Tempest

BABİL EFSANESİ: ORTAK DİL
Babil mitolojisinin ünlü hikayelerinden birinde bir zamanlar tüm insanların aynı dili konuştuğu idda edilir. Efsaneye göre aynı dili konuşan bu insanlar, krallarının isteğiyle günün birinde tanrıların bulunduğu kata ulaşan bir kule yapmak istemişlerdi.. Ve buna sinirlenen tanrılar insanları dünyanın farklı yerlerine yollayıp ortak dili unutturup farklı diller konuşmalarını sağlayarak onları cezalandırmışlardı.

Geçmişte tüm insanların aynı dili konuşup birbirleri ile iletişim kurabildikleri bir dönem var mıydı bilmiyoruz. Ancak, sonuçta bazı büyük medeniyetlerin çevrelerine etkileri hariç tutulursa binlerce yıl boyunca dilin, insanların birbirlerini tanıyıp kültürlerini ve bilgilerini paylaşmasına engel olduğu açık. Coğrafi engellerin aşılmaya başladığı onaltıncı yüzyıldan çok sonra bile yabancı dil öğrenmeye meraklı bazı insanların çabaları dışında insanlar genel olarak anadilleri dışındaki dillere uzak kaldılar ve bu dilleri konuşan insalar hakkındaki bilgileri az sayıdaki insanın onlara ilettikleri ile sınırlı kaldı böylece.
19. yüzyıl bunun değişmeye başladığı yüzyıldı. Modern eğitim kavramıyla ilk defa bu yüzyılda tanışılmıştı. Ve ilk defa bazı genel bilgilerin (İnsanlara mesleki yaşamlarında ihtiyaç duymayacağı ,en azından doğrudan ihtiyaç duymayacağı bilgilerin:Kimya,felsefe, fizik vb.) insanlar tarafından öğrenilmesi savunulmaya başladı. Yabancı dil de öğrenilmesi gereken şeylerden biri idi. Özellikle de bilim ve teknoloji alanında ilerlemiş olan devletlerin dilleri (Bunlar İngilizce Almanca ve Fransızca idi) diğer devletlerin vatandaşları tarafından öğrenilmeye başlandı. O yıllarda bu tip bir eğitim ancak sınırlı bir kitleye verilebiliyordu.. Yine de bu kitle dillerini konuştukları halkların kültürlerini ve bilgi birikimlerini ülkelerine taşımaya başladılar . Bu sayede tarihte ilk defa dünyanın bir bölgesinde olan teknolojik ilerleme bu kadar hızla dünyanın diğer bölgelerine yayılıyordu. Bu yayılmada ulaşımın gelişmesi gibi başka faktörlerin de kuşkusuz rolleri olmuştur, bu asla inkar edilemez. Ancak dillerinin öğrenilmesi nedeniyle yabancı devletlerin bilimi gizleyememesinin de rolü inkar edilemez. Dilleri öğrenilen devletler diğer devletlere bilimlerinin yanında kültürlerini de ihraç etmiş oluyorlardı . Bu nedenle belki de tarihte ilk defa dünyanın değişik yerlerinde bir bölgenin (Avrupa) kültürünün, o kültürü tanımayı başaran bir kesim tarafından benimsendiği gözlendi. Avrupa’da gelişen milliyetçilik, demokrasi, eşitlik, özgürlük gibi kavramlar da bu kesim tarafından birçok farklı halka tanıtıldı. Ve bu kavramlar sonunda Avrupa’nın sömürgeciliğine darbe vurup pek çok ülkede onu sona erdiren faktörlerden biri oldu.
20. yüzyılın ilk yarısı bir önceki yüzyıl boyunca dünya üzerinde egemenlik kurmuş halkların birbirleri ile mücadele ettikleri yüzyıldı. Ve bu mücadeleden bir önceki yüzyılda pek de öne çıkmamış bir devlet galip çıktı: Amerika Birleşik Devletleri.
Savaşın ardından güçlü çıkan ve etkili bir devlet daha vardı (SSCB) ancak bu devlet kültürünü yayma konusunda ABD’nin çok gerisinde kaldı. Sonuçta siyasi egemenliğini sağlamadan çok önce Amerikan kültürü kültürel açıdan tüm dünyada egemen olmaya başlayan tek kültürdü. ABD’nin en büyük şanslarından biri bir önceki yüzyılın en fazla öne çıkmış büyük gücü İngiltere ile aynı dili seçmiş olması idi. Ayrıca Avrupa’nın diğer egemen dillerini bilen insanlar için de bu dillerle aynı alfabeyi kullanan ingilizceyi öğrenmek daha kolaydı. Ayrıca öbür büyük devletin bilim sanat gibi birçok alanda kapalılığı seçmesi artık öğrenilmesi gerekli olduğu kabul edilen o yabancı dilin İngilizce olarak seçilmesini sağladı. Ancak bu defa yabancı dil çok daha geniş kitlelere ulaştı.
Bu akımın başlamasından altmış küsür yıl sonra okuma yazmayı bilmeyen bazı insanların bile İingilizce birkaç kelime bildiğine şahit olabiliyoruz. İngilizce bu defa elit bir kesimin ötesinde birçok dünya devletinde halkların alt kesimlerine bile ulaşabilen bir kültür doğurdu. Rock müziği, kot pantlonlar, hızlı yemek bu yeni ve ilk gerçek küresel kültürün simgesi oldular.

Beğensek de beğenmesek de bu kültürün dünyanın farklı yerlerinde farklı sosyal statüye sahip insanları bir araya getiren ilk kültür olduğunu kabul etmek zorundayız.
Ancak İngilizce 19. yüzyıldaki akımın aksine sadece ABD kültür ve teknolojisinin yayılmasından daha da fazlasına hizmet etti. Farklı ülkelerden onlarca insanın öğrenmesi bu dili bir çeşit anadil haline getirdi. İngilizce anadili farklı olan çok farklı halkların arasındaki bağ haline geldi. Dünyanın çok farklı yerlerindeki bilim adamları fikirlerini birbirlerine bu dil sayesinde anlattılar. Bu dil sayesinde bir Japon iş adamı Afrika’daki meslektaşı ile çok daha rahat anlaştı hatta onunla ortaklık kurdu. Yine bu dil sayesinde ilk defa dünyanın farklı ülkeleri barışı korumak için bir çaba başlatabildiler. Bunu da ötesinde değişik kültürlerden insanlar birbirlerini bu dil sayesinde tanıdılar. Farklı kültürler birbirlerine olan önyargılarını bu dilin yardımı ile aştılar. Milliyetçiliğin dar çerçevesi farklı ülkelerde yaşayan insanların konuştuğu ortak dil sayesinde kırılmaya başladı. Ve bunun da ötesinde İnglizce yaymaya başladığı ortak kültürün ötesinde farklı kültürlere ait unsurları da dünyanın farklı bölgelerine yaydı. Bir Latin Amerika ülkesinde düzenlenen Arap geceleri veya İstanbul sokaklarında göre bileceğimiz bir yoga yada feng sui (japon mekan düzenleme sanatı ) kursları bunun bir örneği sayılabilir. Veya Arjantin tangosu öğrenmek isteyen insanlar. Ve bunun da ötesinde ilk defa farklı halklardan aynı düşünceyi savunan insanlar bir araya gelmeye başladılar. (Çeşitli uluslararası toplantılara karşı dünyanın çeşitli şehirlerinde( Seattle, Roma vb.) yapılan protesto gösterilerinde de insanlar bu ortak dili kullanarak bir araya geldiler ve eşitsizlik yaratan ekonomik küreselleşmeye bu ortak dille karşı çıktılar.
Kitlesel yabancı dil eğitiminin başlamasından yarım yüzyıl sonra oluşan sonuçların boyutlarını anlatmayı başardığımı umuyorum. Ortaya çıkan yeni dünya dili babil efsanesi doğru ise bile bin yıllarca önce yaşanmış bir insanlık düşünün tek bir milletten oluşmuş bir insanlığın gerçekleşmesi için bir umut doğurdu. Bunun tam olarak sağlanması için daha alınacak çok yol olduğu açıktır. Ancak ortak bir dilin olmamasının bu düşün önünde yüzyıllar boyunca en büyük engel olduğu da inkar edilemez. Ve bu engeli kaldırmaya başlamasının küreselleşmenin en olumlu yanlarından biri olduğu da sanırım açıktır.