Bedirxan

Minos Miken





Anadolu kökenli olduğu sanılan ve bronz işçiliği tekniğini bilen halkların gelişiyle belirginlik kazanan bir dönemdir.
Girit uygarlığı III. binyılın sonuna doğru doğduysa da, gerçek sıçrama ve atılımını M.Ö 2000 yıllarında adanın Knossos, Phaistos, Malia ve Zakros gibi bazı sitelerinde yapılan saraylarla gerçekleştirmiştir. Saraylar ve bunların başlıca merkezlerini oluşturduğu yeni uygarlık, şüphe yok ki bir ölçüde Doğu ve Mısır uygarlıklarından etkilenmiş, ama gerek mimaride gerek fresk sanatında ve küçük eşyalar yapımında özgün anlatım tarzları hızla ağırlık kazanmaya başlamıştır.
Kazılar, sarayların iki ayrı dönemden geçtiğini göstermiştir. Bu iki dönemi birbirinden ayıran olayın MÖ 1700 dolaylarında meydana gelen bir deprem olduğu sanılmaktadır.
Birinci dönemde, seçkin sınıfa ait bu konutlarda hükümdarlar, aileleri ve saray erkanlarıyla birlikte lüks içinde yaşarlardı. Merkeziyetçi küçük bir monarşi olan Girit�te, her saray komşularıyla iyi ilişkiler içinde, kavgasız gürültüsüz geçirirdi. Büyükçe bir kentin ortasındaki saray, dikdörtgen biçiminde büyük bir avlunun etrafında kuzey-güney doğrultusunda şekillenirdi. Batıda siyasi ve dini etkinliklerin yürütüldüğü resmi daireler, kuzeyde özel daireler, doğuda yedek yiyecek depoları, güneyde ise bir sarnıç sistemi yer alırdı. Günlük hayatın bütün ihtiyaçları mimar tarafından, plana ve yüksekliğe göre dikkate alınır ve sağlanırdı; çünkü saraylar tek katlıydı.
İkinci dönemde, yani M.Ö. 1700 yıllarına doğru, bu yapı tipi büyük çapta genişletilip zenginleştirildi. Knossos Sarayı örneğinde görüldüğü gibi, daha karmaşık bir plan çerçevesinde binaya çok sayıda koridor yapıldı, katlar çıkıldı, bunlara ulaşmak için merdivenler ve ustaca yerleştirilmiş ışık bacaları eklendi. Ayaklar ve sütunlar, çeşitli fresklerle süslenmiş duvarlar da bu dönemin özellikleri arasındadır.
Sanat; hayatı yakından izlediği için, Minos uygarlığı saraylarında sanatçı atölyelerine de yer verilmeye başladı. Knossos�ta taş ve tahta işlemeciliğinin ve bir metalürji fırınının izlerine rastlanmıştır. Çömlekçiler ilk saraylarda ayak çarkının da devreye girmesiyle « Kamares » diye bilinen çokrenkli üslubu yarattılar. Daha sonraları, ikinci saraylarla, süslemeler de freskler gibi, doğa manzaralarını taklit etmeye başladı (« deniz » ve «çiçek » üslupları).
Ne yazık ki, Minos yazısı (ister hiyeroglife benzer bir yazı, ister çizgisel bir yazı sistemi olan Lineer A olsun) henüz çözülememiştir.
Bronz ve fayans ustaları gibi gerçeği büyük bir dikkatle gözle fildişi ustaları da, küçük boyutlu biçimleri tercih ettiler.

Minos dönemi Girit'inde anıtsal heykelciliğe rastlanmaz. Tanrılar bile; ''yılanlı tanrıça'' heykelinde olduğu gibi , kimi kez ince bir biçimde fildişinden yontulmuş küçük boyutlarda heykelciklerle yetinirler.

Aynı sanat kaygısı ve ustalık mücevherlerde, çeşitli maddelerden yapılmış mühürlerde, yumuşak taştan vazolarda ve rhytonlarda adı verilen içki kaplarında da görülür. Rhytonların ilk yapıldığında bir altın varakla kaplı olduğu sanılmaktadır.
Çeperlerinde alçak kabartmalar halinde çeşitli sahneler canlandırılmıştı. «Hasatçılar vazosu» bunların en başarılılarından biridir .
Bir Akdeniz dünyasının ortasında, deniz yoluyla yapılan alışverişlerin doğal bir uğrak yeri haline getirdiği Girit Adası, bu özelliği sayesinde, ilk Yunanlılar�ın gelmesi yüzünden Yunanistan anakarasında yaşanan sancılardan uzak kalmıştır. T.L.

__________________

| Üye İmzalarını Görmek İçin Buraya Tıklayarak Kayıt Olabilirsiniz. |

Bedirxan

Argolis, M.Ö. 1550 yıllarına doğru ani bir akımla sarsıldı. Peloponisos�un bu bölgesine II. binyılın Hint-Avrupa göçleriyle birlikte gelen � ilk Yunanlılar � yerleşti.
Mykenai�de kral mezarlarının bulunduğu iki �kuyumezarı�nda yapılan kazılarda, çok sayıda kıymetli eşya bulundu. Bunların birçoğu katıksız Girit ürünleriydi; ama bazılarının Giritli sanatçılar tarafından Mykenaililer�in siparişi üzerine yapılmış olduğu anlaşılıyordu.
Bazıları da mesela Girit cenaze adetleri arasında yeri olmayan ünlü altın maskeler, doğrudan Mykenaililer tarafından yapılmıştı.
Nitekim, dikilitaşların üzerinde Girit süslemeleri ile yerel bir anlayışı yansıtan ve şiddet öğesinin egemen olduğu av ve savaş sahneleri yan yana yer almıştı. M.Ö. XV. yy�da muhtemelen bir hanedan değişikliğinin sonucu olarak, kral cenazelerinin geleneklerinde bir değişim yaşantı ve kubbeli tholos ortaya çıktı. Bu yapıya, drotnos denilen ve çok gösterişli bir şekilde bezenmiş bir kapı bulunan uzun bir koridordan geçinerek ulaşılırdı.
Bütün Eski Yunan�a ve hatta Kıbrıs�a, Güney İtalya�ya ve Sicilya�ya doğru yayılan bir kültür modeline adını veren Mykenai kentinin gücü, bu bölgede kurulan krallıkların hepsinde kendini hissettirdi.
M.Ö. XV. yy�dan başlayarak yapılan Mykenai Kalesi kalın duvarlarla çevrili gerçek bir kartal yuvasıydı.
Kalenin ortasında megaron yer alıyordu: bu, üç bölümden oluşan bir diziydi ve son bölümde ocak ve taht odası bulunurdu. Son derece yüksek duvarların arkasında yer alan bu basit binalarda sanatçının av tutkusunu yansıtmak istediği durumlarda yer yer yerel motiflerle de bezenen Girit üslubu fresklere rastlanmaktadır.
Mykenaililer, pişmemiş kil tabletleri, arşiv sicilleri olarak kullanırlardı. Çıkan yangınların alevleri bunları pişirmiş ve böylece günümüze kadar korumuştur. Mykenai yazısı, Giritlilerin Lineer «A» çizgisel yazısından pek farklı değildir; ama, bu Lineer « B» çizgisel yazısı Yunanca�nın seslerini hecelerle ifade etmektedir. Çözülen yazılar, Mykenai�nin ekonomisi özenle örgütlenmiş bürokratik bir toplum olduğunu ortaya çıkarmıştır.
«Vernik» Mykenai seramikçiliğinin bir icadıdır. Bazı bölgelere daha saf bir kil eriyiğinin uygulanmasıyla pişme sırasında renk farklılılardan elde ediliyordu. Bu, Yunan vazolarının yapımında kullanılan temel tekniktir. M.Ö. 1400 ile 1200 arasında bu konuda birlik sağlandı ve Girit etkisinden sıyrılan çeşitli üsluplar oluştu: süslemeler daha tutarlı ve daha soyut hale geldi. Mykenai sanatı Mykenai Kalesi�nin Aslanlı Kapı�daki yüksek kabartmalar dışında, daha çok kil, bronz ve özellikle fildişinden küçük figürlere ilgi göstermiştir. Kuyumculukta, Mykenai damgası M.Ö. XII. yy�a kadar devam eder. Bu, Truva Savaşı, ama aynı zamanda tüm Akdeniz dünyasını etkisi altında bırakan karışıklıklar ve ayaklanmalar dönemidir. Bunların sonucunda, Mykenai�nin gücü yavaş yavaş çökecektir. T.L.





















alinti

__________________