16-08-2007, 02:16 PM
|
#1 (permalink) | |||||||||||||||
|
KÜRT FİLOZOF ELAHİ'nin MÜZİĞİ KORUMAYA ALINDI
PARİS (04.12.2006)- Doğu Kürdistanlı müzik dehası filozof Ostad Elahi’nin tamburla icra ettiği sanatını UNESCO dünya kültür mirası kabul ederek korumaya aldı.
Tamburuyla caz müziği yapan ve bir müzik dehası olarak kabul edilen Elahi, caz’la meditasyon yapan benzersiz bir sanatçı olarak tanımlanıyor. Babası bir Kürt dervişi olan Ostad Elahi, 11 Eylül 1895 yılında Doğu Kürdistan’ın Ceyhunabad köyünde doğdu. Yaşamının önemli bir kısmını ailesiyle birlikte Kermanşah ve Sine’de sürdürdü. Elahi, hayatında hiç konser vermedi, toplulukların karşısına çıkıp müzik yapmadı. Ancak etrafındaki hayranları ve arkadaşlarının oluşturduğu dar bir grup içerisinde müziğini icra eder. Meditasyon özelliğine sahip bir müzik tarzı olan Elahi’nin geniş müzik bilimi, eserleri, hayranları tarafından kaydedilerek bugüne kadar taşındı. Elahi’nin bu eserleri bazen uzun meditasyonlardan oluşuyor. Elahi küçük yaşlardan itibaren tambur çalmayı öğrenir. Bulunduğu ortamda ve özellikle de ailesi içerisinde bu gelenek tamburun eşlik ettiği mistik melodiler ve geleneksel antik şarkılar sürekli yer alıyordu. Ancak o tambura yeni bir teknik katarak her iki elin beş parmağını da kullanır. MÜZİĞİ GİBİ YAŞADI 1871-1920 yılları arasında yaşayan Elahi’nin babası Haci Nemat da bir yazar ve mistik bir şair. Eserleri arasında “Gerçeğin Krallarının Kitabı” da bulunan Haci Nemat’ın kitabı Fransa’da “Le livre des Rois de Vérité” adlıyla Henry Corbin tarafından yayımlandı ve Corbin, kitap için “tıpkı İncil gibi” diyor. TAMBURDA BENZERİ YOK Mistik biri olan Elahi çocukluğunu ruhani bir disiplin içerisinde dünyadan uzak bir şekilde geçirir. Genel klasik eğitim ve dini dersler alır. Gençlik yıllarından sonra felsefi olarak düşünceleri şekillenmeye başlar. 24 yaşında geleneksel ortamdan koparak kendi iç dünyasına kapanır. Evinden ayrılarak Tahran’a yerleşen Elahi, burada yargıçlık alanında eğitim görmeye başlar. Elahi, yaşamındaki bu radikal değişimi, kendi etik anlayışını toplumdaki zorluklarla çatıştırarak sınamak ve düşüncesini zenginleştirmek gerekliliği olarak tanımlıyor. 1933 yılında Ulusal Yargıç Okulu sınavını başarıyla geçer. Yargıçlık mesleğinin yanısıra zamanının büyük kısmını müzik, felsefe ve teoloji alanındaki araştırmalara ayırır. Uzmanlar tarafından benzersiz tambur uzmanı olarak tanımlanan Elahi, emekli olduktan sonra dinsel bilim ve otantik tinsellik dalında iki önemli eser ortaya çıkarır. Düşüncesinin pragmatik yönü yazılı eserlerinde fazla yer almaz. Sözlerinden alınan notlar çok sayıda eserin konusu olur. MÜZİK RUHSAL BİR İLETİŞİM Elahi’nin müziği, çaba ve sabır isteyen bir çalışma ile hem teknik hem de estetik bir boyut içeriyor. Müzikte teknik ön plana çıkmıyor. Elahi’ye göre, ruhtan müziğe işlenen tüm faktörlerin başında en belirleyici olan sanatçının kendi kişiliğidir. Bu yüzden Elahi, dikkatini ilahi kaynağa yöneltmeyi tercih eder. Elahi, “müziği sadece estetik kullanımla sınırlandırmamak ve sadece teknik görünüşü ile değerlendirmemek gerekiyor. Esas olan onun ilahi çınlamasını duyabilmektir. Müziği ruhsal bir iletişim olanağı olarak değerlendirmek gerekiyor, kendine has bir amaç olarak değil” diyor. DÜŞÜNCELERİ KİTAPLARA KONU OLDU Elahi’nin sanatı, yaşamı ve felsefesi çok sayıda kitaba da konu oldu. Bunlardan biri de Behram Elahi’nin (Ostad Elahi’nin oğlu) “Aydınlığın Yolu” adlı kitabıdır. Kitap, 1985 yılında Fransızca olarak yayımlandı. 1977 ve 1979 yılları arasındaki tartışmalardan bölümler aktarılan kitapta, Elahi’nin de yaşamı boyunca babasının yolunu takip ettiğinin izleri görülüyor. Kendisine ait ama yakınları ve hayranlarını not ettiği “Gerçeğin Sözleri” arasında, “Bilge olmak ne kadar kolay! İnsan olmak, ne kadar zor!” diyordu. Müziğin ve tamburun kendisi için önemini ise ta gençlik yıllarında şöyle anlatıyor: ‘’Gençliğimin koyu sofuculukla geçen 12 yılı boyunca tüm alacakaranlık akşamlarda, tamburumu alıyordum ve kutsal müziği çalıyordum. Örtüler kalkıyordu…Günün ilk ışıkları odaya girdiğinde tüm gece boyunca tambur çaldığımın farkına varıyordum.’’ GERÇEĞİN SÖZLERİ… Elahi’nin 1963 yılında ‘’Gerçeğin İspatı’’ adlı eseri yayımlandı. 1967 yılında babasının ‘’Gerçeğin Krallarının Kitabı’’ üzerine yorumladığı eser çıktı. 1969 yılında ‘’Ruh Bilimi’’ adlı eseri yayımlanırken, 1974 yılında 79 yaşında iken hayata veda etti. Ölümünden sonra 1971 yılında ‘’Gerçeğin Sözleri’’nin birinci cildi çıktı. 1977 yılında ise aynı eserin ikinci cildi çıktı. Gerçeğin Sözleri’nin (Asar ul-Haqq) notları 1964 yılından itibaren yakınları tarafından not edildi. Bunlardan bir kısmı toplanarak cilt halinde yayımlandı. Bunlar Elahi’nin derslerinde anlattıkları ve yaptığı tartışmalardan not edilmiş parçalı sözlerden oluşuyor. Elahi’de ayrıca ailesinin üyeleri ve hayranları tarafından not edilen şiirleri ve Kuran’ın Kürtçe bir yorumu da bulunuyordu. Elahi’nin sözlerinden oluşan bu eserlerde, onun çok açık bir dille farklı konulardaki fikirlerini bulmak mümkün. Yaratıcıların mükemmeliyeti, kendini tanıma, öteki yaşam, aileye ilişkin haklar, ahlaki nitelikler ve onların uygulamaya konulması Elahi’nin düşüncelerinden yansıyanlar olarak “Gerçeğin Sözleri”nde dile geliyor. TAMBURUN SESİ TANRISALDIR Çaldığı tambura ilişkin Elahi “Gerçeğin Sözleri”nde, “Tambur ve bazı enstrümanların sesi biraz tanrısal seslerdir (…) Nereden geliyor bu ses? O en sevilenden geliyor. Eğer ruhun kulağı açıksa, bu enstrümanlardan, görüntülerde duran şeylerden görünmeyen sırlar meydana çıkar” diyor. Elahi’nin zamandan asla feragat etmediği iki şey vardı. Elahi bunları Gerçeğin Sözleri’inin birinci cildinde şöyle ifade ediyor: “Zamanımdan feragat etmediğim iki şey var: Ses ve tinsel müzik.” Elahi’nin elinde tarihin en eski el yazmalarında biri de bulunuyordu: Kelame Serencam (Fehrest-e Kalâm-e Saranjâm). On dördüncü yüzyıla ait ‘Ehle Haq’ geleneğinin kutsal sözlerinin yer aldığı ve yüzlerce yıl boyunca da yazıya geçmeden önce sözlü olarak taşınan el yazması tarihin bilinen en eski el yazmalarından biri olarak önemini koruyor. Bu eser on dokuzuncu yüzyılın başında yazıya dökülmüştü. Bundan sadece üç adet bulunuyordu ve ikisi Ostad Elahi de bulunuyordu. Elahi, bu el yazmalarını en iyi şekilde yorumlayan ve eğitimini veren tek kişi olarak biliniyor. Öte yandan Elahi adına Fransa’nın başkenti Paris’te “Ostad Elahi Vakfı” adlı bir vakıf bulunuyor. Vakıf 27 Ocak 2000’de oğlu Behram Elahi tarafından kuruldu. 1995 yılında Elahi’nin 100’üncü yaş günü vesilesiyle UNESCO, Fransa Kültür Bakanlığı ve Sorbonne Üniversitesi büyük bir sempozyum düzenlemişti. UNESCO’da Elahi’nin kayda alınan müziği başkaları tarafından “çalınamaz ve taklit edilemez” şeklinde patente kavuşturuldu. Elahi özellikle de UNESCO tarafından düzenlenen bu sempozyumun ardından Avrupa’da daha çok tanınmaya başladı. Yüzüncü yaş günü daha sonra Avrupa ve Amerika’nın birçok üniversitesinde kutlandı. “TANIDIĞIM EN BÜYÜK MÜZİSYENDİ” New York Üniversitesi profesörü Peter Chelkowski, Elahi için, “Ostad Elahi her şeyden önce bir dünya vatandaşıdır, dünya köyünün kurucularından biridir. Yirminci ve yirmi birinci yüzyıl arasında köprü olarak değerlendirilebilir” diyor. New York’ta UNESCO Bürosu Müdürü Jorges Werthein ise “Barış kültürü Elahi’nin eserlerinin iyi bir özetidir, aynı zamanda onun vizyonunu özetliyor, ki o ve UNESCO güzel bir dünyayı paylaşıyor. Beraber, ortak davamız ve bitişik çabalarımız doğrultusunda, bu vizyonu gerçeğe dönüştürebiliriz’’ değerlendirmesine bulunuyor. Koreograf ve müzisyen Maurice Béjart da, ‘’Elahi olağanüstü bir müzisyendi. Müziği ile oynuyordu ve yaşadıklarımı ve hissettiklerimi hangi kelimelerle anlatacağımı bilmiyorum. Yaşamımda, varlığımda ve düşüncelerimde büyük bir değişim yarattı… Yaşamım boyunca tanıdığım en büyük müzisyendi’’ diyor. AZİZ JANİE Elahi’nin kız kardeşi Melek Jan Nemati ise Azize Janie olarak tanınıyor. 11 Aralık 1906 tarihinde Ceynubad’da doğan ve yaşamının hemen tümünü köyünde geçiren Janie, çağının sorunlarına karşı modern bir kadın duyarlılığı göstermekle tanınıyor. 87 yaşında sağlık sorunlarından dolayı Paris’e gelerek burada 15 Temmuz 1993’te yaşamını noktalar. Fransa’da toprağa verilir, anısına Baillou’da bir anıt yapılır. Kürt Filozof Elahi alıntı Bu mesaj en son " 28-08-2007 " tarihinde saat 05:11 PM itibariyle marx47 tarafından düzenlenmiştir.... |
|||||||||||||||
|
«
Önceki Konu
|
Sonraki Konu
»
| Konu Araçları | |
| Mod Seç | |
Düzenli Mod
|
|
|
||||
| Konu | Konuyu Başlatan | Forum | Yanıt | Son Mesaj |
| Türkiyeli aydının Kürtlere ve Kürt kültürüne bakışı | MÊVAN | Genel Kültür | 26 | 04-05-2008 08:38 PM |
| Avrupa Kürtleri | MÊVAN | İlginç Konular | 5 | 06-03-2008 01:40 PM |
| Kürt sanatında üretim krizi | MÊVAN | Müzik Sohbet | 0 | 02-05-2007 01:37 AM |
Forum saati Türkiye saatine göredir. GMT +2. Şuan saat: 12:38 AM .
(Türkiye için GMT +2 seçilmelidir.)
(Türkiye için GMT +2 seçilmelidir.)
