Numberone

Tarihte bugün: 1 kasım





Şair Yahya Kemal Beyatlı, 1958'de İstanbul'da hayatını kaybetti.

Yahya Kemal Beyatlı 2 aralık 1884'te Üsküp'te doğdu, asıl adı Ahmed Agah'tır. İlköğrenimini Üsküp'te, orta öğrenimini Selanik ve İstanbul'da tamamladı.

1903'te Paris'e giderek Fransızcasını ilerlettikten sonra Siyasal Bilgiler Fakültesi'ne girdi. 1912'de yurda döndükten sonra dil ve tarih konularında makaleler yayımladı.

1915'de üniversite öğretim kadrosuna atandı. Kurtuluş Savaşı'nın bitimine doğru Ankara'ya geçerek 'Hakimiyeti Milliye' gazetesinde başyazar oldu. 1923'te Urfa milletvekili olarak TBMM'ye girdi ve 1926'ya kadar bu görevde kaldı.

1926'da Varşova, 1929'da Madrid elçiliklerine atandı. 1931'de yurda geri döndü. Tekirdağ ve İstanbul milletvekili olarak 1935-1946 yılları arasında yeniden parlamentoya girdi.

1949'da Pakistan büyük elçisiyken emekliye ayrıldı. 74 yaşında İstanbul'da hayatını kaybetti. Rumelihisarı Mezarlığı'na gömüldü.

Kişiliğini Paris'te okurken ünlü tarihçi Albert Sorel'in derslerinden aldığı tarih zevkiyle, Fransız şairlerinin (Jean Moreas, Baudelaire, Verlaine...) ölçü ve biçim güzelliklerinde buldu.

Paris'e gidişi, İkinci Abdülhamit baskısından bir kaçış olduğu halde, orada siyasi faaliyetlere katılmayarak sanat çevrelerinde kendini yetiştirdi.

Paris öncesi Hamid ve Servet-i Fünun şiiri etkisinden kendisini böylelikle kurtardı, klasik divan şiirini Batı şiirindeki bütünlük anlayışıyla ele aldı.

Avrupa dönüşü yayımladığı neoklaisk şiirleri 'Bulunmuş Sayfalar'da, çıkış noktasının Osmanlı tarih ve şiiri olduğunu gösterdiği gibi, sonradan yeni şekiller ve sade dille yazdıklarında da genel olarak Osmanlı kültürüne bağlı kaldığı görülür.

Yahya Kemal'deki İstanbul, Boğaziçi ve Türk musikisi hayranlığına, tabiat güzellikleri yanı sıra, tarih değerleri de girer. Duygu, düşünce ve hayali ustalıkla kaynaştıran şair, pek çoğuna hikaye karakteri verdiği lirik-epik şiirlerinin konularını aşk, tabiat, deniz, ölüm ve sonsuzluktan alır.

İç ahengi her şeyden üstün tutuşu, şiiri 'musikiden başka türlü bir musiki' kabul edişi, 'Ok' şiiri bir yana bütün şiirlerini, bu ahengin sağlanmasına daha elverişli gördüğü aruzla yazmasına sebep oldu.

Sessiz Gemi

Artık demir almak günü gelmişse zamandan,
Meçhule giden bir gemi kalkar bu limandan.

Hiç yolcusu yokmuş gibi sessizce alır yol;
Sallanmaz o kalkışta ne mendil ne de bir kol.

Rıhtımda kalanlar bu seyahatten elemli,
Günlerce siyah ufka bakar gözleri nemli.

Biçare gönüller! Ne giden son gemidir bu!
Hicranlı hayatın ne de son matemidir bu!

Dünyada sevilmiş ve seven nafile bekler;
Bilmez ki giden sevgililer dönmeyecekler.

Birçok gidenin her biri memnun ki yerinden,
Birçok seneler geçti; dönen yok seferinden.

Rindlerin Akşamı

Dönülmez akşamın ufkundayız, vakit çok geç;
Bu son fasıldır ey ömrüm, nasıl geçersen geç.

Cihana bir daha gelmek hayal edilse bile,
Avunmak istemeyiz öyle bir teselliyle.

Geniş kanatları boşlukta simsiyah açılan
Ve arkasından güneş doğmıyan büyük kapıdan
Geçince başlıycak bitmeyen sükunlu gece.

Gruba karşı bu son bahçelerde, keyfince,
Ya şevk içinde harab ol, ya aşk içinde gönül.
Ya lale açmalıdır göğsümüzde yahut gül.

Günün diğer önemli olayları

1604: William Shakespeare'in trajedisi 'Othello'nun ilk gösterimi Londra Whitehall Palace'da yapıldı.
1922: Saltanat ve Halifelik makamları birbirinden ayrıldı ve saltanat kaldırıldı.
1927: Mustafa Kemal Paşa ikinci kez Cumhurbaşkanı seçildi.
1928: Yeni Türk harfleri kabul edildi.
1929: Ankara'da Anadolu Halk Bilgisi Derneği kuruldu. Derneğin 124 sayı çıkan Halk Bilgisi Haberleri adlı dergisi de yayımlanmaya başlandı.
1934: Ankara Kızılay'da Güven Anıtı açıldı.
1936: Ankara Devlet Konservatuvarı öğretime başladı.
1951: Cezayir Ulusal Özgürlük Cephesi, Fransa'ya karşı gerilla savaşı başlattı.
1954: Cezayir bağımsızlığını kazandı.
1959: Tiyatro ve sinema sanatçısı Halide Pişkin 53 yaşında öldü.
1962: Sovyetler Birliği, Mars'a ilk roketi fırlattı.
1993: Cumhuriyet tarihinin ilk din şurası toplandı.
1995: Eski Yugoslavya devletleri ile Bosna barış görüşmeleri başladı.
1998: İslam Konferansı Teşkilatı Ekonomik ve Ticari İşbirliği Daimi Komitesinin 14'üncü Toplantısı İstanbul'da başladı.
2001: Çin'in Ukrayna'dan satın aldığı yüzer kütle Varyag, İstanbul Boğazı'ndan geçti. Varyag, 2 kasımda da Çanakkale Boğazı'ndan Ege'ye çıktı.

__________________

| Üye İmzalarını Görmek İçin Buraya Tıklayarak Kayıt Olabilirsiniz. |

Numberone

Tarihte bugün: 2 kasım



İrlandalı eleştirmen ve Nobel ödüllü yazar George Bernard Shaw, 1950'de 94 yaşında öldü.

Bernard Shaw, 1856'da İrlanda'da doğdu. Yaşadığı ve ününü yaptığı İngiltere'de, 1950'de hayata veda etti.

19'uncu yüzyılın ikinci yarısından 20'nci yüzyılın ikinci yarısına doğru uzanan 94 yıllık ömrü boyunca Shaw'un bir an bile ara vermediği başlıca uğraşı, düşünmek ve düşündüklerini gülümseterek dile getirmek oldu.

Tiyatro oyunlarından romanlarına, siyasal ve sosyal yapıtlarından müzik, resim ve tiyatro eleştirilerine, mektuplarına dek tüm yazdıklarında ya da konuşma ve demeçlerinde Shaw, çağının her sorununu korkusuzca ele aldı, yeniden sorguladı.

İnsan, toplum, aile, din, bilim, uygarlık, kültür, sanat, eğitim, devlet, siyaset, savaş, barış gibi sayısız kavramı sınır tanımaz dünyasında sürekli tartıştı. Basmakalıp inançlara karşı yepyeni görüşlerin kapılarını araladı.

40'tan fazla tiyatro oyununa imza attı. En bilinen eseri 1913'te yazdığı 'Pygmalion'dur. Bu oyun daha sonra 'My Fair Lady' ismiyle müzikale ve sinemaya da uyarlanmıştır.

Günün diğer önemli olayları

1870: İstanbul'da ilk mizah dergisi 'Diyojen'in birinci sayısı yayınlandı.
1914: Rusya, Osmanlı devletine savaş ilan etti.
1918: Enver, Talat ve Cemal paşalar, beraberindekilerle bir Alman gemisi ile yurttan ayrıldı.
1934: İçişleri Bakanı Şükrü (Kaya) Bey'in genelgesiyle radyo programlarından alaturka musiki kaldırıldı.
1936: İngiltere'de BBC, düzenli televizyon yayınına başladı.
1964: Suudi Arabistan Kralı Suud tahttan indirildi, yerine Prens Faysal getirildi.
1970: Salvador Allende, Şili Devlet Başkanı oldu.
1989: Malatya Gazeteciler Cemiyeti kuruldu.
1990: Fener Rum Ortodoks Patriği Bartholomeos göreve başladı.
1996: Tiyatro ve sinema sanatçısı Duygu Ankara öldü.
1998: Prof.Dr. Bahri Savcı, İstanbul'da öldü.
2004: Anayasa Mahkemesi, 11 yıl aradan sonra Yüce Divan sıfatıyla eski enerji ve tabii kaynaklar bakanları Cumhur Ersümer ile Zeki Çakan'ı yargılamaya başladı.

__________________

Numberone

Tarihte bugün: 3 kasım



Fenerbahçe'nin ve Milli Takım'ın unutulmaz forveti Zeki Rıza Sporel 1969'da hayatını kaybetti.

1898 yılında doğan ve 'futbolumuzun ilk üstadı' olarak da tanınan Zeki Rıza Sporel, 15 yaşından itibaren giymeye başladığı Fenerbahçe formasını, 18 yıl süren futbol hayatı boyunca hiç çıkarmadı.

Zeki Rıza Sporel, A Milli Takım'ın ilk golünü atarken, başka bir maçta da dört gol atarak tarihe geçti. Sporel, Milli Takım'da toplam 16 gole imza attı.

26 ekim 1923'te oynanan Romanya maçında ağabeyi Hasan Kamil Sporel'le beraber forma giymişti. O maçta Zeki Rıza Sporel iki gole imza atarken, Hasan Kamil Sporel de Milli Takım'ın ilk kaptanı olarak sahada yer almıştı.

Nisan 1969'da ağabeyi Hasan Kamil'in ölümü Zeki Rıza Sporel'i çok etkiledi ve 3 kasım 1969'da hayatını kaybetti. Zeki Rıza Sporel'in ölümünü duyan ağabeyleri Arif Sporel ise bir kalp krizi geçirerek aynı gün hayata veda etti.

Günün diğer önemli olayları

1493: Kristof Kolomb, ikinci seyahatinde Karayip Adaları'nı keşfetti.
1507: Leonardo da Vinci'ye Lisa Gherardini'nin (Mona Lisa) tablosunu yapma işi verildi. Lisa del Giocondo'nun kocası, karısının üç dişinin çekilmesi ve yerlerine takma diş takılmasının ardından Da Vinci'ye 'Mona Lisa' tablosunu ısmarladı.
1839: Gülhane Hattı Hümayunu'nun açıklanmasıyla Tanzimat Devri başladı.
1888: Londra'da Karındeşen Jack, son kurbanını öldürdü. 2002 yılında cinayet romanları yazarı Patricia Cornwell, araştırmaları sonucu Karındeşen Jack'in, İngiliz empresyonist ressam Walter Richard Sickert (1860-1942) olduğunu iddia etti.
1912: Tamamı metalden yapılmış ilk uçak, Fransa'da, pilotlar Ponche ve Prinard tarafından uçuruldu.
1918: İngilizler Musul'u işgal etti.
1921: New York'ta süt taşıyıcıları greve gitti ve binlerce galon süt, New York caddelerine döküldü.
1936: Ankara'da Çubuk Barajı açıldı.
1957: Sovyetler Birliği, ikinci yapay uydu Sputnik-2'yi yörüngesine fırlattı. Bu uyduda, uzaya giden ilk hayvan olan Laica adlı köpek de bulunuyordu.
1971: Tarihi Tepebaşı Tiyatrosu, yangın sonucu harap oldu.
1983: Atatürk Barajı ve Hidroelektrik Santralinin temeli atıldı.
1991: İsrail ve Filistin yetkilileri arasındaki ilk yüz yüze görüşmeler Madrid'de başladı.
1992: Illionis eyaletinden Demokrat Parti adayı Carol Moseley-Braun, ABD Senatosu'na seçilen ilk siyah kadın oldu.
1996: Susurluk'taki trafik kazasında, eski İstanbul Emniyet Müdür Yardımcısı Hüseyin Kocadağ ile beraber üç kişi öldü, DYP Şanlıurfa Milletvekili Sedat Edip Bucak yaralandı. Ölenlerden birinin 'Mehmet Özbay' sahte kimlikli Abdullah Çatlı olduğu saptandı.
2002: Adalet ve Kalkınma Partisi, erken genel seçimlerden birinci parti çıktı.

__________________

Numberone

Tarihte bugün: 4 kasım



Şair Ümit Yaşar Oğuzcan, 1984'te 58 yaşında öldü.

22 ağustos 1926'da Tarsus'ta doğdu. 4 kasım 1984'te İstanbul'da hayatını kaybetti.

1845'te Eskişehir Ticaret Lisesi'ni bitirdi. Osmanlı Bankası ve Türkiye İş Bankası'nda çalıştı. 1977'de İş Bankası Halka İlişkiler Müdür Yardımcılığı görevinde iken emekliye ayrıldı.

İstanbul'da kendi adını taşıyan bir sanat galerisi kurdu. Bir süre yayıncılık yaptı ve Akbank Genel Müdürlüğü Krediler Servisi'nde çalıştı. Yaşamının son döneminde mizah dergisi 'Çarşaf'ta mizah şiirleri yazdı.

İlk şiiri 1942'de Eskişehir'de yayınlanan 'Kocatepe' gazetesinde yayımlandı. Daha sonra 'Yedigün', 'Varlık', 'Büyük Doğu' gibi dergilerde yayımlanan şiirleriyle tanındı.

İlk şiir kitabı 'İnsanoğlu' 1947'de basıldı. Zamanla geniş kitlelerin okuyup hayranlık duyduğu bir aşk ve ölüm şairi olarak tanındı. Şiirlerinde Faruk Nafiz Çamlıbel duyarlılığı görülür.

1973'de büyük oğlu Vedat'ın intiharından sonra 'ölüm' temasına daha çok eğildi. Bazı şiirleri çağdaş sanat müziğinin popüler bestecileri tarafından bestelendi. En duyarlı ve yoğun aşk şiirlerinin yazarıdır.

Üstüme Varma İstanbul

Sana geldim, içim ümitlerle dolu
Beni sarhoş etme İstanbul, ne olur
Bir gün ben de eririm caddelerinde
Çürür kemiklerim adım unutulur

Yine sen kalırsın dipdiri, sımsıcak
Göğün, bulutların, denizlerin kalır
Oynama İstanbul, benimle oynama
Bir gün öldürür beni bu dert, bu kahır

Ezilmiş ellerim arasında başım
Bu yeryüzünde başka çarem kalmamış
İşte gelip kapılarına dayanmışım

Karşında yıkılmış bir duvar gibiyim
Beni sarhoş etme, başım dönüyor
Üstüme varma İstanbul, kederliyim

Ayrılanlar İçin

Yollarımız burada ayrılıyor
Artık birbirimize iki yabancıyız
Her ne kadar acı olsa, ne kadar güç olsa
Her şeyi evet her şeyi unutmalıyız

Her kederin tesellisi bulunur, üzülme
İnsan ne kadar sevse unutabilir
Mevsimler, gelir geçer, yıllar geçer
Sen de unutursun bir gün gelir

Hiç yaşamamışçasına, hiç sevmemişçesine
Unutursun o günlerimizi, gecelerimizi
O günlerce gecelerce sevişmelerimizi

Her şeyi evet her şeyi unutabilirsin
Hatta bütün yazdıklarımı satır satır
Kalırsa, içinde bir derin sızı kalır

Günün diğer önemli olayları

644: Halife Hz. Ömer, Medine'de düzenlenen bir suikast sonucu öldürüldü.
1879: ABD'li James J. Ritty, yazar kasayı geliştirdi.
1909: Bağdat Demiryolları kapsamında yapılan Haydarpaşa Garı törenle açıldı.
1922: Son Osmanlı hükümeti (Tevfik Paşa kabinesi) istifa etti.
1922: Osmanlı devletinin resmi gazetesi 'Takvim-i Vakayi' yayınını durdurdu.
1922: İngiliz arkeolog Howard Carter ve ekibi, Tutankamon'un mezarını keşfetti.
1937: Mark Twain Cemiyeti, Atatürk'e madalya verdi.
1940: İngiltere, Girit'i işgal etti.
1946: BM Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) kuruldu.
1950: Türkiye, Avrupa İnsan Hakları Bildirisi'ni imzaladı.
1951: Din dersi ilkokullarda ders programına alındı.
1956: Sovyet güçleri Macaristan'a girdi.
1979: Tahran'daki ABD elçiliğini işgal eden Humeyni yanlıları, elçilik görevlilerini rehin aldı.
1981: YÖK Yasası kabul edildi.
1982: Şeyhülmuharririn Burhan Felek, 93 yaşında öldü.
1983: Gazeteci, yazar ve siyaset adamı Doğan Avcıoğlu 57 yaşında öldü.
1995: 73 yaşındaki İsrail Başbakanı İzak Rabin, 27 yaşındaki sağcı bir öğrenci tarafından öldürüldü.

__________________

Numberone

Tarihte bugün: 5 kasım


Besteci Wolfgang Amadeus Mozart, 1791'de Viyana'da hayatını kaybetti.

27 ocak 1756'da Avusturya'nın Salzburg şehrinde doğdu. Babası Leopold Mozart, Salzburg Başpiskoposluğu Saray Orkestrası'nda keman çalan, birçok besteler ve keman için metod yazan bir müzikçiydi.

Mozart, üç yaşına geldiği zaman kendisinden beş yaş büyük olan kızkardeşi Maria Anna'nın (Nannerl) çaldığı klavsen parçalarını belleğine yerleştirip kendi kendine çalmaya başlamıştı.

Babası, bir gün minik Wolfgang'ın eline geçirdiği bir nota kağıdına daha kullanmayı bile beceremediği kocaman tüy kalemle konçerto çiziktirdiğini görünce ondaki mucizevi özelliği fark ederek ve ona klavsen dersleri vermeye başladı.

Kulağı, kemanda bir notanın sekizde biri kadar akort düşüklüğünü fark edecek derecede hassastı ve çirkin seslere, gürültülere karşı tepkisi ise baygınlık geçirecek ölçüde şiddetlenebiliyordu.

Çevrede Mozart'a karşı ilginin artması üzerine babası, bu erken doğan güneşten faydalanmak, çocukları sayesinde para ve şöhret sağlayabilmek için oğlunu ve kızını yanına alarak Avrupa kentlerini dolaşmaya, konserler vermeye başladı.

Mozart klavsen, keman ve org çalmadaki ustalığıyla, her şeyden fazla doğaçtan çalışlarıyla dinleyicilerini hayrete düşürüyordu. Aynı zamanda beste de yapıyordu. Beş yaşında menuet, yedi yaşında konçerto ve sekiz yaşında senfoni yazdı.

12 yaşına kadar babası ve kızkardeşi ile birlikte konserler vererek boydan boya dolaştığı Avrupa'da geçtikleri her kentte hayranlık ve ilgi topladı, saraylarda krallar ve kraliçeler önünde çaldı.

Soylular, her defasında yeni bir eserle ortaya çıkan harika çocuk Mozart'ı dinlemek için yarıştı, çağın ünlü ressamları Mozart ailesinin portre ve resimlerini yaptı.

14 yaşında ilk opera eseri 'Lucia Silla' Milano'da çalındığı zaman Mozart kendini opera sahnelerine de, üstelik operanın vatanı İtalya'da kabul ettirmişti. Papa tarafından ustalara layık görülen 'Altın Mahmuz' nişanı ile ödüllendirildi.

25 yaşına kadar o kentten bu kente dolaştı, han köşelerinde barındı, bazen yiyeceksiz kaldı. Kar ve yağmur demeden atlı arabalarla yolculuk etti. Bu yolculuklar esasen sağlıksız ve zayıf olan bünyesini oldukça yıprattı.

Mozart'ın hayret uyandırıcı bir başka yönü de birbiri ardına geçirdiği tifo, çiçek ve mafsal romatizması gibi o zamana göre ölümcül olan hastalıkları atlatması, ama buna rağmen ürün vermeye devam etmesi ve keyfini hiç bozmamasıdır.

Ablası Nannerl onun bu yolculuklarında, "ben ülkesini teftişe çıkan küçük bir kralım" diyerek kendince bir eğlence yarattğını, geçtikleri kasaba ve köylere bir takım uydurma adlar taktığını anlatır anılarında.

Tüm bunlara rağmen maddi durumu hiç düzelmedi. Yaşamı boyunca sonu gelmeyen para sıkıntısı çekti. Ona övgüler yağdıran krallar bile hasis davrandı. Sadece dersler vererek ve halk konserleriyle yetinerek hayatını kazandı.

36 yaşını doldurmadan 5 aralık 1791'de Viyana'da öldü. Cenazesi fakir cenazeler için uygulanan biçimde kaldırıldı. Mezarının nerede olduğu ise bilinmiyor.

Rivayete göre, katedraldeki cenaze törenine sadece altı kişi katıldı. Bu küçük kafile şiddetli yağmur nedeniyle mezarlığa kadar tabuta eşlik edemeyince cenaze aceleye getirilerek dilenciler için ayrılan bir mezara gömüldü.

Günün diğer önemli olayları

1638: IV. Murat komutasındaki Osmanlı ordusu Musul'a girdi.
1757: Prusya Kralı II. Frederic, Yedi Yıl Savaşları'nda Fransa'yı Rosbach'da yendi.
1840: Afganistan, İngilizlere teslim oldu.
1895: New York Rochester'dan George B. Selden, benzinle çalışan otomobil için ilk ABD patentini aldı.
1914: İngiltere, Türkiye'ye savaş ilan etti.
1919: Gaziantep, Fransızlar tarafından işgal edildi.
1921: İsmet Paşa başkanlığındaki TBMM Delegasyonu, Lozan görüşmelerine katılmak üzere, İsviçre'ye hareket etti.
1925: Ankara Hukuk Fakültesi, Atatürk tarafından açıldı.
1930: İlk televizyon reklamı Londra'da gösterildi.
1973: Geleneksel Türk tiyatrosunun son temsilcisi İsmail Dümbüllü 86 yaşında öldü.
1988: 1931 yılında Türkiye Güzeli seçilen Naşide Saffet Esen öldü.
1991: Filipinler'de selde yaklaşık 7 bin kişi öldü.

__________________