14-03-2007, 07:57 PM
|
#1 (permalink) | |||||||||||||
|
Kürtçe-Türkçe Sözlük.
Kürtçe-Türkçe Sözlük .jpg) Uzun ve bir o kadar da çetin bir çalışma sonucunda Kürtçe - Türkçe sözlük çalışmamı tamamlayabildim. Bundan dolayı çok mutluyum. Çünkü, Türkçe- Kürtçe sözlük çalışmasından sonra, bu sefer Kürtçe - Türkçe sözlük çalışmasını bir hedef olarak önüme koymuştum. İşte bu hedefime ulaştığım için, bu sözlüğü de bitirebildiğim için mutluyum.Gerçekten, sözlük çalışmaları çok zordur. Bu işin zorluğu bir yana, bu tür çalışmaların sitem ve serzenişleri de bol. Ne yaparsan yap, herkesi memnun etmen mümkün değil. Ben bunun bilinciyle bu çalışmaya da başladım. O yüzden bu çalışmanın başarılı veya başarısız oluşunu işin ehline bırakmak istiyorum, takdir artık onlarındır. Her şeyden önce bu iki dilli bir sözlüktür. Diğer bir deyişle, Kürtçe - Türkçe sözlüğüdür. Sözlüğün bu özelliği dikkate alınarak hazırlanmıştır. Elimden geldiğince, Kürtçe kelimelerin bütün Türkçe karşılıklarını doğru bir biçimde vermeye çalıştım. Sadece bununla da yetinmedim, madde başı Kürtçe sözcüklerin madde sonlarına da yer verdim. Kelimeler net ve iyi anlaşılsın diye, örnek cümleleri vermeyi de uygun gördük. Bu sözlük, yıllarca süren bir çalışmanın, bir emeğin sonucudur. Her ne kadar Türkçe -Kürtçe sözlüğün çıkmasından sonra, ki bu sözlük 2000 Haziran’ında çıktı, ben bu sözlüğü hazırlamaya koyulmuşsam da, aslında çalışmalarım çok daha eskilere dayanıyor. Kısaca, yıllarca süren araştırma ve derleme çalışmalarımın ile dört yıl geceli gündüzlü bir şekilde süren bir çalışma sonucundan sonra bu sözlük basıma hazır hale gelebildi. Sözlüğün içerisi hakkında da birkaç söz söylemek istiyorum. Sözlükte 131 bin Kürtçe sözcük ve 35 bin de bu kelimelerin devamları yer almakta. Bu 35 bin de, sözcüklerin madde sonu ve deyimlerden oluşmakta. Diğer tarafta, 6 bine yakın kelimeye de sözlükte yer vermedim. Bu sözcüklerin gerçek anlamları hakkında yeterli ve kesin bir bilgiye sahip olmadığım için, böyle bir yola baş vurmayı uygun gördüm. Kürt dilinin kapasitesinin bu olmadığını belirtmem gerekiyor. Zaten böyle bir iddiamız yok ve bu sözlük Kürtçe’deki bütün kelimeleri de içermemektedir. Uygun ve özgür koşullarda Kürtçe yazılı eserler ve sözlü edebiyat üzerine yeterli araştırmalar ile alan araştırmaları yapılmadığı müddetçe, Kürtçe’nin zenginliğinden bahsetmek mümkün değil. Genel olarak, diyebiliriz ki, biz daha bu tür çalışmalardan yoksunuz. Çünkü, gerçekten, bu alanlarla ilgili araştırmalar son derece azdır. İşte biz böylesi şartlarda ancak bu kadar kelimeyi bu sözlükte bir araya getirebildik. Bununla beraber, bu alanlarla ilgili çalışmaların azlığından dolayı, gücümüz yettiğince ve olanaklarımız el verdiği ölçüde, bu alanların eksikliğini gidermeye çalıştık. Hem Türkçe - Kürtçe sözlükten önce ve hem de Kürtçe - Türkçe sözlüğü hazırlama aşamasında, türlerine bakmaksızın bir sürü Kürtçe yazılı eseri okuyup inceledim ve onlardan kelime ile deyim derledim. Kelime derlemem ve onların anlamları hakkındaki çalışmalarım, ki bundan dolayı ‘kelime avcısı’ lakabı bana takıldı, 1980’li yılların başlarına kadar gitmekte. Bu iki sözlüğü yani ilk çalışmam olan Türkçe - Kürtçe sözlük ile son çalışmam olan Kürtçe - Türkçe sözlüğü birbirinden ayrı olarak değil bir birinin devamı olarak görüyorum. Zaten aralarına zaman girmeden ben bu çalışmalarımı tamamladım. İşte bundan dolayı, ilk sözlükte, önsüzde kelime derleme ve kaynakçalar üzerindeki araştırmalarım hakkında yeterli bilgiyi vermiştim. Kısaca, yararlandığım bütün eserleri burada teker teker adlarını zikrederek açıklamam mümkün değil. Ama kaynakça olarak belirtmem gereken eserleri zaten kaynakça bölümünde gösterdim. Bazı Kürtçe sözcüklerin imlâları konusunda birtakım sıkıntılarımız oldu. Bilindiği üzere Kürtçe yazı dilinde yazım kuralları tam anlamıyla oturmamıştır. Bölge bölge farklılık arz eden ve bir standarda sahip olmayan konuşma dilinin etkisi, hâlâ yazı dilimiz üzerinde etkilidir. Bu durumdan ötürü bazı sözcüklerin birden fazla telaffuz biçimine yer vermek durumunda kaldık. Fakat, bunu yaparken, içlerinden yazı dilinde en fazla tercih edilenini esas aldık. Diğerlerini de bnr (bakınız) kısaltmasıyla sözlük kullanıcılarını tercih edilen kelimeye yönlendirdik. Bu tercihi yaparken de, dil bilim metodunu kendimize rehber edindik. Özellikle de bileşik kelimeleri ve bünyesinde ses değişimleri yaşanmış sözcükleri etimolojik ve formolojik yönleriyle ele alıp inceledikten sonra en doğru formunu tercih ettik. Bu açıklamalardan sonra sözlüğün ismi üzerine de birkaç söz söylemek istiyorum. Her ne kadar sözlüğün ismi Ferhenga Kurdî - Tirkî (Kürtçe - Türkçe sözlük) ise de, aslında biz ‘Kurmancî’ sözcüğün yerine ‘Kurdî’ sözcüğünü tercih ettik. Çünkü Kürtlerin büyük bir çoğunluğu Kürtçe’nin Kurmancî lehçesini konuşurlar ve Kurmancî kelimesi yerine Kurdî kelimesinin kullanılması, özelikle sözlük alanında nerdeyse şaşmaz bir gelenektir. Bu sözlükte yer alan kelimeler, Kürtçe’nin en büyük lehçesi olan Kurmancî lehçesinin sözcükleridir. O yüzden, aslında bu Kurmancî - Türkçe olan bir sözlüktür. Bunun bilinmesinde fayda vardır. Fakat bir şeyi açıklamam gerekiyor. Özellikle bu son on beş yılda, Kürtçe’nin diğer şivesi olan Orta Kürtçe’den (Soraniceden) Kurmancî lehçesinin yazı diline ihtiyaç duyulan bir sürü yeni sözcük girdi. Bilhassa bu sözcükler daha çok bilimsel, hukukî, îdarî, siyasî ve edebî gibi alanlara ait kelimelerdir. İşte bu sözlük çalışmamızda bu tür kelimelere de yer verdik. Tekrarlamakta fayda var, bu Kurmancî lehçesinin sözlüğüdür. Sözlüğün hazırlık aşamasında birçok kişi, kendi yörelerinden derlemiş oldukları sözcükleri bana gönderdi. Bu kişilerin adlarını belirterek teşekkürlerimi sunmak istiyorum: Xemgîn/Zara, Yücel Atalay/Iğdır, Seyda Goyan/ Şırnak, A. Vahap Karaaslan, Mehmet Kömür/Elbistan, Evdile Koçer/Eruh, Ehmedê Neco/Mardin, Mazlum Dogan/Elbistan, Besa Mala Hesenê Kalê/ Elbistan, Akîde Arslan, Cebbar Barış/Şirvan û Mele Nûriyê Hesarî/ Kamışlı. Diğer taraftan Kerem Soylu’ya, Ali Seydo Gewranî’nin Kürtçe - Arapça ‘Ferhenga Kurdî Nûjen’ adlı sözlüğü ile Ezîz Reşîd Akreyî’nin Kürtçe, Arapça ve İngilizce olarak hazırlamış olduğu ‘Rêbera Sê Zimanî’ (Üç Dilin Rehberi) adlı eserini benim için tarayıp kelime derlediği için teşekkür etmek gerekiyor. Yine Şefik Beyaz’a da bana yararlanmam için kendi Kürtçe - Türkçe kelime çalışmasını verdiği için teşekkürlerimi sunuyorum. Öte yanda, beraber Enstitü Yönetim Kurulu’nda çalıştığım ve birlikte bu sözlüğün hazırlanması için karar aldığımız arkadaşlarıma, başta merhum Feqî Huseyn Sağnıç’a, Hasan Kaya’ya, Kerem Soylu’ya, Mülazım Özcan’a ve Eşref Doğaner’e de teşekkür etmek istiyorum. Ayretten, bazı değerli dost ve arkadaşlarım da bana hem maddî hem de manevî olarak hep destek oldular: H. Mem, H. Başer, İbrahim Gürbüz, Mehmet Aktı, M. Şafi Ekinci ve amcazadem Nazmi, sizlere de sonsuz teşekkürler. Bu başlık altında son söz olarak ta, sevgili eşim ve Ronî ile Rojan’ın anneleri Sultan’a cani gönülden teşekkürlerimi belirtmek istiyorum, o da benimle birlikte birçok sıkıntı çekti, hep birlikte acı tatlı günler gördük. Bu kadim ve baskı görmüş şirin dil için emek vermiş, yeni kuşaklar için çalışmalar yapmış olanlara minnettarız. Çünkü bugün onların bu çalışmaları sayesinde böylesi sözlükleri yapabiliyoruz. Kürt dili için kaygı duymuş, kolları sıvayıp bu alanda çalışmalar yapmış olanlara tekrar binlerce kez teşekkürler. Zana Farqînî 19. 03. 2004 |
|||||||||||||
|
...
«
Önceki Konu
|
Sonraki Konu
»
| Konu Araçları | |
| Mod Seç | |
Düzenli Mod
|
|
|
||||
| Konu | Konuyu Başlatan | Forum | Yanıt | Son Mesaj |
| Dİlİmİz KÜrtce | Ersin | Dirok | 16 | 15-11-2008 07:23 PM |
| Türkçe yama arşivi | ercan_511 | Program Download | 7 | 11-11-2008 12:21 AM |
| Türkçe Yazan Kürtlerin Kürtçe Müzik İlgisi ve Kimliği Üzerine | Ersin | Çandi Gişti | 5 | 21-07-2008 01:45 AM |
| FuLL Türkçe yama Arşivi-Ne Ararsan Var Yox Yox | ByMixture | Program Download | 23 | 23-12-2007 10:27 PM |
Forum saati Türkiye saatine göredir. GMT +2. Şuan saat: 06:25 AM .
(Türkiye için GMT +2 seçilmelidir.)
(Türkiye için GMT +2 seçilmelidir.)
