulg) Kıyakcı

Başvaniyat = İyimserlik , Optimizm




Bar 1 = 1 Folklör evi veya ocağı 2 (alf) Bar , İçki içilen yer veya içkili danslı eğlence yeri. 3 Diskotek



Bawerbûyin / Bawerbûn = İnanmak , İmanlı oluş , İtikatlı hāl, Kani olma Kanıksama durumu *** ûû

Bawerkırın / Bawerikırın = 1 İnammak , İtikat etmek , İman etmet , Varlığına kanmak , Emin olmak 2 Telkin oplmak *** Dereng baweri kır = Geç inandi
Geç emin oldu Zû baweriyxwe pë ani = Çabuk inanı verdi , Tez iman eyledi , Hemen itikat getirdi


Baweri / Bawerti = 1 İtikat / İtikad 2 Eminlik , Kanaat , Sanı (mz) Telkin 3 Kanı , Delil , Kanıt, Emare , İnandırcı şey , Varsayım*** Bë baweri = İnancsız , İtikatsız *** Pë baweri = İtikatla , İmanla , İnancla *** Bı baweri = İnanc ile / İnancla , İtikat ile / İtikatla*** Baweriya mı / bawertiya mı = Ez bı aweriyaxweva = Ben inancımla , Ben itikatımla , Ben kanımnca Baweriya mı jë ne hat / Baweriya mı pë ne hat = 1 İnancın ona gelmedi , İnannamadım 2 İtikatım ona olmadı *** Xwedi baweri = İnanc sahibi , İtikat ehli , İmanlı
<< bkz Îtiqat , Qınaat Delil için Delil >>

Baweriyat [rel]= 1 İnancları inceleyen ilimi yol ; İlāhiyat , Teoloji 2 (mz) Felsefe veya felsefe gibi yollarla doğmalara baş vurma yolu

Bawermend = 1(rel) Mümīn , Salih kişi İmanlı , İtikatlı , İnanclı , kanaat sahibi 2 Emin *** Gelli bawermenda = Hey inanlar , Hey inanclılar , Hey imanlılar *** Bawermendek = Bir imanlı , Bir itikatlı , Bir iananclı *** Bawermendi = Bawermenda ol / Dawermenda din = Din ianaclisı , Din itikatlısı *** Bawermendiva = İnanclı hāl ile , İtikatlıca , İtikatlılıkla

Bawername / Baweriname = İtikatname , İtimatname , Sertifika , Bonservis
<< bkz Îtiqatname >>



Bayıs [syn] = 1 Sebebiyet 2 Sebep , Neden , Etken , Nedensellik 3 Fiyasko

Bayısbûyin / Bayısbûn = 1 Sebep olmak , Etmenlik (mz) Bir işe veya olayın olmasına vesile olmak 2 Fiyaskoya düşmeye sebebiyet vermek

Bayıskar / Bayısvan [adj] = 1 Sebebiyetci , Fiyaskocu , Nedenci , Edim ve etkenlikte roli olan 2 İktizā ettiren , İcabında bulunan

Bayıskırın = Sebebiyet vermek , Edim veya etmenlemek , Fiyaskolamak

Bayisiyat = Kriminboloji , Sebebiyetleri bilme yolu , Etkenlerin veya nedenlerin nelere yol açtığını inceleme ilmi

__________________

dojehist

Be [Linkleri Sadece Üyelerimiz Görebilir... ] [Linkleri Sadece Üyelerimiz Görebilir... ] [Linkleri Sadece Üyelerimiz Görebilir... ] Rëzbûna : Be / Bë
Be : Sıralaması
************

Be 1 = İşaret istek kipi , Fiil istek kipi (*14)

Be 2 / We = Olma ( bûn ) fiilinin Şart veta istek kipi, Oluş fiilinde çekim kalıbı ** Dı be = 1 Olur 2 Oluyor *** Dıbe ça dıwe bıra usabe ! = Olsunda nasıl olursa öyle olsun ! *** Çı be ? = Ne olur , Ne olaçak *** Ça be ? = Nasıl olaçak ? (*14)
<< bkz We 2 >>

Be 3 = 1 İsteksizlik ünlemi , Haydi , Be 2 İşaret edatı , Hey , Ya , Bıre *** De be = Haydi be *** Way be = Vaybe *** Be ew çıye ? = Vay be o ne ? , Bıre o ne be *** Be bese ! = Yeter be , Bıre yeter (*14)
<< bkz De , Î , Ya >>

Bë 1 = 1 Olumsuzluk eki , Malisef'lilik Türk'cede sız , siz , suz , Kürt'çede sıfat türeten ön ek 2 Bī / Bi, Kelime başlarına gelen olumsuzlama eki *** Bë bext = Bahtsız , Hain *** Bë dıl = Gönülsüz , İstaksiz *** Bë seri = Başsız , Budala , Aptal *** Bë mı = Bensiz *** Bë te = Sensiz *** Bë kes = Kimsesiz , Yanlız *** Bë Dıli = Gönülsüzce , İsteksizce *** Bë Mılk = Mülksüz , Malsız *** Bë hude = Beyhude *** Bë nan = Ekmeksiz *** Bë şık = Şüpesiz *** Bë seri = Kafasız , Aptal , Budala *** Bë mınnet = Minnetsiz , Aldırışsız , Kendi başına buruk *** Bë ëdeti = Kuralsızlık , Adetsizlik , Egzotiksel *** Bë ësıl = 1 Asılsız 2 ( rgd ) Asāletsizlik , Soysuzluk *** Bë ëmel = Elverişsiz , Ādi *** Bë gavi = İmkansızlık , Çaresizlik , Olanaksızlık *** Bë deng ! = Sessiz , Sus ! *** Bë deri = Kapısız ** Bë häli = Halsizlik , Takatsızlık ** Bë navber = Aralıksız , Sürekli , Devamlı *** Bë medeti = İştahsızlık *** Bë guman nebû = Malisef olmadı *** Bë bıryar = Yargısız , Kararsız *** Darızandına bë bıryar = Yargısız infaz Bë we = Süzsiz *** Bë deng mayin = Sessiz kalmak , Duyarsız olma , Kayıtsız oluş *** Bë xiret = 1 Gayretsiz , Haylaz , Hayta 2 ( mz ) Kansız , Vicdansız ***Bë rë'ti = Yolsuzluk , Usülsizlik *** Bë mıqati = Dikkatsizik , Dalgınlık *** Bë bını = 1 Dipsiz 2 Sonsuz , Nihayetsiz *** Bë jıni = Kadınsız , Bayansız *** Bë tırs = Korkusuz , Gözü kara , Cesur *** Bë wi = Onsuz *** Bë wana = Onlarsız *** Bë ar = Utanmaz , Arsız *** Bë ësas = Asılsız , Temelsiz ,Mesnetsiz , Spekülasyon *** Bë femi = Küstahlık , Anlayışsızlık *** Bë pere = Parasız , Bedeva **** Bë hurmeti / Bë rumeti = Saygısızlık , Hürmetsizlik *** Xweya bë xweyiya xwedëye = ( red ) Sahipsizlerin sahibibesi Allāh'tır .Bë mal = 1 Evsiz 2 Mülksüz*** Bë ëdaw =Edepsiz *** Îsal bë baran derbazbû . = Bu yıl yağmusuz geçti *** Bë xem = Gaylesiz , Bigane *** Bë gumani = Gümansızlık (*14)

Bë 2 = '' Ware '' veya '' Hatın '' ümlem ve mastar halinin fiilinde kip halidir , Bë 1 Telaffuzundaki gibi aynı fakat anlamdaki farkı gelme , gelmek içerikliğinedir , Kürt'çede ön ek , Türkçede son ek dir , dır , ten , Zamirli edat , Olumlamalı kürtçede ön ek *** Bë an në / Bë anji në ? = Geleçekmi yoksa gelmiyeçekmi ? Gelirmi gelmezmi ? Gelirmi veyahut gelmezmi ? *** Ye bë = Geleçek *** Bë cem mı = 1 Yanıma gel ! 2 Yanıma gelince *** Gerek bë zanin = Bilinmelidir , Bilinmesi elzemdir *** Bë mal’ë paşkë = Eve geldikten sonra *** Bë paşkë ! = Gelsin sonra ! *** Bë başe = Gelse iyi , Gelirse ne ālā *** Bë mal’ë = ( syn ) 1 Eve gel 2 Eve gelince *** Qe nızanım bë ditın anji në ditın = Hiç bilmiyorum bulunurmu bulunmazmı *** Kingë të bıra bë! = Ne zaman geliyorsa gelsin ! *** Bë ditın = 1 ( syn ) Görünürmü ? 2 Bulunurmu ? *** Kë gave hate mal'ë / Kë gave bë mal'ë = Ne zaman eve gelirse , Eve geldiği zaman *** Bëyi këdere = Nereye geleçeksin *** Ye kingë bë ? = Ne zaman geleçek ? *** Bëm an na Geleyimmi yoksa gelmeyeyimmi , Gelebbilirmiyim = Waxta neçirëwe ( neçiram bë ) guya tejijam te = ( red ) Tam av esnasında tazımın sıçaçağı geliyor *** Em bën ser wi meseli ! = Gelelim o mesele üzerine ! (*14)
<< bkz Të İki benzer ve zıt oluşlar için Terim bölümü Ant / Antonym >>Bë 3 = '' Gotın / Bëje '' fiilinde çekim kalıbı gibi hallerde kendini gösterir , Türk'cede son ek du , um *** Dıbë = Diyordu , Söylüyordu *** Dıbëm ne usane / Dıwejım ne usane = Söylüyorum öyle değil (*14)
Beg / Beğ [syn / mask] = 1 (adj) Bey , Bay , Zat 2 Ağa , Kehya 3 Reis 4 (bot) Bey , Arı beyi , Ece , Arı kraliçe 4 Sayın ,Bay , Efendi 5 Patron , İşveren (mz) Banker *** Begi / Begti = 1 Beylik 2 Baylik , Efendilik Efendilik *** Begem = Bayım , Beyim , Efendim *** Bega tırka = Türk beği *** Bega kurda = Kürt beği *** Bega erde / Beg ä xweliyë = Toprak ağası , Toprağı bol alan kişi *** Bega gund / Beg ä gund = Köy beği , Köy ağası *** Bege Bohti / Mira bohti = Botan beği , Botanlı bey *** Mira mëşa / Bege mëşa = Arı beği , Arı kralicesi *** Keke / Keko = Ağbey , Büyük erkek kardeş *** Qiza bega = Bey kızı *** Beg ä berë = Eski beyler *** Begek = Bir bey *** Bega mı = Beyim , Bayım , Efendim *** Begti ne laqime ket = Beylik bize laik düşmedi , Bey efndilik bize laik sayılmadı *** Perete hewe gı te beg dıhesıbine = Paran varsa hepsi seni bey sanıyor , Paran varsa herkes seni bey sanıyor / ... sayıyor
<< bkz Mirze , Mir , Efendi >>

Begzade = 1 Beyzāde , Paşa oğlu , Bey oğu 2 Beyefindi kişi , Kişi zāde 3 Kavalye , Senyör *** Begzadeti = Beyzādelik
<< bkz Mirzade >>

Belë = Evet , Tabi , Hayhay , Başüstüne , Olur


Belçık [ bot ] = Yaprak
<< bkz Belg >> { Diğer Diyalekler : Pel , Pelg , Pelık , Belçım , Çilo }


Belg [ bot ] = Yaprak , Bitki yaprağı *** Belga dara = Ağaç yaprakları *** Belg gı bûne pûş . = Yapraklar hepsi gazel oldu . *** Belge giha = Ot yaprağı , Ot yaprakları *** Belga çëra = Bitki yaprakları , Yenilebilen doğadaki nebat yaprakları *** Belg belgi = Yaprak yapraklı
{ Diğer Diyalekt'ler :Pel Sebze için Pınçar Ot için Giha }

Belge 1 = 1 Belge , Veriler , Emare 2 Tutanak , Vesika , Doküman



Belge 2 = Nişan , Belge , Bağlıyıcı özelliği olan emare vs , Delil *** Belge nıvisi = Yazılı belge , Yazılı delil


Belgevan [adj] = (syn) Belgeci , Delilci , Tutanakcı , Belgeleyici , Belge veya tutanak düzenleyici , Yazılı veya yazısız delil tespit edici

Belg sor [bot]= Kızıl yaprak , Gülgilllerden sarı çicekler açan bir bitki



Bexş 1 [syn] = 1 (hq) Af , Bağışlama 2 Lütuf , Kerem , İhsan , İnayet, Kayra 3 Özür dilemede dilek hāli , Hoşgörü , Pardon 4 İltifat , İtaf 5 (fin) Vergi , Āşar , Öşür 6 (vulg) Aşantiyon 7 (lt) Mano , Kumar oynuyandan oynata ayrılan hisse veya seans bedeli veya başı dışarı adı ilede adlandırılan hisse , Kumar vergisi*** Mı bıbexşine = Beni bağışla , Beni affet , Kusuruma bakma , Özür dilerim *** Bexş xwestın = Af dilemek , Özürde bahş istemek *** Mı te bexşand = Ben seni af ettim , Ben seni bağışladık *** Ez te zehf dıbexşinın lë ... = Ben seni çok bağışlıyorum fakat ... *** Mı bexşad / Mı bexısand= Ben affettim , Ben hoş gördüm *** Mı vi bexşand / Mı vi bexışand = Ben bunu affettim , Ben bunu geçtim , Ben onu bağışladım *** Mı wi bexşand / Mı wi bexışand = Bem onu affettim , Bem onu bağışladım *** Lıj te bexşaxwe dıxwazım = Senden affımı istiyorum , Sizden bahşedilmemi diliyorum *** Xwedë keremke (syn) = 1 Allah inayet etse ,Allah ihsan etse , Allah bahşetse 2 İnşallah *** Hivya bexşate me = Affını bekliyorum , Bahşini bekliyorum , Lütuf veya keremini bekliyorum *** Bexşa Xwedë = Allahın vergisi , Allahın keremi , Allahın inayeti *** Bexşa mı = Bağışım , Bahşişim *** Bexşate = Bağışın , Keremin , Lütfun *** Bexşa zırneci = Zurnacı bahşişi *** Bexş belekırın = Bahş dağıtmak , Bahşiş dağıtmak , Armağan dağıtmak *** Bex belavkırın = Vergi taplamak , Öşür toplamak , Āşar toplamak
{ Diğer Diyalekt’ler : Berafi , Berari }

Bexş 2 [syn] = 1 Bahşiş , Bahş / Bahşā , Karşılıksız bir şey vermek veya ikram etmek , Hediye , İkram , Hibe , Provizyon , Armağan , Temlik 2 Sunu / Sunuş 3 Ödül veya taltifte bulunma hāli
<< bkz Şabaş 1 , Yadigar , Xelat , Bexşiş >>

Bexşbûyin / Bexşbûn = 1 Bağışlanma , Bağışıklık , Af olunma , Serbest ve hür sayılma , Özür dilemede kabul olunma veya kabul görülmek 2 Muaf sayılma /... sayılmak , Muaflık , Muafiyet , Serbest ve hür kılınma / ... kılınmak 3 İstisna olmak , Müstesna sayılmak , İmtiyazlı oluş / ... olma , İmtiyazlı olmak , Diğerine nazaran iltimaslı durum 4 Temlik oluş


Bexşiş = Bahşiş , Hediye , Bağış , Teberru , Hibe
<< bkz Xelat , Şabaş 1 >>

Bexşişdank = Bağış kutusu , Teberru kutusu


Bexşkırın [syn] = 1 Bahşetmek ,Bağışlamak , İhsanda bulunmak , Lütfeylemek , İkramda bulunmak , Bağışta bulunmak 2 Temlik etmek , Teberruda bulunmak , Bedevadan mal mülk sahibi etmek veya eylemek 3 (hq) Af etmek , Bağışlamak , Hür kılmak 4 Kusuruna bakmamak , Mazur durumu hoş görmek 5 İtaf etmek ,İthafta bulunmak 6 Armağanlamak , Armağan etmek , Hediye etmek , Armağanda bulunmak (mz) İkram etmek 7 Hitaben bir eseri birine kılmak 8 (mz) Helāl etmek , Peşkeş çekmek *** Bexş dayin = 1 Bağşetmek , Af eylemek 2 Bahşiş vermek , Armağan vermek

Bexşbûyin / Bexşbûn = 1 Bağışlanma / Bağışlanmak , Affa uğramak , Hür kılınmak 2 Kereme ermek , İhsana kavuşmak 3 Temlik duruma kavuşmak veya temlikdurum

Bexşandın = 1Bağşetme / Bağşetmek , Muaf kılmak 2 Bağışlanış , Af ediliş 3 Özür dileme gibi durmları hoş karşılamak

Bexşandındankırın = Affettirtmek , Bağışlanmasını sağlatmak , Bir vesile veya vasıta kullanılarak bağış gerçekleştirmek veya af gerçekleştirmek , Bağışlatmak , Muaf hāle getirmek , Bağışık durum aldırtmak

Bexşvan [adj / syn] = 1 Bağışcı / Bağışlayıcı , (rel) Gafur , Affeden , Bağışlayan , Lütufkār , Kerim , Rahim , İnayetli 2 (adj) Muaf kılıcı , Muafiyet veya muafikiyet yapan /... sağlayan 3 Hediye eden , Hibeci 4 (lt) Kumarda mana verici veya kumar bedelini oynatana veren

Bëhuda / Bëhûde = 1 Beyhude , Nafile , Boşu boşuna , Gereksiz , 2 Neticesiz , Boşuna, Kuru kuruya , Muvaffakıyetsizlik hāl veya durum , Başarısızlık 3 (mz) Abes , Hiçlik , Faydasızlık *** Bëhudeti = Nacizane , Hiçlik, Fos / Fosluk
<< bkz Xweberë , Qe / Qet , Hëç , Hiç >>
{ Diğer Diyalekt’ler : Guzaf }


Bela 1 = 1 Belā Musibet , Beliye , Dahiye 2 Tebelleş , Musallat , Felāket 3 Hādise , Olay 4 (mz) Sıkıntı , Nahoşluk , Kaza , Mahzur , Nikbent , İdbar *** Rasti belë hatın / Rasti belayë hatın = Belayarastlamak , Belayaçatmak , Belāya uğramak *** Bela Xwedë = Allahın belāsı *** Bela seremı = Başımın belası *** Bë bela = Belāsız *** Bı bela = Beālı *** Belaxwe dit = Belāsını buldu *** Bë bela evji kutabû = Belāsız buda bitti *** Bela heft rengi = Yedi renkli belā , Yedi türlü belā *** Bela namûse = Namus belāsı *** Bela kırin = Belā satın alamak *** Bela serxwe werakırın = Belāyı başytan def etmek , Belāyı baştan savmak *** Belava hatım gırëdanë = Belāya bağlandım , Balāya tutuldum *** Yë bela heft gunda = Yedi köyün belāslısı *** Tu belayi ! = Sen belāsın 1 *** Ez ne belame ! = Ben belā değilim ! *** Xwedë bela usa nere tu keseki = Allah böyle belā kimseye vermesin ! *** Bela derxıstın = Belā çıkarmak *** Bela xwendın = Belā okumak *** Bela derxıstın = Belā çıkarmak *** Disa bela = Yinbe belā , Tekrar belā *** Belamı =Belālım , Belām *** Belaxwe şandıne vıra ! = Belālarını göndermişler buraya ! *** Tu bela ezji qela ! = 1 (red) Sen belā bende kale 2 (mz) Sen pas bende kalay ! (*15)
<< bkz Xeter , Şetele , Şexte , Kareset >>
{ Diğer Diyalekt’ler : Qeda , Asiw ,Tomık , Git , Dûmat , Gırdav }

Bela 2 = Dağınık , Saçılık , Savruluk, Tarumar *** Bela belayi = Darma dağınık , Tarumar , Tuz buz *** Bela bela = Param parça Darma dağınık






Belabûyin 1 / Belabûn 1 [syn] = 1 Belālı olmak , Kavgacı olmak , Tacizkār olmak , Teşelleş olmak 3 (mz) Saçma sapanlık *** Bûyë bela = Belā olmuş *** Kete erde bela bela bû = Yere düştü darma dağın oldu , Yere düştü parım parca oldu *** Ev bû bela xwedë = Bu oldu Allahın belāsı *** Bûyë bela ketıyë canamı = Belā olmuş canıma girmiş *** Bûyë bela sereme = Başımızın belāsı olmuş
<< bkz Şextebûyin , Şetelebûyin >>


Belabûyin 2 / Belabûn 2 = Dagınık olmak , Dağınıklık , Saçılıp savrulmak , Dağılış ,Dağılma , Parım parca olma , Tarumar oluş*** Pora bela belabûyi = Darma dağınık saçlar , Tarumar saçlar *** Ew koma hunermenda zûva jı hev belebûne . = O sanaatcı topluluğu çoktandır birbirlerinden dağınıktır . *** Nav hevda bela nbelabûyi … = Kendi içlerinde darma dağımık …

Belakırın 1 = 1 Belālı etmek , Şere alıştırmak , Tebelleş ettirmek 2 Beliyeleştirmek , Falāketleştirmek (mz) Şımartmak , Azdırtmak

Brelakırın 2 = Dağıtmak , Saçıp savurkak , Tarumar etmek


Belakar / Beladar [adj] = 1 Belakār , Belālı , Tacizkār 2 Zorba , Kavgacı
<< bkz Xetervan >>

Belaşer [adj] = Belālı , Tacizkār , Kavgacı
<< bkz Xetervan >>


Bextreş = 1 Kara bahtlı , Bedbaht 2 Hain , Kalleş *** Bext reşi = Kara Kahtlılık , Bed bahtlık , İhanet
<< bkz Xayin >>

Bëmene = 1 Yani 2 Manasız

Bend 1 [syn] = 1 İp , İplik , Sicim 2 Bağcık , Bağ*** Bend gırëdan = 1 İplik bağlamak , İp bağlamak 2 Bağcık bağlamak *** Bend vekırın = 1 İplik çözmek , İplik açmak 2 Bağcık çözmek , Bağcık açmak *** Bend dırëjkırın = İplik uzatnmak *** Bend kınkırın = İplik kısaltmak *** Bend çëkırın =İplik yapmakm , İplik eğirmek *** Bend helboqe kırın İplik çilbirleştirmek *** Bend teq kırın = İplik düğümlemek *** Bend gırtın = İplik tutmak , İp tutmak *** Bend gore = Çorap bağı , Jartiyer

Bend 2 = Taras , Ormancılıkta ve ağaçlşamdırmada hazırlanan dikim yeri , tarla sekisi

Bend 3/ Xal = Bend , Paragraf

Bend 4 [syn] = 1 Makale 2 Sayfayı ikiye bölen çizgi
Bend 5 = Sur, Hisar
<< bkz Qela /Qele >>

Bend 6 = 1 Set , Su seti 2 Çetvel , Su sulamada mahsul aralarına çekilen su tutma bendi , Su çetveli 3 Dalga kıran

Bend 7 = [syn] 1 Bend , Kişideki benlik 2 Umut , Umu ; Eğilim , Meyil 3 Bekleme ,Beklenti , Yeltenme vey yelteniş hāli , Yaltak durum 4 Dikkat*** Bendi rë me = Yol gölüyorum ,Yolu gözlüyorom , Yolu dikkat ediyorum ** Bendi mıne = Benim beklentimde , Beni umuşta *** Bendi teme = Seni gözlüyorum , Sana umutluyum *** Bendi çıyi ? = Neyin beklentisindesin , Neyin eğilimindesin , Neyin nesindesin ? *** Bendi xweme = Kendime dikkat ediyprum ; Kendi bendimdeyim *** Nefse hılde bendaxwe , paşke nekeve fendaxwe ! = (rel) Nefsi al bendine , sonra düşmeyesin fendine ! *** Bendi xwedëme = Allahı umuyorum , Allahın beklentisindeyim
<< bkz Mël , Dikkat için Mıqat >>

Bend 8 = Bariyer , Yol kenarlarına çekilen tampon görevi yapan şerit veya hayelan , erozyon , aşinma . toprak kaymaları gibi durumlarını önleyen şey

Bend 9 = Umu , Umut , Meyil ,2 Amaç ; Gaye , Beklenti , Gözleniş *** Bendi te me = Seni gölüyorum , Seni umuyorum , Meylim sende *** Bendi rë me = Yolugölüyorum , Yol gözlüyorum*** Bendi mëvana me = Misafirleri gözlüyorum , Misafirleri bekliyorum
<< bkz Mël >>



Bendav = Gölet *** Bendavti = Göletcilik *** Bendava masiya = Balık göleti
<< bkz Gol >>

Bende [syn] = 1 (rel) Kul , Bende , Aden nesli2 Köle , Esir , Memlūk 3 Tutsak , Rehine 4 Serf , Uşak 5 Cariye , Halayık , Karavaş , Hürriyet ve özgürlüğü birine bağımlı olan , Yanaşma 6 Hademe , Hizmetci 7 (vulg) Yaltak *** Bendeti = 1 Kölelik , Esirlik , Tutsaklık , Bağımlılık 2 (rel) Kulluk 3 Hizmetkārlık , Uşaklık<< bkz Xulam Hizmetci için Berdesti Köle ve rehin için Dil >>

Bendebûyin / Bendebûn [syn] = 1 Kul olmak , Köle olmak , Uşak veya memlūk olmak 2 Beklentici olmak , Birinin yolunu gözetleyen olmak , Birine üzülüp ahlanmak veya vahlanmak , Bekleyiş içinde kalmak

Bender 1 / Bendav = 1 Gölet , Baraj 2 Suyu tutan set

Bender 2 = İskele , Liman , Rıhtım
Bender 3 / Xerman = Harman *** Meha xermanë = Harman mevsimi , Harman ayı *** Xermanä kıtewa = Kitap harmanı *** Xerman bakırın = Haran savurmak *** Dewsa xermanë = Harman yeri *** Xermanä çı ? = Ne harmanı ? *** Xerman rakırın = Harman kaldırmak *** Xerman gëzikırın = Harman süpürmek *** Xermanä genıma = Buğday harmanı*** Xermanä garısa = Mısır harmanı *** Xerman kutan = Harmandövmek *** Xermaname = Harmanımız *** Xermanewe = Harmanınız*** Xerman kırın = Harman etmek , Yığıp harmanlaştırmak *** Xermabûyin = Harman olmak *** Xermanä îsal = Bu yılki harman *** Xermanä par = Geçen yılın harmanı *** Xermaneki = Bir harman*** Xerman kutakırın = Harman bitirmek , Harmanı dövüp bitirmek *** Gaye xermanë ne dev gıredayiye = (red)Harmanın öküzü ağzı bağlıdeğildir

Bendervan [syn/ adj] = 1 Setci 2 Limancı , Rıhtımcı 3 Göletci 4 Harmancı
Bendevan = 1 Kullar 2 Memlūk , Köle / Köleler , Esir / Esirler , Tutsak / Tutsaklar 3 Uşak / Uşaklar , Serf / Serfler
{ Diğer Diyalekt’ler : Bendegani }

Bendevanî [syn] = 1 Kölelik / Kölecilik , Ubudiyet , Kulluk 2 Tutsaklık , Esaret 3 Serfcilik , Uşaklık / Uşakcılık 4 Mütebasbıs , Dalkavuk

Bendeyati = 1 Kölemen , Kölerle kurulu düzen veyahut sınıf , Memlūk 2 Kulluk , Bağlılık , Sadakat

Bendemayin = Bekleyişte olmak , Kal kalmak , Beklentide kalmak

Bendebûyin / Bendebûn = 1 Kulolamk 2 Köle olmak , Esir olmak , Tutsak olmak ,Birinin hükmü veya reyi altında bulunmak 3 Uşak olmak

Bendekırın = 1 Köle etmek , Esirleştirmek , Tutsaklaştırmak 2 Uşaklaştırmak

Bendewarmayin =Çāresiz kalmak , Bi çārede kalış , Çözümsüz ve umudsuz kalmak , Zaruriyet hāli , Takazakalmak

Bendewarbûyin / Bendewarbûn =Çāresillik , Nāçarlık , Bi çāre oluş , Umarsız hālve durum , Gûvensizlik , Çöümsüzlük , Muztarlık



Bendewari = Gaile edinmek , Kāla almak , Bir işe dolaşıp kalmak , Sırılsıklam tutkunlu hāl veya durum


Bendewar [adj / syn] = 1 Muztar , Çāresiz , Biçāre / Biçāresiz , Çözümsüz ,Olanaksız ,Umarsız , Nāçar , Takaza kalan , Gaileli , Gaileli hāldeki kişi veya durumu , Müşkiliyat hāli 2 Gümanı ve çıkış yolu kalmayan 3 (mz) Zavallı , Kimsesiz , Mazlum , Derbeder , Allahla bir başına kalan *** Bendewarti / Bendewarti (syn) = 1 Çāresizlik , Bi çārelik , Çözümsüzlük , Gümansızlık , Olanaksızlık 2 Hasretlikik , Özlemsellik , Boynu büküklük , Düşkünlük
<< bkz Naçar , Bëguman >>

Bendewarti = Gaileli hāl , , Bir işe dolaşıp veya dolanıp kalmak , Sırılsıklam özlemsel hāl veya durum




Bendewarkırın = Bi çāre etmek , Umarsız komak , Muztar eylemek

Bendegeh = Randevu yeri , Beklenme yeri , Buluşma yeri , Buluşmak için tāyin edilen yer , Beklenti içinde olunan yer, Beklem salonu veya odası

Bendevan = Randevucu , Beklentide olan , Buluşmayı bekleyen , Beklenti ve umuş içinde olan

Bendevanî / Bendewanî = Beklentisellik , Umarlık , Acebacılık

Bëguman = 1 Çāresiz , Bi güman , Bi çāre , Muztar 2 Umarsız , Olanaksız 3 Malisef *** Bë gumanî = Çāresizlik , Çözümsüzlük , Olanaksızlık
<< bkz Bendewar , Naçar >>

Bera / Berra = Sahiden , Hatırlama sözü *** Bera teze ev tışta çëbûye = Sahiden bu şey yeni olmuş *** Berra usane = Sahiden öyle *** Berra duh ... = Sahiden dün ...



Beraq = Bayrak (*60)
<< bkz Ala >>

Berguzar = Bergüzar , Hātra , Anı , Yādigār
<< bkz Yadigar , Xelat >>

Berx [zoo] = Kuzu , Koyun yavrusu *** Berxa nër = Erkek kuzu *** Berxa më = Dişi kuzu *** Mina berxa = Kuzu gibi *** Pızıka berxa = Kuzu çıbanı *** Posta berxa = Kuzu postu *** Qeliya berxa = Kuzu kızartması
<< bkz Kendık >>

Berxık [syn] 1 [zoo] Kuzucuk , Tek kuzu 2 (bot) Bitişik meyvaların küçük kısmı

Berxbûyin / Berxdbûn [syn] = 1 Kuzulaşma / Kuzulaşmak 2 Kuzu olmak , Uysal ve rām olmak

Berxkırın = 1 Kuzulamak 2 Kuzu yapmak


Berxandın = 1 Kuzulamak 2 (mz) Kuzulaştırmak , Rām ve muti hāle getirmek
<< bkz Berxkırın >>

Berxvan [rgd] = Kuzucu , Kuzu güden veya çobanı


Berxwedayin =1 Direnmek , Mukavemet etmek ,Azmetmek , Dayanmak 2 Muhalefet etmek (mz) Göhüs germek 3 İmsak , Kendini tutmak

Berxwedan = Direnş , mukavemek ,, Mücadele , Çaba, gayret , Didinme / Didinmek , galeyen , tezarühat
<< bkz Xiret , Hellan >>


Berxwedani / Berxwedanti = 1 Mücadelecilik , Direnişcilik , Mukavemetcilik 2 Gayretkeşlik , Çabasallık 2 Etkinlik

Berva = Karşılığına , Karşılık , Provizyon

Bëyi-mı = Benden habersiz , Bensiz , Malūmatım olmadan





Betali [syn] = 1 İşsiz katıtsızlık , Avare başı boşluk 2 Vakit geçirmede kullanılan şey ,Vakit değerlendiren şey , Hobi 3 Vakit alıcı oyalanma , Tespik veya benzeri şeyle oyalanma , Çekirdek vesayre atıştırma ile oyalanmada kullanılan şey , Boş vakit eğlencesi veya oyuncağı olan şey , Eğlencelik şeyler 4 Ergo terapide hastalara uğraş verici veya vakit geçirici şey , Hem vakit geçirici şey hem içinde bulunulan durum 5 Boşlanış , Zamanı boşa sayma işi 6 (pol) Geçersizlik , İlgalık , Lağv durum

__________________

dojehist

Bı Rëzbûna : BıBı : Sıralaması***********

Bı 1 = 1 Kürtçede öndek ,Edat 2 İle ,Dair , Āit , …ydi , …ydı hāllerinde kullanılır 3 Türkçede son ek la , le , lı ,dan , Yapı ön eki *** Bı dest = El ile , Elle *** Bı xwendın = Okuma ile , Okumayla *** Bı balafırë = Uçak ile , Uçakla *** Bı sıfey xal = 1 Benli yanakla , Benli yanak ile 2 Benli yanaklı , Benli yanaklıca *** Bı sera bavaxwe sond dıkım = Babamın başna and ederim , Babamın başına yemin olsun *** Bı derva = Dışarıdan , Dıştan ile *** Bı serma kırınvawu = Üşütmekteydi , Soğuklanıştaydı
(*49)
<< bkz Jı , Lı , Wu >>

Bı 2 = Dilek kipi , Arzu hāllerini belirtmede ve fiillerde çekim kalıbı *** Bıke = Et , Yap , Yürürt *** Bıxebıte qezencke ! = Çalış kazan ! *** Bıke ezji dıkım = Et bende ediyotum , Yap bende yapıyorum *** Bı sekıne = Dur *** Bıçıne = Biç *** Bı ber çeva ...= Göz önünde …*** Bë zewaci besbû , nıha waxte bı zewaciyë = Bekārlık yetti , şimdi evlilik zamanı *** Bılleze = Yürü , Kıpırdan , Açele ol *** Bıfıre = Uç *** Bıfetıle = Dön *** Bı xwede = 1 Allah ccile , Allahla cc 2 Allah aşkına , Doğrumu Allah aşkına

Bı 3 = Fiilli edat , Birleşik sözcük kurmada veya fiil ediminde ön ek olarak kullanılır , Geçişli fillerde kullanılır , Tümleç tamamlıyıcı (grm) de mefūl *** Bı çev gırti = Gözü kapalıca , Gözü kapalı olarak , Gözü yumukca *** Bı kevırva dıhëra = Taşla üğütüyordu*** Çı dıbû nızanım lë bı … = Ne oluyordu bilmiyorum fakat …*** Bı dılki mı kır = Gönülden ettim , İstiyerek yaptım *** Sera sıbë bı denga mela … / Sera sıwë bı denga mela … = Sabahın başında hocanın sesi …/ Sabahın tezinde hocanın sedası … *** Bı sermatiwu = Soğukluklaydı (mz) Üşümekleydi *** Bı vexıstandın = Yatırmakla *** Bı gotınandın = Söylenişce , Demek ile *** Bıkırın = Yapmakla , Etmekle *** Bı nıvisandın = Yazmakla

Bı 4 = Sıfatsal ön ek *** Bılıdıyayi = Meşkuldeki , Dalgınlıktaki *** Bı kulva hıldıgırt = İstemiyerek tutumlaşıyordu *** Yë bı çevda = Gözdeki , Gözdeli olan *** Bıkennın ! = Gülün !
<< bkz Lı >>

Bınçengk / Bıçengk [antr] = Koltuk , Umuz altı , Kol ve umuzun birleştiği yerin altı *** Bıçengk kırın = Koltuklamak , Pehpehlemek , Koltuk şişirmek *** Pırça bıçenge = Koltuk altı kılları *** Gopala bıçenge = Koltuk alytı değneği *** Bıçengk ketın = Koltuğa girmek *** Bıçengk'da gırtın = Koltuğundan tutmak *** Du zebeş bıçengegta neçe / Du zebeş bıçengekëva newe = = ( red ) İki karpuz bir koltukta gitmez , İki karpuz bşr koltukta olmaz *** Bıçengk dayin = Koltuk vermek
<< bkz Bıçeng >>
{ Diğer Diyalekt'ler : Bıçenk ,Tenışk , Tengal }



Bıçeng = Koltuk , Kol ile omuz altı kısmı*** Pûrta bıçenge = Koltuk altı tüyü *** Pırça bıçenge = Koltuk altı kılı *** Bıçenge rastë = Sağ koltuk *** Bıçenge çepë = Sol koltuk *** Bıçeng bıçengi = Koltuk koltuğa *** Bın bıçengë = Koltuğun altı *** Bıçengemıda ... = Koltuğumda ... *** Bın bıçengva hıldan = Koltuk altından almak *** Bıçengra hıldan = Koltuğa almak *** Bıçeng dayin = Koltuk vermek *** Bıçeng pellıkandın = Koltuk kabartmak *** Du zebeş bıçengekida newe ! = (red) İki karpuz bir kolyukta olamaz ! *** Bın bıçengeva = Koltuk altından , Koltuk altında *** Bıçenge mıda = Koltuğumda *** Bıçenge teva = Koltuğunda
<< bkz Bınçengk >>
{ Dşiğer Diyalekt’ler : Çeng , Bınçeng }

Bıçengdank = 1 Koluk teğneği , Koltuk bastonu 2 Koltuk altı konulan subra vs 3 Koltuk eşyası , Oturma mobilyası *** Bıçendanka ki boy rëva çûyinë = Yürümek için bir koltuk değneği

Bıçengbûyin Bıçenbûn = Koltuklanmak , Koltuklanış , Poh pohlanış

Bıçengkırın = Koltuklamak , Poh pohlamak

Bıçengvan [rgd] = Kolyukçu , Poh pohlayıcı (mz) Yağcı , Yüzüne karşı övücü



Bılıdandım / Bılıdantın [syn] = 1 Oyalanmak , Meşkul olmak , Bir şeylerle vakit geçirmek , Eyleşmek , Vakit alıcı uğraş içinde olmak , Uğraş veya meşkuliyet hāli 2 Ergo , Hastayı sağlık için çalıştırma veya çalışma hāli , Hobi , Vakit geçirme durumu
*** Bılıdantiya sılameti = Ergo terapi , Sağlık için uğraş , Zihini aşırı düşünceden arındırmak için çalışma meşkuliyeti ile vakit geçirme işi *** Dıbıle = Oyalanıyor *** Ne bıle (syn) = 1 Oyalanma 2 Oyalanmıyor *** Boy betaliyaxwe dıbılım = Boş vaktim için oyalanıyorum , Zanamımı değerlendiriyorum
<< bkz Mıjûl , Eglebûyin , Betali Uğraş için Kar , Xebat / Xewat , Şıxul >>

Bılınd 1 = 1Yüksek , Kalkık 2 Zirve , Doruk , Şāhika , Ulu ,Üst 3 Rākım , Yükselti , İrtifa 4 (mz) Uzun *** Bılındi jorë = Yukarıya kalkış , Yukarı doğru *** Kon bılınkırın = Çadır kaldırmak , Çadır yükseltmek *** Bılındi ser seraxwe = Başının üstüne *** Bılınd banzdan = (sp)Yüksek altlama *** Bılınd gırtın = Yüksek tutmak *** Bılın avëtın = Yüksek atmak *** Bılınd bılındi *** Yüksek yüksekce *** Bılındi ser namılam ke ! = Omuzuma kaldır ! *** Bılıd fırin = Yüksek uçmak *** Çiyayën bılınd = Yüksek dağlar , Ulu dağlar *** Tina bılınd = Yüksek ısı , Aşırı hararet *** Bılındiya erdë = Yer rākımı , Yerin denizden yüksekliği *** Bılndiya minarë ... = Minarenin yüksekliği ... *** Bılındıya sıpındarë ... = Selvinin yüksekliği ... *** Denge bılınd = Yüksek ses , Gür ses *** Behe bılınd = Yüksek paha , Yüksek fiyat *** Perwede bılınd = Yüksek eğitim , Yüksek tedrisat *** Pëla bılınd = Yüksek dalga *** Ewder zehf bıluınde = Orası pek yüksek , Orası çok yüksek *** Jorva bılnd gırtın = Üstten yüksek tutmak , Yukarıdan yüksek tutmak *** Bılınd nëhırandın = Yüksek bakmak (mz) Kuş bakışı *** Bılındıya berfe ... = Karın yüksekliği , Karın kalınlığı *** Voltaja bılınd = Yüksek voltaj *** Antena bılınd = Yüksek anten *** Zanıngeha cotyariya bılınd / Enstitûya cotyariya bılınd = Yüksek Ziraat Estitüsü *** Cebira bılınd = Yüksek cebir *** Geometriya bılınd / Hendese bılınd = Yüksek geometri *** Peyerëya bılınd = Yüksek kaldırım *** Emre mıqama bılınd = Yüksek makam emri *** Perda bılındva xeberdan = Yüksek perdeden konuşmak *** Bılındiya fılan tışti = Filan şeyin yüksekliği *** Polaya vesfa bılınd = Yüksek vasıflı çelik *** Reqbûna bılınd = Yüksek gerilim , Yüksek tevettür *** Kabloyën reqbûyina bılınd = Yüksek gerilim kabloları , Yüksek tevettür kabloları *** Debra bılınd / Hasata bılınd = Yüksek hasat ,Yüksek verim *** Poz bılındi = Burun büyüklüğü *** Bar bılınd kırın = Yük kaldırmak *** Bılındiya çiyada = Dağ zirvelerinde , Dağ doruklarında *** Bılındiya çiyada berf ... = Dağ zirvelerinde kar ... , Dağ doruklarında kar ...
<< bkz Jor >>
{ Diğer Diyalekt’ler : Berter , Bala , Berz }

Bılınd 2 [rgd] = 1 Ālī , Yüce , Ulvī , Ulu , Üst 2 Yüksek ,Yükseklik derecesi , Seviye 3 (mz) Uzun *** Dıbıstana bılınd = Yüksek okul , Yüksek mekteb *** Serbaza bılınd = Üst subay *** Heyete bılınd = Üst heyet *** Meclise bılnd = Yüce meclis , Yüksek meclis (mz) Ulu meclis *** Tu lıjmı bılındi = Sen benden yükseksin , Sen benden uzunsun *** Paye bılınd = Yüksek rütbe , Üst rütbe *** Bılındiya mı / Dırëjiya mı = Uzunluğum , Yüksekliğim

Bılındbûyin / Bılındbûn = 1 Yükselme /Yükselmek ,Yükseliş , Yüksek olam veya olmak , Doruklaşmak(mz) Havalanmak 2 (pol) Terakkī , Yükselme *** Reqbûna bılınd = Yüksek gerilim , Yüksek tevettür

Bılındkırın = Yükseltmek , Kaldırmak *** Bar bılınd kırın = Yük kaldırmak , Yük yükseltmek





Bılındayi / Bılındahi = 1Yükseklik ,Yükselti 2 Rākımdurumu , Yükselti veya irtifa hāli ve durumu


Bınçırk = Kök , Ağaç olmuyan bitkilerde kalınlaşmamış kök , Bazı yörelerde saçak ta denilir
<< bkz Kok , Reh 1 >>




Bındank / Bındang = Altlık , Bir şeyi altına āit şey, Alta konulan şey*** Bındanka nıvisanë = Yazı yazma altlığı *** Bındanka xaliçe = Halı altlığı *** Bındanka fılan tıştë = Filan şeyin altlığı
Bılınddank / Bılınddang = Kaldıraç , Yük kaldırıp indirmeye yarıyan aygıt

Bılındok [syn] = 1 Yükselteç , Müşeddide , Amplifikatör ,Yükseltici , Alcaltıcı veya yükseltici işini gören aygıt 2Yüksekce (mz) Burnu büyük veya kibirli kişi

Bılxe 1 / Bılxık 2 = 1 Cıvata , Vida yatağı 2 (mil) Yiv 3 Vana , Burğu , Çeşme veyahut sıvı akışı için açıp kapatan burgu *** Bıxe avë = Su vanası , Su burgusu , Suyu açıp kamaya yarıyan kilit *** Bılxe lûle = 1 Çeşmeburgusu 2 Namluyivi 3 Cıvata yuvası
{ Diğer Diyalekt’ler : Pëç , Cer , Burxe , Nıqır , Xane }

Bılxe 2 = 1 Eksos , Egsos / Eksoz 2 Duman arıtıcı

Bılxani = Baca , Ocak tüteği , Dumanlık , İş yerlerinde dunam kulesi *** Fıstana bılxaniyë = Bacafistanı*** Dere bılxaniyë / Deve bılxaniyë = Baca ağzı *** Sere bılxaniyë = Baca başı , baca catısı *** Teniya bılxeniyë = Baca isi , Baca kurumu *** Bë bıxani = Bacasız*** Bı bılxani = Bacalı *** Bılxaniya dûdar = 1 Tütücü baca 2 (mz) İşi tıkırı yerinde olan *** Kuçık damıri = (mz) Oçağı sönen , Evi yurdu dağılan , İflās eden
<< bkz Kuçık , Dûkëş >>
{ Diğer Diyalekt’ler : Rojıng , Bıxërig , Bıxeri , Pıxëri , Kolmëşk }


Bılxanivan = Ocakcı , Ocak süpürücüsü , Kuruncu

Bılxık 1 = Su köpüğü kaynayıi


şı , Su kaynayışı ile çıkan köpük
<< bkz Qılpık >>

Bılxevan = 1 Vanacı , Vidacı , Burgucu , Cıvatacı 2 Yivsel işler yapan kişi

Bılq = 1 (fon) Su kaynama veya kusma ilşe çıkan ses 2 Fokurtu , Fıkırtı , Su kabarcığı , Fokurdak , Tazyik , Basıncın dışa vuruşu , İndifa 3 Mineral , Madem suyu içindeki mineraller , Madem 5 Hāmız *** Bılqe bılq = Fokur fokur *** Dıbılgıqe = Kabarcıklaşıyor , Su kaynamaya başlayacağı zaman altında oluşan kabarışmalar ***
<< bkz Bılqıni >>

Bılqıni = 1 Fokurdanış , Fokurdayış , Fıkırdanış 2 Püskürtü , Fışkırtı , Ağızile sıvı bir şeyin püskirtüsü veya tazyiklelenişi *** Bılqıniya çiya şewıti = Yanar dağın püskürtüsü *** Bılqıniya ave = Suyun fokurtusu

Bılqandın =1 Fokudatmak , Kaymatmak 2 Püskürtmek , Ağız ile su veya sıvı bir şeyi püskümek
<< bkz Kaymatmak için : Kelandın >>

Bırek = Testere *** Bıreke dest = El testeresi *** Bıreke mezın = Büyük testere , Hızar *** Masiye bırek = (zoo) Testere balığı *** Bırekek = Bir testere *** Bırek a mı = Testerem *** Bırekë te = Testeren *** Dırane bırekë = Testere dişi *** Bıreke kewan = Eğri testere *** Bıreke rast = Düz testere *** Bıreke ko = Kör testere , Kesme işi yapamaz durumdaki testere
<< bkz Xizar , Mşar >>
{ Diğer Diyalekt’ler : Xardos , Xızag , Berek }

Bırek kırın = Testerelemek , Hızarlamak

Bırekvan [rgd] = Testereci , Hızarcı


Bırëz = 1 Sayın , Muhterem , Hurmet veya saygı ünlemi 2 Sırayla , Dizi ile
<< bkz Beg , Mirze >>



Bırq / Bırıq = Yansı , Pırıltı , Parıltı , Işıltı , Aks *** Bırıqi = Işıldadı , Pırıltıdı , Pırıl pırıl ,Yansıdı (mz) Ayna gibi *** Dıbırıqe = Parıldıyor , Işıoldıyor *** Sterka zef bırıqi = En parlak yıldız , En ışıldaklı yıldız *** Çeva bırıqi = Pıtrıltılı gözler , İıiıltılı gözler *** Çeva rûviyë dûrva dıbırıqi ... = Tilkinin gözleri uzaktan ışldiyordu , Tilkinin gözleri uzaktan parıldıyordu *** Note şûşa dıbırıqe = Cam gibi parıldıyor , Şişe gibi ışıldıyor ***Bırıqıti = Işıldak , Parıldak *** Bı bırıqandi = Parıltı ile , Işıltı ile , Yansdılı *** Dıbırıqe = Parlıyor , Işıoldıyor *** Nebırıqe = Parlamıyor , Işıoldamıyor *** Dûrva dıbırıqe ! = Uzaktan parıldıyor , Uzaktan ışıldıyor ! *** Nëzikva dıbırıqe ! = Yakından parlıyor , Yakından ışıldıyor !
<< bkz Eqs , Çırûsk >>


Bırıq / Bırıqi = Parlak , Parlayan , Işıldayan

Bırıqin [syn] = 1 (mz)Parlamak , Işıldamak 2 Işıksal , Yansılış , Parıldanış 3 (ss) Trafikte kedi gözü
{ Diğer Diytalekt’ler : Berqin }

Bırıqandın = 1 Parlatmak , Işıldatmak , Işılatmak Yansıtmak , Pırıldatmak 2 (mz / adj) Işıldamak ,Parıldatmak Aydınlanmak 3 (ss) Farlamak , Işıma *** Bırıqandi = 1 Parlatılmış ,Işıldatılmış 2 Cilālanmış 3 Işıkldatan , Işılak , Pırıltıcı 4 (ss) Trafikte kedi gözü (Bırıqin)

Bırıqandi = Parlatılmış , Pırıl pırıl , Işıldaklı

Bırin = Yara , Bere , Çıban
<< bkz Pızık >>

Bırindar = Yaralı

Bışkul [zoo] = Bok , Koyun veya keçi boku(*73)

Bıwe 1 = Olmaktan emir , Ol , Olmak , Oluş *** Bıwe merıv = İnsan ol , Adam ol , Herif ol *** Bıwe paşa = Paşa ol *** Bıwe tıştek ...= Bir şey ol ... *** Bıwe bûkamı = Gelinim ol *** Bıwe çinaram = Komşum ol *** Bıwe şıvanam = Çobanım ol *** Tu bıwe = Sen ol *** Eze bıwım mamosta = Öğretmek olacağım *** Naxaş dıwe = Hasta oluyor
<< bkz Bûyin >>

Bıwe 2 = Götürmekten emir , Götür *** Hılde bıwe ! = Al götür ! *** Dıwi këderë ? = Nereye götürüyorsun ? *** Bıwe malë ! = Eve götür ! *** Bıwe devra ! = Dışarıya götür ! *** Bıwe cemxwe ! = Yanına götür ! *** Bıwe ser hekim ! = Hekime götür , Doktora götür !

__________________