ebulenin

Kürt tiyatrocu Selamo

'Dünya klasik tiyatromuzu görmedi'

Dünyadaki tiyatro otoritelerini “Dünya klasik tiyatromuzu görmedi” şeklinde eleştiren Kürt tiyatrocu Selamo, Kürt tiyatrosunun geliştirilmesinin aciliyetine dikkat çekti.

“Avrupa’daki tiyatrocular taksici oldu” diyen tiyatrocu Selamo, yine tartışma yaratacak açıklamalar yaptı. Dünyadaki tiyatro otoritelerini de eleştiren Selamo, “Elisabeth tiyatrosunu baş tacı edenler bizim 3 bin yıllık oyunlarımızı neden görmüyor” diye sordu. Selamo ile Kürt tiyatrosunun nerede olduğu ve yaşadığı eksiklikleri konuştuk...

“Kürt tiyatrosu yoktur” dediniz ve ortalık karıştı. Çok eleştiri aldınız. Ama klasik tiyatromuz binlerce yıldır yok mu?

“Kürtlerin çağdaş tiyatrosu yoktur” dedim. Duygusal çıkışları bir kenara bırakıp gerçekleri konuşmalıyız. Avrupa’da yaşayan 50’nin üzerinde Kürt tiyatrocu var. Bunların 45 tanesi taksici, aşçı, inşaatçı ve kameraman oldu. Sadece 5 tanesi tiyatro yapıyor. Avrupa’daki tiyatrocular turne yapmıyorlar. Akademi tiyatro görevini yapamadı. Son 4 yılda sadece 1 oyun yaptı ve sadece 3 yerde sahneledi. Akademi ağırlığı sadece müziğe verdi. Oysa güzel sanatlar 7 tanedir. İstanbul’da uluslararası bir festival oldu geçen ay. Biz katılamadık. Yine bugün dünyamızda çocuk tiyatrosundan düş oyununa, fabelden imge tiyatrosuna kadar yüzün üzerinde tiyatro çeşidi var. Bütün Kürtlerde ise sadece acıklı komedya, amatör ve antik tiyatro ile doğaçlama yapılıyor

Klasik tiyatro için de görüşlerinizi alalım...

Biz eski bir halkız ve klasik tiyatronun öncülerinden biriyiz. Ama ansiklopedilerden Google’a kadar Kürtlerin klasik tiyatrosunu gören yok. Git bak tiyatro okullarına şöyle derler: “Antik Yunan tiyatrosu, 16. yüzyıl Rönesans İtalyan Tiyatrosu, Elisabeth Tiyatrosu, Alman Weimar Tiyatrosu klasik tiyatrolardır.” Kardeşim sen benim 3 bin yıldır oynanan, sözleri ve danslarıyla büyük bir zevkle izlenen binlerce yıllık klasik oyunlarımı niye görmüyorsun? Klasik tiyatroda yazar anonimdir. Çağdaş tiyatroda yazar bellidir. Bizim yazılı geleneğimiz olmadığı için Shakespearelerimiz çıkmadı.

Tiyatro yazarlarımız yok mu?

Avrupa’da bir tane tiyatro yazarımız yok. Bağırıp çağırıyorum. Yalvarıyorum. “Bu alan boş. Birisi kendini bu alana yoğunlaştırsın” diyorum. Ses yok. Herkes şiir yazıyor. 100 şairden 5 tanesi tiyatro yazarlığına girseydi bugün çok farklı olurdu... Kürt tiyatrosu 90 sonrası gelişti ve 15 sene içinde sadece Cemil Özen ve Murat Batgi tiyatro yazmaya çalışıyorlar. Bu isimler çok olsaydı veya 300 sene önce çıksaydı bugün çok farklı yerlerdeydik. Çünkü; klasik tiyatromuz çok eski ve zengindir. Antropologlar cayır cayır köşe bucakları arayıp ilkel topluluklar peşinde koşarken el değmemiş klasik Kürt tiyatrosunu görmediler. Ama artık onları suçlayamayız. Bunda bizim de suçumuz var. Bunları biliyorsak dünyaya tanıtma görevi de bizimdir. Ama çağdaş tiyatromuz onları yazılı hale getirip çağdaş oyun, oyunculuk, senaryo ve sahnelerle yenileyemedi.

Tiyatronun yararı ne olur?

Tiyatro Kürtler için bir ihtiyaç. Tiyatro baskı altındaki dilimizi geliştirir. Dizi ve sinema filmleri için oyuncu yetiştirir. Destanlarımızı ve kahramanlarımızı ölümsüzleştirir ve gelecek nesillerin öğrenmesine yol açar.
Tiyatro sadece kitleleri etkilemez, Kürtçe’yi de etkiler. Kürtçe’nin gelişmesine, daha fazla kullanılmasına da olanak sağlar. Basit görmemek lazım. Halkı çok etkiliyor. Çünkü; insanlar gördüğüne inanır. Salonda oyuncuları izleyen bir insan etkilenir.

Bugüne kadar neler yaptınız?

Tiyatro eğitimimi Arsen Poladov’dan aldım. 2 yıl sürdü. 1997’den bu yana da daha çok skeç yapıyorum. Çünkü; Avrupa’da yaşıyorum ve burada Kürt tiyatrosu yok. Medya TV ve Roj TV’de 228 skeç yaptım. Dengê Mezopotamya’da 104 değişik komedi programı hazırladım. Halen televizyon ve radyoda çalışmalarımı sürdürüyorum. Skeçleri genelde kendim yazıyorum. Ama tiyatro yazamam. Beni aşan bir olay. Kaldı ki ben oyuncuyum, yazar değilim. Bunun için yazarların çıkmasını istiyorum. Ne kadar yazar ve oyun yazılırsa sen de o kadar seçme hakkına sahip oluyorsun.

Avrupa’da Kürt tiyatrosunun gelişmesi için ne yapılabilir?

Avrupa’da tiyatroyu profesyonelce yapabilecek, bu işi seven ve gelecek vaadeden 50 kadar Kürdün olduğunu söylemiştim. Ama sadece 5 kişi bu işi yapıyor. Bizde tiyatro aileleri yok. Ayrıca tiyatrocular değişik şehirlerde ve ülkelerde yaşıyorlar. Onlardan 10 tanesi bir şehirde olsa ve bir ekip kursalar, oyunlar oynayıp turnelere çıksalar; yani profesyonelce bu işi yaptıklarını kanıtlasalar herhangi bir şehrin belediyesi onlara salon verir. Onlar da önce o şehirde, sonra diğer ülkelerde tiyatrosunu oynar. Hatta Iraka da giderler. Ama her biri bir yerde.

Kürt tiyatrosu için öneriler
Peki neler yapılmalı? Eksik olan nedir?

Çağdaş tiyatromuz halen yok, doğmaya çalışıyor. Doğumunu tamamlaması için şunların olması gerekiyor:

1- Kürt tiyatrosu kendisini sevdirmeli ve tekrarı terketmeli. (Acılı komedya çok fazla işleniyor.)
2- Tiyatro yazarları çıkmalıdır.
3- Tiyatromuz tartışılmalı ve gündeme girmelidir. Tiyatro eleştirmenleri çıkmalı ve basında yazmalıdır. Dengbêjlik ölüyordu. Televizyon gündemleştirdi, bugün popülerlik kazandı.
4- Sadece işi tiyatro olan insanlardan oluşan gruplar kurulmalıdır. Kuzeyde 10-12 tane amatör, yarı profesyonel ve profesyonel küçük-büyük tiyatro grubu var. Bunlar süreklilik kazanmalı, turneleri bırakmamalı, kendilerine ekonomik imkanlar yaratmalıdır. 40-50 kişilik salonlarda oynuyorlar. Salonlar 500-1000 kişilik olmalı.
5- 60’a yakın belediye var. bu belediyeler Diyarbakır’ı örnek almalı ve onlar da bir büyük salonu tiyatro için ayırmalıdır.
6- Oyuncularımız profesyonelliği esas almalı. ırak kürt tiyatrosunda herkes bağırıp çağırıyor. Sanki öyle daha inandırıcı olunacakmış gibi. Sokaktaki insan öyle konuşmuyor ki.

Selamo kimdir?

1966’da Amude’de doğdu. 2 yaşındayken ailesiyle Nusaybin’e yerleşti. 1983’e kadar 7 köy dolaştılar. 1983’te İzmir’e gitti. 10 yıl aşçılık yaptı. 1993’ten bu yana da Almanya’da yaşıyor. Kürt, Türk, Arap, Alman ve Yunan mutfağından sayısız yemek yapabilen Selamo, 11 yıldır tiyatronun içinde. Selamo, televizyon ve radyo çalışmaları dışında ‘namus cinayeti’ni konu edinen 30 dakikalık bir kısa filmde de başrol oynadı