tubiranes

BERTOL BRECHT
DAYIKA WÊREK Û ZAROKÊN WÊ

KESÊN JI LÎSTIKÊ
DAYIKA WÊREK,
KATTRÎN, keça wê ya lal.
EÎLÎF, kurê wê yê mezin.
PENÊRÊ SWÎSRE, kurê wê yê piçûk.
ÇAWIŞ,
QARQAROK
AŞVAN
SERDAR
KEŞE
HEJMARYAR
YVETTE POTTIER, fahîşeya qampê
YEK ÇAV
ÇAWIŞEKÎ DIN
SERHENGÊ KAL
NİVÎSEVANÊ ESKER
LEŞKERÊ CÎWAN
LEŞKERÊ XORT
LEŞKERÊ KAL
GUNDIYEK
JINEKE GUNDÎ
MİROVÊ CÎWAN
MİROVÊ KAL
GUNDIYEKÎ DIN
GUNDIYEKE JIN
GUNDIYEKÎ CÎWAN
LEŞKERÊN DIN
DENGEK

Bûyer, di Dema Şerên Sîhsalan de Derbas Dibe.

Demsala bihara sala 1621an e. Fermandar Oxenstjerna, li Dalernê, ji bo sefera Polonyayê leşkeran berhev dike. Anna Fîerling ku bi navê Dayika Wêrek tê nasîn û bi firotina hind tiştan a leşkeran debara xwe dike, kurekî xwe ji bo vê seferê winda dike.

( Li deverek bajar riyek. Çawîşek û qarqarokê ku bi pereyan leşkeran berhev dike ji ber sermayê diricife.)

QARQAROK:
Tu hişê xwe bide serê xwe û li vanderan mirovan kom bike. Bawerke Serpel ez dikifirim ku xwe bikujim. Fermandar dibêje "heta danzdehê mehê divê ku çar yekine amade bibin" û êdî dengê xwe nake. Der dora min herêma min e, kerê kurê kerê. Xew nakeve çavên min. Bifikire ku min yek girt. Ez li baş û xirabiya wî nanêrim. Min ew serxweş kir û belgeya leşkeriyê bi wî da îmzekirin. Min hêj pereyê ereqa vexwariyê nedayî, kerê kurê kerê xwe avêt ber derî. Elbet ez jî ketim pey wî lê ku şansê te hebe tu dê bibînî. Ne mêranî ne jî rastî nema ye. Bawerîya min bi mirovan nema Serpel.

ÇAWÎŞ:
Rast e. Ev demek dirêje ku van deran rûyê şer nedîtiye. Hingê jî ma exlaq dimîne. Ji xwe aşitî, tevlihevî, serberedayîtî ye. Di dema aşitiyê de mirov dibezin dol avêtinê. Her kes tişta dixwaze dixwe û vedixwe. Tu heywanan bêjî tewas dikin. Çi bûye, Francala û serde jî qedek pêxwarin. Ji kekê xwe re bêjim, piştre jî qatek qelê diavên ser. Welleh bavo xweş hal e! Kî dizane ka niha li vî bajarî çiqas hêştir û çiqas mêrxasên ciwan hene? Dê kî ji ku bizane? Kesek ku bi hejmêre tu ne ye kî. Min çi kesên zirmol dîtin. Heftê sale şer nedîtine û tenê xwarine? Wisa lê hatiye êdî kes kesê nasnake. Pirsîn tune ye, hejmartin tu ne. Lê qey di dema şer de wisa ye? Mirovan jî sewalan jî dihejmêrin ! Serê te neêşînim, li cihekê şer tune be têkûzî û sazûman jî tune ye.

QARQAROK:
Belê eynî wekî te got e.

ÇAWÎŞ:
Wekî hemû tiştên baş, şer jî pêşiyê ji mirov re zor tê. Lê piştî ku her tiştî carekî sererast bike, êdî tu mêzeke. Qumarbaz ser lîstikê radibe? Ranabe. Kurê bavan jî şer bernadin. Ji ber ku divê neçare ku tiştên di dema aşitiyê de winda kirîn, hesab bike.

QARQAROK:
Mêzeke, erebeyek tentelî jî di vî alî de tê. Du jin, du jî zilam xuya dikin. Tu jinika pîr bixapîne. Vê carê jî ez tiştekê jê dernexim, em dê dawiyê li rawestiyana li ber helwasa avrêlê bînin.

(Dengê muzîqeyek devî tê bîhistîn. Erebeya ku du ciwan dikişînin, nêzîk dikeve. Dayika Wêrek û keça wê Kattrin hene.)

DAYIKA WÊREK:
Beyanîbaş Çawîş !

ÇAWÎŞ:
(Riya wan dibire) Beyanîbaş. Hela ka hûn kî ne?

DAYIKA WÊREK:
Kesên bazirgan. (Dixwînin) Fermandar beg, fermandar begBila hişbin trampêtBila bisekinin peyade,Hat Dayika WêrekBila rîya xwe bibîne Top, tifeng
Xirt xas
Zêde zêde
Hezaryek kêzikan
Ku derkevî seferê
Solên qayîm hene
Fermandar beg, fermandar begGuh bide minHirça birçî naleyîzeBila şilke Dayika WêrekBerdeMêjîyên hesinbûyîn Bi şarabê Min mêzeke Ku ûr vala be Top xirab lêdixin Ser hemû mirovan Lê belê carekî jî têr bin Bajo tu ku de diajoy Heta bingeha dojehêBihar hatRabin ey evdên XwedêBerf helîya! Yên mirîn mirin Bikevin ser rê yên zindî mayînÇAWÎŞ:
Hey jarno! Hûn çi ne, kî ne?

KURÊ MEZIN:
Em? Em ji Duyemîn Alaya Fînî ne.

ÇAWÎŞ:
Ka kaxizên we?

DAYIKA WÊREK:
Kaxizên me?

KURÊ BIÇÛK:
Ji wê re Dayika Wêrek dibêjin. .

ÇAWÎŞ::
Min qet nebîhîstibû. Çima navê wê Wêrek e?

DAYIKA WÊREK:
Wêrek lê. Ji bo ku ez 50 nanên li ber kîfikbûnê bifiroşim, ez ji werçerxa agir a li Rîgayê de derbas bûm.

ÇAWÎŞ:
Dest ji derewan berde, kaxizên te li kû ne?

(Dayika Wêrek kutiyek di destê wê de ye her tim tevli hev dike. Piştre komek kaxizan derdixe. Ji erebeyê peya dibe û kaxizan dirêjî çawîş dike.)

DAYIKA WÊREK:
Ha bigire çawîş tevahiya kaxizên min. Pirtûkek diayan. Ji bo pêçana xiyaran. Ev jî nexşeya Maehrenê ye. Xwedê dizane ka ezê bigihim wan deran? Bilî van, rapora tenduristiyê ya hêştir dimîne. Lê cardin jî temenê wî têrê nekir, xirîbê min. Li ser min panzdeh guldenan bibû mal. Çi dibêjî. Ev qas kaxiz têrê hene?

ÇAWÎŞ:
Tu henekên xwe bi min dikî, ez dê henakan nîşanî te bidim ha. Helbet te fam kir ku ez belgeya derbasbûnê dixwazim.

DAYIKA WÊREK:
Efendî be, tu nikarî li cem zarokên biçûk wiha biaxivî. Nasnameya min rûyê min ê esîl e. Ji Alaya Fînî ya Duyemîn dizanin. Ku tu xwendinê nizanî ma ez çi bikim? Ez nikarim damgeyan li her derê xwe bidim!

QARQAROK:
Dişibe yek rikoyî çawîş. Ji bo leşkeriyê dîsîplîn hewce ye.

DAYIKA WÊREK:
Wisa ye? Min jî qey digot dayîn lazim e.

ÇAWÎŞ:
Navê te?

DAYIKA WÊREK:
Anna Fierling.

ÇAWÎŞ:
Hingê paşnavê we hemûyan Fierling e. .

DAYIKA WÊREK:
Çima!

ÇAWÎŞ:
Ka zarokên te bûn?

DAYIKA WÊREK:
Ew wisa. Lê çima divê paşnavên hemûyan yek be? (Kurê xwe yên mezin nîşan dide) Mînak navê vî Eilif e. Paşnavê wî Nojockî ye. Çima? Navê bavê wî Kojockî bû, Nojockî bû, tiştek wisa bû ji ber wê. Zarok bavê xwe baş nasdike. Lê di rastiyê de yek din nas dike. Firansiyek rih bizin e. Di mejî de bi bavê xwe ve çû ye. Rehmetî pir bi aqil bû. Kirasê mirovan ji ber dikir, rihê kesî pê nedihesiya.

ÇAWÎŞ:
(Zarokê biçûk nîşan da) Ev jî çînî ye ez bêjim?

DAYIKA WÊREK:
Xelet. Siwêdî ye.

ÇAWÎŞ:
Yê piştî yê firens ye?

DAYIKA WÊREK:
Kîjan Firens ? serê min tevli hev neke. Me çi digot lo. Ha. Ya siwêdîtiyê siwêdî ye zarok. Lê paşnavê wî Fajos e. Têkiliya wî bi bavê wî re tune ye. Avasaz bû ew. Baş vedixwar.

(Zarokê biçûk bi ken serê xwe dihejî ne. Henekan bi birayê xwîşka xwe ya lal re dike.)

ÇAWÎŞ:
Tiştek wisa nabe, bavê wî nebûye kî.

DAYIKA WÊREK:
Hema eşkere ye, kişandiye wî. Min navê wî danî, pêxwarina Siwêdê. Tu dizanî ji bo çi, pir qahîm e ji bo wê. Pir baş erebeyê dikişîne. (Keçika lal nîşan dide) Navê vê jî Kattrin Haupt e. Meleza Elmanan e.

ÇAWÎŞ:
Malbatek balkêş e

DAYIKA WÊREK:
Ez bi vê erebeyê li cîhanê geriyam.

ÇAWÎŞ:
Hemû dê bikevin girtînameyê. (Nivîskar) tu jî Bavyeradansî. Tu çawa hatî vir?

DAYIKA WÊREK:
Ma min dê çi bikira, ez dê li bendê bimama heta şerî kerem dikir wira?

QARQAROK:
Ji ber ku hûn erebeyê dikişînin, diviya paşnavê we ga bûya. Demên ku we girênadin erebeyê jî hene gelo.

EILIF:
Dayê destê min dixwire. Ez şewiya wî belav bikim?

DAYIKA WÊREK:
Li ser quna xwe rûnê. Êêêê. Fermandarên birêz. Tebanceyên min ên rind hene. Çawîş tu palasqayek dixwazî? Di ya te de xêr nema ye. Ber çavê min ket de.

ÇAWÎŞ:
A min jî hind tiştên din ber çavê min dikevin. Ez li van mêrxasan dinêrim de. Xwedê bihêle her du jî mina spîndaran e. Hem hêza wan jî li cih e. Çima ji leşkeriyê direvin?

DAYIKA WÊREK:
(Bilerizok) Nexêr çawîş, destê wan çekê nagire.

QARQAROK:
Lê binêre. Dê wisa bigire. Zêdeyî vê yekê dê navdar jî bibin. Bi tune ling mehandin karê jinan e. (Berê xwe da Eilif) Piçek nêzde were mêrxaso. Ku ez bizanibim ka bêhna şîr hêj ji devê te tê.

DAYIKA WÊREK:
Bêhna şîr jê tê ya. Ji ber ku ew berxa dayîka xwe ye hêj. Tu awirek dijwar bidiyê dê bikeve erdê.

QARQAROK:
Na looo. Gayê hêç bûyî bibîne, dê bikaribe rawestîne. (Digire milê Eilifê re û dikişîne)

DAYIKA WÊREK:
Keçikê rihet bihêle, li gorî te nîne ew.

QARQAROK:
Berî niha ji min re got gêjo, li dijî min derket, em dê wekî zilaman li nav vê zevyê xwe ji hev kifs bikin.

EILIF:
Ez ê wî ji hev biçirînim.

DAYIKA WÊREK:
Rawest e gayê Xwedê! Tu ji şer zêdetir tiştek din nizanî ma! (Qarqarok) Di ber cizmeya wî de kêr heye. Dê, lê bixe. Dilê wî namîne bi te re!

QARQAROK:
Xem neke xaltikê! Ez dê wî mîna avê vexwim. Bi destûra Xwedê!

DAYIKA WÊREK:
Ez dê giliya te li cem fermandarê te bikim. Tu dê bikevî zîndanê! Ji xwe berbaz her roj keçika me dixwaze.

ÇAWÎŞ:
(Ji Qarqarok re) Ya de dest ji qare warê berdin! (ji Dayika Wêrek) Tu çima ji leşkeriyê hez nakî? Bavê wî neleşker bû qey? Bi rûmet ne mir? Tu bi xwe dibêjî...

DAYIKA WÊREK:
Ew hêj zarok e. Berxika dayîka xwe ye. Tu dixwazî deynî ber kêrê. Ez we dizanim. Pênç guldenan bidim we.

QARQAROK:
Em jî dê kasketek rindik, cîzmeyek hewadar bidin. Ne wisa ye mêrxaso?

DAYIKA WÊREK:
Masiyê ji kûrmik re gotiye 'were em bi hev re biçin masiyan'. (Ji pêxarina Siwêdê re) bibeze. Biqêre û bêje birayê min diredivînin. (Kêrê dikişîne) Hûn mêr in destê xwe bidinê. Ez dê we tevan biperçiqînim. Nijdevan. Em ketine derdê nanê xwe. Tevli me nebin!

ÇAWÎŞ: </B>
Şerm bike be! melkemût! Bavê wê kêrê. Berî niha te negot tiştê me xwedî dike, şer e? Ji xwe bilî wê hûnê bi çi bijîn. Ku leşker tunebin dê şer çawa bibe.

DAYIKA WÊREK:
Ma dê di saya serê zarokên min de bibe?

ÇAWÎŞ:
Welleh xweş e. Şer dê dûlik bixe tu jî hirmiyê. Ji şer sûdê wergire, dema wexta dayînê hat jî baz bide! Li ku ma wêrekiya te hiiiii? Zarokên te ji te wêrektir in. Natirsin.

EILIF:
Ez natirsim.

ÇAWÎŞ: :
Ma çi tiştê mirov jê bitirse heye? Wekî mînak li min binêrin, ma şer li min nehatiye? Ez di 17 saliya xwe e tevlî bûm.

DAYIKA WÊREK:
Tu hêj di heftê saliya xwe de nînî.

ÇAWÎŞ:
Ez dikarim li bendê bim.

DAYIKA WÊREK:
Di bin axê de.

ÇAWÎŞ:
Tu dixwazî bêbêjî, tu dê bimirî. Ev heqaret e.

DAYIKA WÊREK:
Ku rast be? Tu dişibî meytê, bi destûr be!

PENÊRÊ SWİSRÊ:
Her kes ji diya min re dibêje xwediya kerametê. Ji pêşerojê agahiyê dide.

QARQAROK:
Hingê ji rêzdar çawîş re jî bêje. Bila piçek keyfxweş bibe.

ÇAWÎŞ:
Di xema min de nîne.

DAYIKA WÊREK:
Mîxfera xwe bide.

ÇAWÎŞ:
(Dide) Ji ber ku dê gûyek çêbibe nadim. Ji bo ku em henekên xwe bikin.

DAYIKA WÊREK:
(Kaxezek parşomanê hildide û diçirîne) Eilif, Pêxwarina Siwêdê, Kattrin! Ez ji were dibêjim. Ku em tevli şer bibin, em dê wisa perçe bibin. (Ji çawîş re) Haydî, Ez ji bo te bêpere lê binêrim. Ez dê xaçekê li ser vî perçeyê kaxizê. Dê wateya mirinê.

PENÊRÊ SWİSRÊ:
Lê binêr. Yê din jî vala dihêle.

DAYIKA WÊREK:
Ez niha jî qat dikim û tevli hev dikim. Niha bikişîne û pêşeroja xwe hîn bibe. (Çawîş ditirse)

QARQAROK:
(Ji Eilif re) Ez herkesî hilnadim. Ez wekî kesek zor beyen dikim têm zanîn. Lê tu cuda yî. Xwîna min qirijî te.

ÇAWÎŞ:
(Dema mîxfer tê tevlihevkirin) Bêaqilî. Ji xapandinê zêdetir tiştek nîne

PENÊRÊ SWİSRÊ:
Weyy. Xaçê reş kişand. Karê wî qediya ye.

QARQAROK:
(Ji Eilif re) Qet bêzar nebe mêrxaso. Gule nesîbê hemû kesan nîne

ÇAWÎŞ:
(Bi dengek nizim ji Dayika Wêreka re) Te ev qazix avêt min!

DAYIKA WÊREK:
Te di dem de xwe bi xwe qazix kiriye. haydî ji bo min misade. Her roj şer çêna be. Divê ez biçim ser riya xwe.

ÇAWÎŞ:
Naaaaa. Hele rawestin. Ez nakevim dafikê. Ez tosunê te hildidim. Ew dê bibe leşker.

EILIF:
Pêxwarina Siwêdê jî dixwaze.

DAYIKA WÊREK:
(Mede nexweş dibe) Yaaa. Demek wisa. Wisa dixuye ku divê ez ji we her siyan re jî falkê vekim. (Ji bo xaçan xêzî ser kaxezan bike, diçe pişt erebeyê)

QARQAROK:
(Ji Eilif re) Ji bo ku morala me xirab bikin, dibêjin artêşa Siwêdê oldar e. Derew e welleh. Tenê roja yekşemê çarineyek diayê dikarî bixwînî. Ew jî ku dengê xweş be.

DAYIKA WÊREK:
(Bi mîxferê çawîş ku perçeyên kaxezan tê de ne, tê) Sefîkno. Diya xwe dihêlin û mîna golikên ji xwê re dibejin, dikevin dû şer ha? Hûn dê bibînin ku cîhan rezê gulan nîne. Di şer de nabêjin 'Were egîdo bibe fermandar. Çawîş ez bi tirkim ku tu dawiya şer nabînî. Tiştên ku bên serê we her siyan jî hene. (Mîxferî ji dirêjî Eilif dike) Hele bikişîne. (Eilif dikişîne. Dima kaxezê vedike, Dayika Wêrek ji destê wî dikişîne û hildide) Ha ji te re. Xaçê reş, nîşaneya mirinê ye. Ah dayîka bêbext. Zarokê te bi hezar janan anî dinê, bi hezar êşan mezin kir, dê bimire. Hem jî di destpêka jiyana xwe de. Mîna bavê xwe pir zift bû. Lê ku biaqil be dê di riya goşt û hestî de here. Kaxez dibêje vana. (Diqêre) Tu dê bi aqil bibî?

EILIF:
Ma çima ez bi aqil nebim?

DAYIKA WÊREK:
Hingê divê tu li cem diya xwe bimînî. Bi gotina 'Berxwê dayîkê' henekan bi te bikin jî tu dê guh nediyê.

QARQAROK:
Ku tu bikî nav şelê xwe ez dê birakê te bibim.

DAYIKA WÊREK:
Kanê tu dê bikeniya yî? Kanê were. Niha dora te ye Pêxwarina Siwêdê. (Pêxwarina Siwêdê mîxferê tevlihev dike û dikişîne) Çima te wisa li kaxezê nêrî. Çiye ew? Hene be tu ji destê min neçe. (Kaxezê hildide) Ev jî xaç e. Ku tu mîna di berê de durut nebî, hingê demek roja te hat. Di biçûkahiya te de, dema min tu dişandî nan hildanê, te serê pere dianî. Niha ku tu cardin wisa bî tû dê xelas bibî. Lê binêre çawîş, ma xaç nîne?

ÇAWÎŞ:
Xaç e! Nizanim çawa kêşand. Ez ji wê re matmayî me? Di şer de ez her tim li dumahiyê radiwestim. (Ji qarqarok re) Lêbinêr xapandin nîne, ji xwe re jî dikişînin.

PENÊRÊ SWİSRÊ:
Yaa! Ji min re jî derket. Lê ez dê li şîretan guhdar bikim.

DAYIKA WÊREK:
(Ji Kattrinê re) Tu mayî. Lê ku xaç jî derkeve çi wateya wê heye! Ji xwe derdê herî mezin ji te ye: ji ber ku tu dilsaxî. (Mîxferî dirêjî ser erebeyê dike lê kaxezê xwe ew dikişîne.) Wey, Ez bawer nakim. Qey min xelet tevlihev kir? Ji niha û pêve dilsax nebe keça min. Ji te re jî xaç derket. Bêdeng be. Ev ji te re zor nîne. Ji ber ku tu lal î. Piyê xwe li gorî lihêfa xwe dirêj bikin. Pêdiviya we bi vê yekê re heye. Eh, divê rewî li ser riya xwe be. (Mîxferî dide çawîş û li erebeyê suyar dibe.)

QARQAROK:
Çareseriyekê peyda bike.

ÇAWÎŞ:
Ez xwe bêkeyf hîs dikim.

QARQAROK:
Ji ber ku te mîxfer derxist, serê te cemidî. Pîrejinê bi danûstandinê re gîro bike. (Bi dengek bilind) Çawîş te çavek avêtiba palaskayê. Zikê van mirovokan bi danûstandinê têr dibe. Hey, li vir binêrin, serpel dixwaze palaskayekê bikire.

DAYIKA WÊREK:
Ji bo wê nîv guldenê dixwazim. Hûn ji duyan kêmtir nikarin bikirin. (Ji erebeyê peya dibe) Çawîş. Nû nîne kî. Li vira jî pir ba tê. Ez li vir bi rihetî lêbinêrim. (Qawîşê hildide û diçe pişt erebeyê.)

DAYIKA WÊREK:
Zêde jî nayê pa lê.

SERPEL:
Dibe ku nîv gulden bike. Ji ber ku zîv e.

DAYIKA WÊREK:
(Diçe pişt erebeyê) Eyara wê jî xirab nîne.

QARQAROK:
(Ji Eilif re) Piştre em dê mîna mêran vexwin. Li cem min wereqe heye. Bi min re were. (Eilif bêbiryar e)

DAYIKA WÊREK:
Hingê bide nîv gulden î.

ÇAWÎŞ:
Min famnekir û çû. Ji çawişiyê bibawerîtir tune ye. Ez her tim li paş dimînim. Yên din dihêlim. Ji bo ku pêşde biçin û navdar bibin. Of be. Roja min bû êbret. Pariyek nan di gewriya min de naçe.

DAYIKA WÊREK:
Bêhna xwe teng neke çawîş. Bixwe tişta tu bixwî. Bila cardin jî çavê te li paşiyê be. Ka vexwe firekê ji vir. (şeravê dideyê)

QARQAROK:
(Dikeve milê Eilif û wî dûr dixe.) Di siftêde ez dê 10 guldenan bidim destê te. Tu ketî çavê min. Tu dê mîna mêrxasan şer bikî, jin te hevpar nakin. Min bêhna te teng kir. Tu dixwazî şewiya min bişkîne. (Karttrîna lal xwe ji erebeyê diavê û dengên bêwate derdixe.)

DAYIKA WÊREK:
Ez têm Kattrin. Hele bila çawîş efendî bi awayekê hesabê bide. (Nîv guldenî diqezîne.) Tu baweriya min bi pere re tune ye. Devê min bi şîr şewitî çawîş! Neyse xalis e. Em dikarin biçin, Eilif li ku ye?

PENÊRÊ SWİSRÊ:
Bi qarqarok re çû.

DAYIKA WÊREK:
(Piçek radiweste) Ax bêaqil. Ah gêjo. (Ji Kattrinê re) Sûçê te nîne, tu nikarî biaxivî kî.

ÇAWÎŞ:
Niha jî tu firek vexwe dayîka min. Niha bi kûr dişewite ez bêjim. Çibikim! Wisa dibe. Leşkerî xirab nîne.

DAYIKA WÊREK:
Tu dê bi birê xwe re bikişînî erebeyê Kattrin. (Her du xwîşk û bira erebeyê dikişînin û Dayika Wêrek jî dimeşe.)

ÇAWÎŞ:
(Li dû wan dinêre) Ku tu bi şer debara xwe bikî, dê xeraca wê jî bidî.

__________________

| Üye İmzalarını Görmek İçin Buraya Tıklayarak Kayıt Olabilirsiniz. |

daskanli

dive seçar heval vena bılezin ve pir xweş çebe...

__________________