SterKasoR

Koma Çiya 'XæLÎ' ile döndü
Koma Çiya, Kürtçe'nin farklı lehçelerinden folk tarzında geleneksel halk ezgilerinin kullanıldığı 'Xêlî' albümünde, göç, ölüm, ayrılık, sevda aşk gibi temalar olmakla birlikte, daha ziyade kadının toplum içindeki yeri anlatılıyor.
ERCAN ÇELİK
Mezopotamya Kültür Merkezi bünyesinde çalışmalarını sürdüren ilk müzik grubu olan Koma Çiya, "Xêlî" adıyla yeni bir albüm çıkardı. Geleneksel Kürt halk müziğinin yöresel temalarıyla birlikte farklı müzik aletlerinin de kullanıldığı "Xêlî" kaseti, grubun yaptığı diğer albümlerden farklı. Albümde yer alan ezgilerin tümünün düzenlemeleri de Koma Çiya'ya ait. "Xêlî", müzikal form olarak Kürtçe'nin ağırlıklı olarak Zazakî, Soranî ve Kurmancî lehçelerinde folk tarzında geleneksel halk ezgilerinin kullanıldığı bir albüm. Koma Çiya müzik grubunun kurucuları arasında yer alan Genim ve daha önce Koma Rojhılat'ta iken grubun dağılması sonucunda müzik çalışmalarına ara vermeden Koma Çiya ile devam eden grubun solistlerinden Metin Yılmaz ile "Xêlî" üzerine kısa bir söyleşi yaptık.
- Albümün konseptine ilişkin neler söylemek istersiniz?
Metin Yılmaz: Xêlî adlı albümümüz, geniş yelpazede bir dil bütünselliği içerisinde, Koma Çiya'nın 13 yıllık sanat yaşantısının bir uzantısıdır. Bu son çalışma, köklerimize aidiyet ve kültürel değerlerimizle yeniden buluşmanın müzik adına bir yolculuğudur.
-Albümde yer alan eserlerin seçimi nasıl oluştu?
Genim: Biz 1999 yılından sonra bu çalışmanın alt yapısını oluşturmuştuk. Bu çalışmaların tamamen halk şarkılarından oluşmasını istiyorduk. Halk şarkılarını seçerken Kürtçe'nin diğer lehçelerinden de yararlanmak istedik. Hem Soranî hem de Zazakî ve Kurmancî lehçelerinden oluşan halk şarkılarına yer verdik. Bunu yaparken de dilimizin zenginliğini de gözler önüne serecek eserlerden oluşmasına özen gösterdik. Gerek Zazakî gerekse de Soranî ezgilerde bunu görmek mümkün. Bizim ses yapımızın daha ziyade otantik bir rengi olduğu için bu ezgilere olan yakınlığımız, bizde bu halk türkülerini söyleme fikrini öne çıkardı. Albümde yer alan şarkılarda göç, ölüm, ayrılık, sevda aşk gibi kavramlar olmakla birlikte, daha ziyade kadının toplum içindeki yeri anlatılıyor. Bu çalışma genellikle kadına ithafen yapılmış .
Bizim bütün çalışmalarımıza baktığınızda kadını anlatan ezgilerden oluşan albümler olduğunu görebilirsiniz. Onun sürdürdüğü kavga, mücadeleye olan aşkı, sevdası anlatılır. Bu albümü hazırlarken de kadın için en kutsal olandan yola çıkıp, "Kadının kutsallığını anlatan en temel şey nedir" diye baktığımızda o kadının evlenirken başına taktığı duvak, yani Xêlî olduğunu görürüz. Aynı zamanda toplumda da Xêlî, kadına karşı adanmış kutsallığın bir parçası. Bunu yaparken de yelpazeyi geniş tuttuk. Hem kaynakça olarak da birçok bölgeyi işlerken, birçok yeni ezgiyi de bulmaya çalıştık. Bizim derdimizi anlatan parçaları koymaya çalıştık, seçtiğimiz şarkıların renkliliği albümün repertuarının zenginleşmesini sağladı. Mesela, Zazakî lehçesinde okuduğumuz parçalara biraz daha ağırlık verebilirdik, ama elimizde fazla bir kaynak olmadığından Dersim yöresine ait iki ezgiye yer vermek zorunda kaldık.
ÇarNewa'da yer alan arkadaşımız Fikri Kutlay ve burada çalışmalarını yürüten Yusuf Ziya arkadaşımız birtakım derlemeler yapmış. Bu arkadaşların yaptığı derlemelerden biz iki Soranîce şarkıyı seçtik. Bu iki şarkının da albüme çok farklı bir renk kattığını düşünüyoruz. Bu ezgilerden "Hawreyan", İran KDP'sini anlatan bir marş. Kürt sanatçı Nasır Razazi'nin söylediği, bir dönem o bölgede çok sevilen marşlardan biri. Diğer iki Soranîce ezgi de Süleymaniye bölgesinde söylenen geleneksel halk ezgileri. Zazaca söylediğimiz "Fide" daha önce Kadri Karagöz tarafından söylenen bir ezgi. Ayrıca Dersim Ezgileri albümünde de yer alıyor. "Duzeke Xarpetyo" ise yine Fatma Kahraman'dan alınan bir ezgi. Bu ezgi de Zeynel Kahraman'ın albümünde yer alıyor.
-Koma Çiya'nın 13 yıllık müzikal serüvenine bakaraktan, "Xêlî"yi diğer albümlerden ayıran farkı anlatır mısınız?
Genim: Bu albümdeki duygular tamamen bize ait. Albümde yer alan tüm enstrümanları biz belirledik, albümdeki tüm şarkıları biz aranje ettik. Dolayısı ile albüm baştan aşağı bizim elimizden çıkan, bize ait bir ürün. Zira bugüne kadar MKM'de yayınlanan bütün albümlerde dışarıdan getirilen her biri kendi alanında usta isimlere yer veriliyordu. Fakat biz bu gidişe dur diyoruz. Artık kendi albümlerimizi kendimiz düzenleyip kendimiz şekillendiriyoruz. Artık yaptığımız işlerde daha profesyonel olma uğraşını veriyoruz.
-Daha önce çalışmalarınızı Koma Rojhılat'ta yürütüyordunuz, ancak daha sonra Koma Çiya'ya geçtiniz....
M. Yılmaz: Koma Çiya'nın şöyle bir yanı var. Kürde ait olanı çok iyi seslendiriyor olması ve müzikal yolculuğu boyunca iyi bir çizgiyi yakalamış olması... Ben bu durumu kendime yakın hissettiğim için bu çalışmalara dahil oldum. Zaten daha önceden de içinde yer almak istediğim bir gruptu ve burada olmaktan büyük zevk duyuyorum.
-Koma Çiya kuruluşundan bu yana kadın sanatçıların ön planda olduğu bir müzik grubu idi. Bu son albümde kadın sanatçının olmamasını neye bağlıyorsunuz?
Genim: Bizim daha önceki albümlerimizde kadınlar daha egemendi. Bunu bir eksiklik olarak da görebilirsiniz ama ben de Metin de özellikle Soranîce olan "Hawreyan" şarkısını bir kadının okumasını çok istedik. Fakat bu albümün genel konseptinde öne çıkan durum, otantik seslerle söylenen şarkılar olması itibariyle daha ziyade bu seslere yatkın isimlere yer verdik. Çalıştığımız kadın arkadaşlarda otantik ses bulmak çok zor, bu nedenle pek tercih etmedik. Kadın sanatçılarla çalışmak gerekiyor. Fakat aynı zamanda üretici bir kadınla çalışmak gerekiyor. Mesela, Yekbun daha 11 yaşında iken gruba girdi. Ama inanılmaz başarılar kaydetti. Besteler yaptı, enstrüman çalmayı öğrendi, düzenlemeler, derlemeler yaptı vs. Kendini çok iyi geliştirdi.
-Daha önceki albümlerinizde Serhat bölgesinin ezgilerine daha fazla yer veriyordunuz. Xêlî'de ise hiç Serhat ezgisi yok. Bunun nedeni nedir?
Genim: Bu albümde bölgenin diğer yörelerinden de eserler almaya özen gösterdik. Seçtiğimiz ezgilerin ulusal motifler taşımasına daha çok önem veriyoruz. Bir de o bölgelerin fazlaca işlenmemiş olmasını dikkate alarak, buna göre bir repertuar belirledik. Ama Dersim yöresi ezgileri, söyleniş itibariyle ve bölgesel olarak zaten Serhat'tır. Bu anlamda Serhat'tan da kullanmış olduğumuzu düşünüyorum.

__________________

| Üye İmzalarını Görmek İçin Buraya Tıklayarak Kayıt Olabilirsiniz. |

gsbaran

hoşgeldi sefa getirdi ama venamırı albumu hepsinden güzel bence

__________________

Nick 99

spas heval bilgi için


adareee.........

eylem güzeli

çok iyi bir grup olduğunu biliyorumama canlı olarak bir kere dinleme şansı buldum.
sanırım iki yıl önceydi harbiyede dinlemiştim mükemmeldi
tesekkür ederiz

__________________