byprens

‘Kürt müziği kalitesini yansıtamıyor’


Londra Senfoni Orkestrası’nda solist olan ünlü Kürt Keman Virtüözü Dılşad Said, Kürt müziğinin gerçek kalitesini ortaya koyamadığına dikkat çekti. Said, Kürt müziğinin gelişimi için okulların açılması gerektiğini kaydetti.

Ünlü Keman Virtüözü Dılşad Said, akademik altyapının olmadığı, ticari kaygıyla piyasaya sürülen sayısız müzik üretiminin söz konusu olduğu bir sektörel ortamda Kürt müziğinin kendi gerçek kalitesini ortaya koyamadığına dikkat çekti. Said, “Eğer biz kaliteli bir müzik yaparsak halkımıza da kaliteli bir müzik sunabiliriz. Yoksa bir tekrarı ve bitişi yaşarız. Bir müzik ekolünün yaratılması için bunlar şart” dedi.

Halen İngiliz Kraliyet Akademisi’nde ders veren, Londra Senfoni Orkestrası’nda solist olan, Kürt müziği ezgilerinden esinlenerek besteler yapan ünlü Keman Virtüözü Dilşad Said ile Kürt müziğinin güncel sorunları ve Kürt müziğinin ‘Terminoloji’ sorununa ilişkin konuştuk.

Modern Kürt müziğini nasıl değerlendiriyorsunuz? Son zamanlarda çıkan Kürtçe albümlerde Kürt kültürünün dinamikleri nasıl bir temelde kullanılıyor sizce?

Şu anda biz çoğunlukla, başka müzikleri kopyalıyoruz. Fakat kopya etmekle müzik olmaz. Bir müziği kendine örnek alabilirsin. Mesela Avrupa’ya ait müziği kendine öncü bir müzik olarak alabilirsin. Fakat onu taklit etmen doğru değildir. Taklitle kendi müziğini yaratamazsın. Bu taklit ettiğin müziğe de zarar verir. Biz kendi müziğimizi yapabilmeliyiz. Tabi ki Avrupai müzikten bir etkileşim olabilir. Ama bu yüzde yüzlük bir taklit, kopya olursa Kürt müziği de olmaz. Kürt müziğinin ruhunu verebilmelisin. Bunun içinde kendi müziğini iyi bilmelisin. Dolayısıyla bugün açısından baktığımız zaman, ne yazık ki Kürtçe müzik çalışması yapanların büyük bölümü kendi kaynaklarını doğru bir şekilde kullanmıyor. Bir kere bunun aşılması gerekir. Çünkü bilinmeli ki Kürtçe müzik yapan ama kendi kültürünü dışlayan bir müzisyen bir hiçtir. Modern müzik olsun, rock, caz yapılsın, ama kendi renginde ve kaliteli olsun. Milyonlar onları dinlesin. Ama bunları yapamıyoruz. Belki, Kürtler devlet kuramadıkları için, yine başka nedenlerden dolayı kendi müziğinin kalitesini yükseltebilmiş değildir. Şu aşamada birçok sorunla boğuşuyor. Akademik altyapı yok, bir de ticari kaygıyla piyasaya sürülen sayısız müzik üretimi söz konusu ki bu sektörel ortamda Kürt müziği kendi gerçek kalitesini ortaya koyamıyor. Kürt müzik sektöründeki diğer bir sıkıntıda korsan CD ve kasetlerin satışlarının durdurulamaması. Korsancılığa karşı güçlü ve örgütlü bir çalışma yürütülmelidir. Yoksa bu insanlar fazla yaratamayacaklardır.

Bahsettiğiniz bu sorunlar içerisinde Kürt müzik piyasasındaki prodüksiyonun rolü nedir?

Kürt müziği açısından önemli sayabileceğimiz başka bir sorun da prodüktörlük. Bu kavramın ne anlama geldiğini ve nasıl işlemesi gerektiği konusunda yeterince bir birikime sahip değiliz. Prodüktörlük sadece CD yapmak değil. Video, klip ne varsa bunların yapımında rolü olan ama aynı zamanda içinde yer aldığı işi de iyi kavrayan onun etraflıca bilgisine sahip olan bir kurum olması gerekir. Eğer bütün bunlar sağlanırsa müzisyen ile prodüktörler, aranjörler arasındaki iletişim sorunu ortadan kalkar. Bu da zamanla müziğin gerçek anlamda kendi üretimini ortaya koymasının da yolunu açar. Şu açıktır ki, bizim çok kötü bir müzik prodüksiyonumuz var. Dinleyici müziğin sesini, kalitesini alamadığı gibi yapılan yanlış müzik üretimlerini de dinleye dinleye müzik zevkini ve kalitesini de yükseltemiyorlar. Sürekli arabesk albümlerin piyasaya sürüldüğünü düşünün; dinleyici artık bir yerden sonra buna alışmak onu tüketmek zorunda kalacak. Ama istenirse bunların ortadan kalktığı bir süreç başlatılabilir.

Kürt müziği konusunda akademik çalışma yapmış biri olarak, Kürt müziğinde tespit ettiğiniz başlıca sorunlar nelerdir?

Bu mesele, benim kişisel tespitlerimle çözülebilecek bir sorun değil. Diyarbakır’da gerçekleştirilen Kürt Müzik Konferansı’nda da bunu vurgulamak istedim. Biz bir şeyler yapacaksak birlikte karar vermemiz lazım. Sorunları söyleyeceğiz, konuşacağız bunun sonuçları üzerinde bir adım atacağız. Bana göre bizim bu noktada ikna olmamız lazım. Kendi başımıza bir şeyler yapmaktansa artık okullaşmamız, kurumsallaşmamız lazım. Eğer bu gelişmezse zaten geleneksel müziği de modern müziği de iyi bir şekilde kavrayamayız. Onların kullanım biçimlerini müziğin evrensel değerleri içinde yeniden üretemeyiz.

Kürt müziğinin kendi sesinde, kendi renginde yol alması ve gelişmesi için ölçüler ya da doğru yolda yürümesi için aşması gereken basamaklar var mı?

Elbette var. Şu açık ki; Kürt müziğinin gelişmesi ancak okullaşma ve kurumsallaşma ile sağlanabilir. Özellikle de bu eğitim çocuk yaştan itibaren başlamalı. Çocuk Müzik Okulları açılmalı ki Kürt müziği kaliteli olsun. Eğer biz kaliteli bir müzik yaparsak, halkımıza da kaliteli bir müzik sunabiliriz. Yoksa bir tekrarı ve bitişi yaşarız. Bir müzik ekolünün yaratılması için bunlar şart. En önemlisi de ne istediğimizi, nasıl bir müzik yapmak istediğimiz konusunda da önemli olanaklar yaratır. Birçok eksikliklerimiz var. Sonuçta Kürtler dört parçada yaşıyor ve tabi ki Avrupa da var. Birçok eksikliklerimiz var, fakat güçlü bir çaba ve kaliteli bir müzik. Kaliteli müziğin gelişiminde Tv ve radyoların da rolleri ve sorumlulukları vardır. Eğer onlar kaliteli müzik sunarlarsa, insanlar kaliteli müzik isteyeceklerdir ve sanatçıyı da bu yönde zorlamış olacaklardır. Bu temelde bizim Kürt Klasik Müziği’nin üzerinde geniş bir çalışma sergilememiz lazım. Yapısal ve içerik olarak iyi irdelenmeli ve kavranmalı. Kürt müziği iyi anlaşılmalı. Şunu da ifade etmek lazım; biz kendi sanatçımızı desteklemeliyiz. Daha yüksek müzik ekolleri yaratmak için halkın müziğe olan desteğini sağlamalıyız. Festivaller düzenliyoruz. Ama bu festivaller bir aşamada politik bir malzemeye dönüşüyor. Bunun mesafesini koruyabilmeliyiz.

Kürt müziğinde terminoloji konusunda ciddi sorunlar olduğu açık...

Kürt müziğinde terminoloji ile ilgili sorunlar var. Kürt müziğine has bir terminoloji yaratmaya çaba göstermeliyiz. Kürt müziğinin özelliklerine, müzikal formlarına ilişkin bir terminoloji geliştirilmesi gerekir. Ama bu illaki Kürt orijinli olsun diye bir şey de yok. Arapça da olabilir. Kürtçe de Türkçe de ama en uygun şekilde, Kürt müzik dilinin gelişmesine katkı sunacak bir terminolojiyi geliştirmemiz lazım. Elbette olanaklarımız ölçüsünde Kürtçe’ye has olması, onun özelliklerini taşıması bizce daha idealdir. Biz biliyoruz ki, Kürtlerin dört parçasında da müzik dili çok zengindir ve çeşitlidir. Bunlara ait bir terminoloji ortaya koymazsak, bu kendiliğinden işlevsizleşecek, hatta kaybolup gitmek zorunda kalacak. Modern Kürt müziğinin terminolojisini oluşturmak şart. Bazı geleneksel kaideleri, makamları bağlamamız lazım bu yapı içinde. Pozitif ve negatif yönlerini değerlendirerek bir sonuca bağlamalıyız. Biliyoruz ki Kürt müziğinin rengi zordur. Kürt müziği kendisiyle orijinaldir. Bağımsız bir orijinalitesi vardır. Melodik yapılar çok çeşitli ve bunlar adlandırılmış değil. Biz makamlar konusunda bir araştırma yapmamışız. Rakkase ve dansların çeşidi o kadar fazla ki, bir çoğunun ismini bilmiyoruz. Örneğin Şexani demişiz geçmişiz. Bu ritimlerin her birinin kendi özel ismi vardır. Bunlar üzerinde bir çalışma yürütülürse elbet terminoloji de oturur.


Dilşad Said kimdir?

1958 yılında Duhok’ta doğan Dilşad Said, 1977’de Bağdat Müzik Akademisi’nden mezun oldu. 1980’de Duhok Orkestra’sını kuran Said, klasik ve modern müzikle ilgili çalışmalar yapmaya başladı. 1983’te Bağdat orkestrasında şef yardımcılığı yapan Said, Kürt bölgelerine yapılan baskıların artması nedeniyle Irak’tan ayrılarak İngiltere’ye gitmek zorunda kaldı. 1958-1988 döneminde Wales Üniversitesi Orkestrası’nda Keman Virtüözü olarak çalışmaya başlayan Said, Londra Senfoni Orkestrası’nda solist olarak da yer alıyor.

__________________

| Üye İmzalarını Görmek İçin Buraya Tıklayarak Kayıt Olabilirsiniz. |

NisêbînaRengîn

__________________

siyabend

Kurd müziğinde uzunca bir zamandır kalitesizlik hakim "piyasa müziği" yapma kaygıları bu kaliteyi düşüren en büyük etken Şöyleki halkın beğenisini kazanmak için müzikal açıdan hiç bir şey ifade etmeyen üstelik onların paralarını ve duygularını sömüren işler ilgi görüyor gerçek müzisyenin yapması gereken şey bu değil tabi sanatçı toplumun seviyesine (çoğunluğun zevkine) inmek yerine toplumu yaptığı kaliteli eserlerle yukarı taşımalı kanısındayım kurd devrimci arabeskçilere duyrulur!