achar

ANTİK DÖNEMDE HASANKEYF



Milattan önceki dönemlerde Hasankeyf'in ne gibi tarihi gelişmelere sahne olduğu, kimlerin burada hüküm sürdüğü tarihinin karanlık sayfalarından biridir. Bu konuda herhangi bir yazılı kaynak bulunmamaktadır.

İleride yapılacak arkeolojik çalışmalar, bu konuya ışık tutacaktır. Yalnız Mezopotamya bölgesine hakim olan kavimlerin en gözde yerlerinden birinin Hasankeyf olduğunu söylemek mümkündür.


BİZANS DÖNEMİNDE HASANKEYF



Miladi ilk asırlarda Hasankeyf, Bizanslılar'la Sasaniler'in arasında el değiştirmiş. Zaman zaman Bizanslılar'ın, zaman zaman da Sasaniler'in elinde kalmıştır. Miladi dördüncü asrın ortalarında Hasankeyf'e sağlam bir kale yapan Bizanslılar, hemen hemen burayı bir daha Sasaniler'e hiç kaptırmamışlardır. Bizans'ın hakimiyeti, müslümanların burayı fethettiği 7. asrın başlarına kadar sürmüştür.

İSLAM DÖNEMİNDE HASANKEYF



Müslümanlar, burayı ikinci halife Hz. Ömer döneminde M.S. 638 yılında feth ettiler. Halifeler döneminin ardından sırası ile Emeviler, Abbasiler, Hamdaniler, Mervaniler, Artuklar, Eyyubiler ve Osmanlılar buraya hakim oldu. Hasankeyf, tarihi önemini Artuklular'ın M.S. 1101 yılında hakim olmasıyla ile ün kazandı. Bu tarihten itibaren o günkü ismi ile HISN KEYFA, Ortaçağ'ın önemli şehirlerinden biri oldu. Artuklular, bölgenin idaresinde zaman zaman söz sahibi oldukları gibi, Hasankeyf' te de önemli eserler bıraktı. Kuzeyden güneye kıvrılıp giden Dicle Nehri üzerinde yer alması ve o günlerde ticaretin önemli bir kısmının nehir yopluyla yapılması nedeniyle Hasankeyf, ticari ve ekonomik olarak da gelişti. Hasankeyf'i Artuklular'dan alan (M.S. 1232) Eyyubiler, henüz bölgeye tam hakim olamadan Moğol istilası ve harabiyeti ile karşılaştı. Bir çok yerleşim yeri gibi burası da alt üst oldu. Eyyubiler, Moğol şokunu atlattıktan sonra 14. asrın başlarından itibaren Hasankeyf'i yeniden imar etmeye başladı. Özellikle, bugün Hasankeyf, bu yıllarda tarihinin en parlak dönemlerinden birini yaşadı. Nihayet Osmanlı'nın gücüne karşı direnmeyen, Safeviler'in baskıları ve iç hesaplaşmalarla iyice yıpranan Eyyubiler 1515 yılında burayı Osmanlılar'a bıraktı. Bu tarihten itibaren şehrimiz tarihi önemini gitikçe kaybederek günümüze kadar geldi.



1. Alaaddin Haskifi (1612-1677)
Hasankeyf’te doğdu babasının yanında tahsil gördü. Haskifi adı ile anılır. Şam ve Kudüs’se giderek bir çok bilginden ders aldı. Daha sonra Osmanlı Vezirlerinden Fazıl Ahmet Paşa’ dan çok iltifat gördü. Bir çok yerde müderrislik, müftülük ve kadılık görevlerinde bulundu. Alim, fakih ve mühaddis olan Haskifi, hanefi fıkhının temel eserlerinden olan “Dürrül Muhtarın “ yazarıdır. (11 ciltlik İbn’i Abidin sözkonusu eserin şerhidir)
2. Ebu Lutf Haskifi (.......-1455)
Şafii mezhebi alimlerindendir. İsmi Muhammed b. Ali Mahsur b. Zeynel-Arap el-Haskifi El Makdisi’dir. Fıkıh, şiir ve arap edebiyatı alanında ileri derecede bilgi sahibi olup Kudüs’te vefat etmiştir.
3. El- Hatip El Haskifi. (1068-1158)
Hasankeyf7te büyüdü. Bağdat’ ta edebiyat derslerini gördükten sonra Şafii fıkhını öğrendi. Daha sonra Meya Farkin’e (Silvan) geldi ve orada müftü oldu. Aynı yerde vefat etti.
4. İbni Molla “Ahmet b. Muhammed Haskifi. “ (1531 - 1599)
İbni Molla adı ile meşhurdur. Şafii alimlerindendir. Halep’e yerleşti. Müsbet bilimleri tahsil etti. Halep yakınlarında eşkiyalar tarafından şehit edildi
5. Ebul İz El Cezeri
Hasankeyf’te öğretim görevliliği ve mühendislik yapmıştır. Günümüz kompitürün babası. Sibernetik ve oto kontrol biliminin kurucusu sayılan El Cezeri mekanik ve otmasyon alanında 50 projesi mevcuttur. Projeleri 3. Ahmet Kütüphanesinde orijinal eseri olan “Kitap El Hilye vel Marife vel Hendesede” bulmak mümkündür. Robot, otomotik abdest alma makinası, emme basma tulumbaları, kandil saatleri ve müzik çalan sazlar kendi eserleridir. Amerikan Bostan Üniversitesi eserini 1974 te ingilizceye tercüme etmiş, İTÜ Teknoloji Enstitüsü de projelerini uluslar arası sergilerde tanıtmaktadır. Günümüz de Amerikan ve alman Üniversiteleri El Cezeri’ nin mekanik biliminden faydalanmaktadır.

__________________

| Üye İmzalarını Görmek İçin Buraya Tıklayarak Kayıt Olabilirsiniz. |

rebuwarr

Saol dostum ellerine sağlık dedelerimin köyü.

__________________

Kajîn Jîr

'Ilısu Barajı'nı toprak ağaları dışında kimse istemiyor'
Başbakan Tayip Erdoğan’ın bu hafta sonu Ilısu Barajı’nın temelini atacağını açıklamasına tepkiler sürerken, Batman Belediye Başkanı Hüseyin Kalkan, Ilısu Barajı'nın yapılması durumunda en az 170 köyün boşaltılacağını ve insanların göç etmek durumunda kalacağını söyledi. Kalkan, baraj yapımını bölgedeki toprak ağaları dışında kimsenin istemediğini ifade etti.

GAP Belediyeler Birliği ve 33 sivil toplum kuruluşunun yer aldığı Hasankeyf'i Yaşatma Girişimi üyeleri, 5 Ağustosta temeli atılacak Ilısu Barajı'nın yapımını görüşmek üzere Batman Belediyesi'nde bir araya geldi.

Toplantının açılışında konuşan Batman Belediye Başkanı Hüseyin Kalkan, ''amacımız Hasankeyf'e bakış açısını değiştirecek şekilde Başbakan Erdoğan'ı baraj konusunda geniş perspektifte bilgilendirmek ve barajın inşaatını durdurmak'' dedi.

Son 1 yıldır Hasankeyf konusunda Avrupa'da girişimler yapıldığını ve baraj inşaatını üstlenen firmanın tezlerinin çürütüldüğünü söyleyen Kalkan, baraj yapılması durumunda yeni bir göç dalgasının yaşanacağını belirtti.

''Baraj yapılırsa en az 170 köy boşaltılacak ve insanlar göç etmek durumunda kalacak. Bu insanların çiftçilik mesleği dışında bir meslekleri olmadığı için yoksulluk dalgası yaşanacak'' diyen Kalkan, baraj yapımını bölgedeki toprak ağaları dışında kimsenin istemediğini ifade etti.

Kalkan konuşmasında, ''Enerji üretimine tabiki karşı değiliz. Ancak Ilısu Barajı'nın yerini dolduracak kaynaklar bulunuyor. Enerji hatlarında yüzde 17 oranında bir enerji kaybı yaşanıyor. Tedbir alınması durumunda Ilısu Barajı'ndan elde edilecek enerjinin 3 misli kadar enerji kazanılabilir. Hasankeyf 12 bin yıl boyunca insanlığa ev sahipliği yapmıştır. Herkesin Hasankeyf'e sahip çıkması gerekiyor'' dedi.

Hasankeyf Belediye Başkanı Abdulvahap Kusen de Hasankeyf konusunda uluslararası destek beklediklerini söyleyerek, ''tepkiler yetersiz. Uluslararası kuruluşların Afganistan'daki Buda heykellerinin ve Suudi Arabistan'daki Ecyad Kalesi'nin yıkılması konusundaki tepkilerini, Hasankeyf için de göstermelerini bekliyoruz'' şeklinde konuştu.

__________________

Kajîn Jîr

__________________

Kajîn Jîr

Hasankeyf için son çağrılar

Yıllardan beri yapımı tartışılan ve Hasankeyf’i sular altında bırakacak olan Ilısu Barajı’nın temelini atmak için Başbakan Recep Tayyip Erdoğan Cumartesi günü Dargeçit’in Ilısu Köyü’nde olacak. Baraja karşı çıkan 52 belediye, dernek ve odadan oluşan Hasankeyf’i Yaşatma Girişimi de yarın Hasankeyf’e gitmek için yola çıkıyor.

Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı Osman Baydemir başta olmak üzere en az 25 belediye başkanı ile aktivistler yurttaşlarla birlikte Hasankeyf’te çadırda sabahlayacaklar. Bu çerçevede yarın saat 14.00’de Diyarbakır Fatih Lisesi önünden kaldırılacak otobüsler aktivistleri Hasankeyf’e taşıyacak. Aynı saatlerde Belediye Başkanları ve STK temsilcileri Batman Belediyesi’nde bir durum değerlendirme toplantısı yapacak. Saat 17.00’da ise Aynur Doğan, İbrahim Rojhilat, Gülşen Suna, Koma Rewşen, Zilan, Grup Şarap, Kardeş Türküler, Koma Azad, Koma Avaşin, Rojda,Turan Şengül Bahar Kültür Merkezi müzik grupları Hasankeyf için şarkılarını seslendirecek, Dicle Fırat Kültür Sanat Merkezi Kadın Folklor Grubu da bir gösteri sunacak.

Program çerçevesinde, Hasankeyf Belediye Başkanı Abdulvahap Kusen, Hasankeyf Gönüllüleri Dernek Başkanı Arif Arslan, Batman Belediye Başkanı Hüseyin Kalkan ile Doğu ve Güneydoğu Anadolu Belediyeler Birliği ve Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı Osman Baydemir birer konuşma yapacak. Sanatçılar sabaha kadar Hasankeyf sular altında kalmasın mesajı verecek.

KAMUOYU YANILTILIYOR

Bu arada Hasankeyf’i Yaşatma Girişimi kamuoyuna çağrı yaparak herkesin Hasankeyf için duyarlı olmasını istedi. Ilısu Barajı’nın su altında bırakacağı Hasankeyf’in birinci dereceden sit alanı olduğunu belirten Girişim, bunun dışında 100 bin yılda oluşan Hasankeyf’in “doğal anıt” niteliğinde olduğunu kaydetti. Yasalar gereğince buraya yapılacak herhangi bir müdahalenin ilgili resmi kurul olan Diyarbakır Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu’nun onayından geçmesi gerektiğini kaydeden Girişim, “Oysa ne Hasankeyf ne de diğer 200’ü aşkın Sit alanı hakkında bu Kurul’dan alınmış böylesi bir izin yoktur” dedi.

Ilısu Barajı’nın yapımı için uluslararası finans kuruluşlarıyla anlaşma yapıldığı bilgisinin de doğru olmadığını belirten Girişim, “Proje için finansmanın sağlandığına dair var olan söylemler gerçeği yansıtmamakta ve kamuoyunu bilinçli bir şekilde yanıltmaktadır” görüşünü ortaya koydu.

Hasankeyf’in insanlığın ortak hafızasının bir parçası olduğuna dikkat çeken Girişim, açıklamasında şöyle dedi: “Sayın Başbakan’ın Hasankeyf’in taşınarak kurtarılacağı yönündeki beyanlar gerçekçi değildir. Uzmanlar bunun mümkün olmadığı yönünde bilimsel raporlar hazırlamışlar ve bunu da kamuoyuyla paylaşmışlardır. Hasankeyf’i kurtarmanın tek yolu ona bir damla su değmemesini sağlamaktır.”

BİNLERCE YILLIK TARİH YOK EDİLİYOR

Ekonomik ömrü 50-60 yıl olan bir baraj için binlerce yıllık bir tarihin yok edilmemesi gerektiğinin belirtildiği deklarasyonda, “Bugün bu plansız ve insan merkezli olmayan baraj projelerine imza atanlar insanlık ve gelecek kuşaklar nezdinde çok büyük bir vebal altına girecek ve bu barajların bölgede birbiriyle yakından ilgili olan kültürel, insani ve ekolojik boyutlardaki tahribatından sorumlu olacaklardır” denildi. Girişim, her bir yurttaşın da Hasankeyf konusunda suskun kalmaması gerektiğini bildirdi.

Hasankeyf’i Yaşatma Girişimi, yayımladığı deklarasyonda barajın yol açacağı diğer sorunlara ilişkin şu görüşleri sıraladı:

- Ortak tarihimiz ve geçmiş hafızamız olan Hasankeyf gibi doğal ve arkeolojik bir Sit alanı tümüyle sular altında kalacak; yok olacaktır.

- Bağlantılı projelerin de yapımıyla baraj sayesinde sulanması planlanan tarım alanlarından çok daha büyük miktarda verimli tarım arazisi baraj suları altında kalacaktır. Baraj bölgenin sosyo-ekonomik kalkınması yolunda öngördüğü amacın tam tersine hizmet edecektir.

- 55 bin ile 78 bin arasında insan yerlerinden olacak, göç etmek zorunda kalacaklardır. Bu insanların yüzde 70-80’inden fazlası halihazırda almış olduğu önceki göç dalgaları ile gelen sosyo-ekonomik sorunlarla boğuşan Batman, Diyarbakır, İzmir, İstanbul gibi büyük metropollere gitmek istemektedirler.

- Ilısu Barajı ve bağlantılı projeler bölgenin ekolojik dengesini, Dicle Vadisi’nin zengin bitki örtüsünü ve canlı varlıklarını tahrip edecek, tarım arazilerinin ve suyun kalitesinde onarılmaz hasarlara yol açabilecektir.

__________________