zilan_80

TİCARİ ALACAKLAR

Ticari alacaklar ; İşletmenin 1 yıl içinde paraya dönüştürülmesi öngörülen ve işletmenin ticari alacakları nedeniyle ortaya çıkan senetli ve senetsiz alacaklarını ifade eder.

120-ALICILAR
121-ALACAK SENETLERİ
122-ALACAK SENETLERİ REESKONTU(-)
124-KAZANILMAMIŞ FİNANSAL KİRALAMA FAİZLERİ(-)
126-VERİLEN DEPOZİTO VE SENETLER
127-DİĞER TİCARİ ALACAKLAR
128-ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR
129-ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI(-)

Sevgili arkadaşlar; 12'li grupta Ticari Alacaklar dan sınavda mutlaka soru gelecektir hatta bu fikri biraz daha pekiştirmek için şöyle bir espiri de yapılabilir,"bu gruptan soru sorulmayacaksa sınav yapılmaz".Bu grup çok önemlidir arkadaşlar,soru yaklaşımlı konuya kısaca göz atalım;konunun rahat anlaşılabilmesi için isterseniz küçük bir örnekle hesapları bireyselleştirelim.Arkadaşlar alacağın 3 hali vardır biz buna NŞD diyelim N:NORMAL, Ş:ŞÜPHELİ, D: DEĞERSİZ. İnsanlar güncel hayatta hep birbirleriyle ilişki içindeler,örneğin alışveriş yaparlar,iş ilişkilerinde bulunurlar,bazen da bir arkadaşına durumu sıkışık olduğu için borç para verirler,işte bu bir NORMAL alacaktır ancak günü geldiğinde ödenmesse birden fazla telefonla istenir sonra kişinin ayağına kadar gidilir ama bir türlü tahsil edilemez, işte buda ŞÜPHELİ alacaktır,yani bir gider bir zarar olmuştur artık,son aşamada ise alacağın üzerinden soğuk bir bardak su içilir buda alacağın DEĞERSİZ olduğuna işarettir.

NORMALALACAKLAR

120 ALICILAR: işletmenin faaliyetiyle ilgili mal ve hizmet satışlarından doğan SENETSİZ alacaklarını,
l21-ALACAK SENETLERİ:İşletmenin faaliyetiyle ilgili mal ve hizmet satışlarından doğan SENETLİ alacaklarını ifade eder,diğer bir ifade ile bu iki hesap işletmenin NORMAL alacaklarını gösterir.

-----------------------------/---------------------------------------------
120-Alıcılar
121-Alacak senetleri
----------------------------------------------------------------------------
senetsiz ve senetli satış yapılmıştır.

--------------------------------/--------------------------------------------
100-kasa
102 bankalar
-----------------------------------------------------------------------------
kasa ve banka yoluyla tahsilat yapılmıştır.

-----------------------------------/------------------------ ------------------
610-Satıştan iadeler
611-satıştan iskontolar
191--İnd.kdv
------------------------------------------------------------------------------
satıştan iade ve iskonto yapılmıştır.

-------------------------------------/-----------------------------------------
121-Alacak senetleri
--------------------------------------------------------------------------------
alıcıladan olan alacak senede bağlanmıştır.

-----------------------------------/-------------------------------------------
121-Alacak senetleri 100
---------------------------------------------------------------------------------
Alacak senetleri yenilenmiştir.

sevgili arkadaşlar normal alacak işleyişi yukarıdaki kayıtlar gibidir,burada bono ve poliçe aynı şekilde işlem görecektir.

ŞÜPHELİ ALACAKLAR

Ödeme süresi geçmiş bu sebeble vadesi birkaç defa uzatılmış veya protesto edilmiş,yazı ile birden fazla(dikkat) istenmiş yada dava ve icra safhasına aktarılmış SENETLİ (121)ve SENETSİZ(120) Alacakları kapsar.Tahsili şüpheli hale gelmiş alacaklar (120-121) alacaklandırılırken,128 şüpheli ticari alacaklar borçlandırılmalıdır.VUK'un 323.maddesi şüpheli alacakları şöyle tanımlıyor;
1-Dava ve icra safhasında bulunan alacaklar
2-Yapılan protestoya veya yazı ile birden fazla istenmesine rağmen borçlu tarafından ödenmemiş bulunan dava ve icra takibine değmeyecek derecede küçük alacaklar,şüpheli alacak sayılır.Bu tanımda dava ve icra safhasına değmeyecek ifadesi pek açık olmamasına rağmen sanıyorum bunun ölçüsü dava ve icra giderinin yaklaşık tutarı olabilir.Ayrıca bir alacağın şüpheli sayılabilmesi için bir teminata bağlanmamış olması gerekiyor ve bu durumda menkul rehni veya gayrimenkul ipoteği şeklinde teminata bağlanmış alacaklar için bir karşılık sözkonusu olamaz.şüpheli duruma düşmesi ise arkadaşlar bunu biraz daha açıklayıcı olması bakımında konunun üzerinde duralım;şüpheli duruma düşen alacaklar için karşılık ayrılır demiştik ancak vergi matrahından düşürülebilmesi için yukarıda belitilen VUK 'un 2 aded maddesine uygun olması gerekir.Ayrıca icra safhası ve dava aşaması dendiğinde mahkemeye takip dilekcesinin verilmesi yeterli sayılır.
Yine özün önceliği kavramı gereği vadesi gelmemiş bir alacak ta şüpheli sayılabilir örneğin ; işletmenin alacaklı olduğu işletme hakkında iflas kararı verildiğini ve bu iflasın iflas masasına kayıtının yapıldığını tespit etmiş olsun,bu durumda işletme bu alacağını şüpheli sayarak karşılık ayırıp gider yazabilir ancak VUK a göre KKEG olarak ticari kardan mali kara geçerken beyanname üzerinde göstermelidir.

SINAV YAKLAŞIMLI İŞLEYİŞ
1.YAKLAŞIM SORU TİPİ;İşletme 240 ytl' lik alacağa 240 ytl karşılk ayırıp gider yazıyor ve daha sonra aynı parayı tahsil ediyor olsun.
a-------------------------/------------------------------------
121-alacak senetleri 240
protostolu senetler
--------------------------------------------------------------
senedin protosto edilmesi
b--------------------------------------/-------------------------------
128-şüpheli alacaklar 240
-------------------------------------------------------------------
normal alacağı şüpheli hale gelmesi

c---------------------------------/----------------------------------
654-karşılık giderler 240
-------------------------------------------------------------------
şüpheli alacağın gider yazılması(karşılık ayrılması)

d-----------------------------------/---------------------------------
100-kasa 240
--------------------------------------------------------------------
şüpheli aklacağın tahsil edilmesi

e------------------------------------/--------------------------------
129-şüp.tic.al.karş(-) 240
---------------------------------------------------------------------

2.YAKLAŞIM SORU TİPİ; işletme 240 ytl'lik normal alacağı şüpheli hale gelmiş ve buna 80 ytl karşılık ayırıp gider yazdıktan sonra 180 ytl sini tahsil etmiş olsun.
a-------------------------------/--------------------------------------
121-alacak senetleri 240
protostolu senetler
----------------------------------------------------------------------
senedin protosto edilmesi
b------------------------------------------/---------------------------------
128-şüpheli ticari alacaklar 240
------------------------------------------------------------------------------
şüpheli alacal kaydı
YADA;
------------------------------/---------------------------------------------
128-şüpheli ticari alacaklar
------------------------------------------------------------------------------
olabilirdi.(senetsiz alacak olsaydı)

c-----------------------------------/----------------------------------------
654-karşılık giderleri 80
------------------------------------------------------------------------------
şüpheli alacağın 80 ytl sine karşılık ayrılmıştır.

d---------------------------------/-------------------------------------------
100-kasa 180
129-şüp.tic.al.karş.(-) 80
------------------------------------------------------------------------------
not:sonraki yıl tahsil etmiş olsaydı 644 yerine 671 geç.yıll.karları olacaktı.Burada pratik düşünce 100+129 u toplayıp aradaki farkı gelir yazmak olmalıdır.180+80=260
260-240=20 dir.

3.YAKLAŞIM SORU TİPİ;İşletme 240 ytl lik normal alacağı şüpheli hale gelmiş ve buına 90 ytl karşılık ayırıp gider yazdıktak sonra 140 ytl sini tahsil etmiş olsun.

a-----------------------------------------/-------------------------------------------
121-Alacak senetleri 240
b--------------------------------------------------------------------------------------

128-şüpheli tic.alacaklar 240
----------------------------------------------------------------------------------------

c------------------------------------------------/---------------------------------------
654-karşılık giderleri 90
------------------------------------------------------------ ----------------------------

d--------------------------------------------------/--------------------------------------
100-kasa 140
129-şüp.tiç.al.karş.(-) 90
-----------------------------------------------------------------------------------------
not:sonraki yıl tahsil edilmiş olsaydı 689 yerine 681 geçmiş yıl.zararaları olacaktı.yine harcadığım yani gider yazdığım değer+tahsil ettiğim değerden şüpheli alacakları çıkardığımızda aradaki fark olumsuzsa gidere ,olumlu ise gelire yazmak suretiyle sorulara pratik cevaplar verebiliriz.140+90=230, 230-240=--10 zarar olacaktır.

Sevgili arkadaşlar buraya kadar anlattığım hususları özetlemek gerekirse ;
1-Şüpheli alacaklar için değerleme gününde pasifte karşılık ayrılabilir.Yani gider yazılır,bir gideri gider yazmanın yolu onu borçlandırmaktan geçer.
2-Ayrılan karşılığın hangi alacaklara ait olduğu karşılık hesabında gösterilmelidir.teminatlı alacaklarda karşılık,teminattan geri kalan miktara isabet eder.
3-Şüpheli alacakların sonradan tahsil edilen miktarları tahsil edildikleri dönemde kar veya zarar yazılır.
4-Şüpheli alacaklar şüpheli duruma düştüğü anda ilgili normal alacaktan çıkarılarak şüpheli ticari alacaklar hesabına aktarılır.Daha sonra sözkonusu alacaklar için karşılık ayırmak suretiyle gider yazılır.Ancak teminatlı alacaklarda teminat tutarı düşüldükten sonra kalan tutar için karşılık ayrılır.Yani diyelimki müşterinizden 10,000 ytl alacağınız var ancak daha önceden 9,000 ytl lik bir ipotek aldığınızı varsayalım,bu durumda kalan 1000 ytl için karşılık ayrılabilir.Çünkü zaten 9000 ytl lik kısmını teminata bağladığınızdan kaçması düşünülemez. Ayrıca hatır senetleri de şüpheli alacak sayılmazlar.

DEĞERSİZ ALACAKLAR

Değersiz alacakla ilgili söylenebilecek tek şey artık bu senetli ve senetsiz alacağın tahsili imkansız hale geldiğidir.Bu durumda zaten VUK 322 maddesi açıkca şöyle diyor;"Kazai bir hükme ve kanaat getirici bir vesikaya göre tahsiline artık imkan kalmayan alacaklar değersiz alacaklardır."yani burada bir mahkeme kararından söz edilebilir örneğin;alacaklı zaman aşımına düşmüştür yada borçlunun iflasına karar verilmiştir.Yine VUK 324 .maddesinde alacaklı ve borçlunun anlaşma yoluyla alacaklının alacağından vazgeçtiği bir alacak veya borçlunun konkordato ilan etmesi de alacağı değersiz hale getireceği bildirilmiştir.Bunun yanısıra "Aciz vesikası"alacağı değersiz kılmaz çünkü borçlunun durumu düzelebilir ve bu borcunu ödeyebilir aciz vesikası sadece şüpheli alacak olarak karşılık ayırmaya yarar.
Bir alacağın yolculuğunda önce normal alacak, daha sonra şüpheli alacak ve daha sonrada değersiz alacak halini aldığını görüyoruz.Yani bir normal alacak şüpeli alacak aşamasını atlayarak değersiz hale gelmez .

Yukarıda d maddelerinin olmadığını varsaydığımızda,
------------------------------ -----/-------------------------------------
129-şüpheli tiç.al.karş.(-)
--------------------------------------------------------------------------
değersiz alacak kaydı.

---------------------------------/-----------------------------------------
100-kasa
---------------------------------------------------------------------------
olurda birgün tahsilat yapılırsa,daha önce gider yazdığımız alacağı yok etmenin en pratik yolu onu gelir yazmaktır.

__________________

| Üye İmzalarını Görmek İçin Buraya Tıklayarak Kayıt Olabilirsiniz. |

zilan_80

REESKONTLAR
Öncelikle reeskontların anlaşılması adına konuyu bireyselleştirmek istiyorum. Arkadaşlar güncel hayatta insanlar hep bir koşuşturma içindedirler,pazara çıkıp alışveriş yaparlar,bankadan kredi çekerler,birilerine borç para verirler yada alırlar yani gün içerisinde hep birbirleriyle ilişki içindedirler.Çoğu zaman kendi kendimize hep şöyle bir ifadede bulunuruz; Borç, borç, borç, bakkala borç, manava borç,mağazaya borç, televizyon taksiti,arabanın taksiti, evin taksiti ,mobilyacıya borç vs. gibi bıktım artık bu borçlardan, toplu bir param olsa hepsini önceden ödeyip kurtulurum deriz.Gerçekten bir gün toplu paramız olsa mobilyacıya giderek 10 ay sonra ödeyeceğimiz 500 ytl'lik mobilya taksini 450 ytl ödeyeyim bu hesabı kapatırmısın gibi bir teklifte bulunmuş olsak acaba mobilyacı bize nasıl bir cevap verir sizce yani mobilyacı bize nasıl bir iyilik yapardı dersiniz, işte bu noktada eğer mobilyacı bizim 500 ytl lik borcumuza karşılık bizden 450 ytl kabul ederek hesabı kapatırsa yani 50 ytl lik bir iskonto yaparsa bu aradaki 50 ytl lik olumlu fark bizim için bir gelirdir ve kardır
Muhasebede bütün gelir ve karlar ilk kayıtta her zaman alacaklandırılır, bu örneğin tam tersi ise bir giderdir bir zarardır muhasebede bütün gider ve zararlar ilk kayıtta her zaman borçlandırılır.
Reeskont kelimesinin ne anlama geldiğine baktığımızda bu kelimenin İSKONTO olarak tanımlandığını görürüz.VUK nun 281.maddesine bakacak olursak BANKA,BANKER VE SİGORTA ŞİRKETLERİ alacak ve borc senetlerini Reeskonta tabi tutmak zorundalar,bunun dışında kalan işletmeler ise alacak ve borc senetlerini mukayyet yada diğer bir ifade ile kayıtlı değer ile veya tasarruf yani peşin değer ile değerlemeye tabi tutabilirler.Yani Banka,Banker ve Sigorta şirketleri alacak ve borç senetlerini değerleme gününde reeskonta tabi tutmak zorunda iken diğer işletmeler için bu zorunluluk yoktur,yani ihtiyaridir genelde davranış olarak zorunlu tutulmadığımız konuda hiç birşey yapmayız.Çünkü isteğe bağlı bir davranışı çoğunlukla gereksiz bulur ve uygulamayız.oysa uygulamada reeskontun ne kadar önemli olduğunu aşağıdaki örneklerde görebilirsiniz. Bu noktada reeskontu biraz daha açacak olursak şöyle diyebiliriz; Tasarruf değer ölçüsünün alacak ve borç senetlerine uygulanmasına muhasebe de REESKONT denir.Yada dönem sonu itibariyle vadesi henüz gelmemiş bulunan senetli alacakların ve senetli borçların üzerinde yazılı değerin GERÇEK değere dönüştürülmesi işlemine REESKONT işlemi denir.Alacak senetlerini reeskonta tabi tutan işletmeler Borç senetlerini de Reeskonta tabi tutmak zorundadırlar.
DEĞERLEME NEDİR: Değerleme FİYATLAMA yada bir iktisadi kıymete değer biçme olarak tanımlanır.
Tasarruf değeri: Bir iktisadi kıymetin değerleme gününde sahibi için arz ettiği değerdir. Örneğin;6 ay sonra tahsil edeceğiniz 800 ytl'lik bir alacağınızı, bugün tahsil ederseniz sizin için kaç parayı ifade eder.
Nominal değer: İtibari değer yada hertürlü senet ve paranın üzerinde yazılı değerdir.
İç iskonto: F=A .n.t/36500+(n.t)
A.senedin nominal değeri
n:gün sayısı
t:faiz oranı
F:faiz reeskontu
Tasarruf değeri=nominal değer-reeskont tutarı
Konunun anlaşılması için verdiğim bu formülün yerine getirilmesi ile ilgili bir soruya rastlamadım ancak burada çıkacak soru tipine bakalım.
ÖRNEK:İşletme 31/12/2006 tarihinde sahip olduğu 600 ytl nominal değerli alacak senelerinin tasarruf değeri 500 ytl olsun.
Bu durumda reeskont gideri 600-500=100 ytl olacaktır.
Buradaki mantık şu olmalı ; Benim bugün yani değerleme günü olan 31/12/2006 tarihinde elimde 600 ytl lik senet var ancak senedin üzerindeki tarih 20/06/2007 dir.Bu durumda kendimize şöyle bir soru sormalıyız; Bu 600 ytl lik senedi bugün yani 31/12/2006 da tahsil etmiş olsam benim için değeri ne olurdu,daha açıklayıcı bir ifade ile 20/06/2007 de tahsil edeceğim 600 ytl yi bugün 31/12/2006 da bana getirip verseler ben bu parayı 600 ytl olarak mı tahsil ederim yoksa erken tahsil ettiğim için iskonto mu yaparım, diyelim ki iskonto yaparak 500 ytl olarak tahsil ediyorum,öyleyse 100 ytl lik bir zararım söz konusudur.
bu durumda bir gider bir zarar sözkonosu olacaktır bir gideri gider yazmanın yolu onu borçlandırmaktı öyleyse;600-500=100 ytl.
ALACAK SENETLERİ
-----------------------31/12/2006---------------------------------
657-Reeskont faiz giderleri 100
-----------------------------------------------------------------------
buradaki 657 reeskont faiz giderleri dönem sonunda 690 Dönem k/z hesabının borcuna gönderilirken 122- Alacak senetleri reeskontu(-) 121-Alacak senetlerinin altında bir indirim olarak görülecektir.
Bu durumda aktife kayıtlı 600 ytl lik Alacak senedinin görünümü gerçek değeri 500 ytl olarak görülecektir.
121-Alacak senetleri 600
----
----------------------------------------------------
Gerçek değer 500

Yeni yılda yapılacak kayıt ise,
-----------------------01/01/2007--------------------------------
122-Alacak senetleri reeskontu(-) 100
-------------------------------------------------------------------------
yani daha önce gider yazmıştım, bir gideri yok etmenin en güzel yolu onu gelir
yazmaktan geçer.
BORÇ SENETLERİ İÇİN
işletmenin elinde 31/12/2006 günü yani değerleme günü 15/04/2007 tarihli 300 ytl lik borç senedi olsun, bu senetlerin tasarruf değerinin ise 250 ytl olduğunu varsayalım.
--------------------31/12/2006---------------------------------
322-borç senetleri reeskontu(-) 50
--------------------------------------------------------------
Borç senetlerimizi erken ödeseydik bize bir iskonto yapılacaktı bu yapılan iskonto bizim için bir gelir bir kardır o halde bütün gelir ve karlar alacaklandırılır, burada 647-Reeskont faiz gelirleri 690-Dönem k/z hesabın alacağına gönderilirken 322- borç senetleri reeskontu(-), 321 borç senetlerinin altında bir indirim olarak görülecektir.
Dönem sonu itibariyle Borç senetlerinin Pasifteki gerçek değeri şöyle görülecektir.
321-Borç senetleri 300
322-Borç senetleri Reeskontu (-) 50
-----
------------------------------------------------
Gerçek değer 250

Yeni yılda yapılacak kayıt
--------------------01/01/2007---------------------------------
657-Reeskont faiz giderleri 50

__________________

zilan_80

STOKLAR-1

İşletmelerin en önemli varlıklarından biride stoklardır.Tanımına baktığımızda; işletmenin; Satmak Üretimde kullanmak, tüketmek amacıyla almış olduğu İLK MADDE MALZEME- YARI MAMUL- MAMUL-TİCARİ MAL gibi varlıklar stokları oluşturur.Tekdüzen hesap planında 15 'li grubun açılımı şu şekildedir.

150-İlk madde malzeme
151-Yarı mamuller -üretim
152-Mamüller
-------------------------------------
153-Ticari mallar
157-Diğer stoklar
158-Stok değer düşüklüğü karşılığı(-)
159-Verilen sipariş avansları

Görüldüğü gibi bu hesaplardan 150-151- ve 152 hesaplar üretim işletmelerine yönelik hesaplardır,bu hesapları maliyet muhasebesi konuları geldiğinde sizlere aktaracağım,bu anlatımda sadece ticari işletmeleri temel alacağım.
DEĞERLEME:Öncelikle stokların Maliyet bedeli ile değerlemeye tabi tutulması gerekecektir.VUK'un 262.maddesine göre Maliyet bedeli:Bir iktisadi kıymetin elde edilmesi veyahut değerinin arttırılmasıyla ilgili yapılan ödemelerle bunlara bağlı her türlü giderlerin toplamı olarak tanımlanmıştır.örneğin fatura bedeli+nakliye ve hambaliye gideri+gümrük vergisi+taşıma sırasındaki sigorta gideri+sadece bu mal için alınan kredinin faiz ve komisyon gideri maliyet bedelini oluşturacaktır.depolama giderleri ve işletme için kullanılan krediler maliyet bedelinin dışındadır.Ayrıca değeri düşen malların değerlemesi ise Emsal bedeli ile olacaktır.Yani değer düşüklüğü yangın,deprem,su basması vs. veya bozulma,çürüme kırılma,çatlama vs gibi durumlar sonucu olmalıdır.Bu tür malların emsal bedeli 'ortalama satış fiatı veta taktir esasına göre olmalıdır.
Sevgili arkadaşlar; Stoklarda bulunan mal hareketlerini izlemede iki türlü kayıt yönteminden bahsederiz.Bunlardan birincisi Aralıklı envanter yöntemi,diğeri ise devamlı envanter yöntemidir diğer bir ifade ile sürekli yada aralıksız envanter de denir.Aralıklı envanter yöntemini uygulayan işletmelere ürün çeşidi çok ve küçük olan gıda sektörünü örnek gösterebiliriz.Devamlı envanter yöntemini uygulayan işletmelere ise ürün çeşidi büyük ve rahatlıkla sayılabilen beyaz eşya sektörünü gösterebiliriz.

1-ARALIKLI ENVANTER YÖNTEMİ: Birden fazla hesaplı aralıklı envanter yöntemi,stok hareketlerinin izlenmesinde istatistiki hesaplar yöntemi,tecrübi yöntem,aralıklı sayım yöntemi gibi isimlerle de ifade edilebilir.) Bu yöntemde işletmede bulunan mal mevcudu ancak SAYIM VE DEĞERLEME (envanter çıkarma) ile belirlenecek bir yöntemdir.Dolayısıyla kar veya zarar ancak mal mevcudu ortaya çıktıktan sonra hesaplanabilecektir.Öncelikle sayım ve değerleme yada envanter çıkarma ne demektir onu tanımlayalım.Envanter çıkarmak:Saymak-tartmak-ölçmek ve değerlemek suretiyle bilanço günündeki varlıkları ve borçları kesin bir şekilde taktir ve tespit etme işlemidir.Dolayısıyla burada dönem sonu geldiğinde ilk yapacağımız iş stokları tespit etmeliyiz ve bir defaya mahsus STMM kaydı yapmalıyız.Bunu biraz açalım.Sevgili Arkadaşlar öncelikle 153-Ticari mallar hesabının borç bakiyesini bulmalıyız yani Dönem başı mal mevcudu +Dönem içi alışlar+Alış giderlerinden,Alıştan iadeler ve alış iskontoları çıkartıldığında 153-Ticari mallar hesabını borç bakiyesi bulunacaktır.(dikkat)Bulunan bu bakiyeden Dönem sonu stok çıkartıldığında Satılan ticari malın maliyeti bulunacaktır.Net satışlardan da STMM çıkartıldığında kar yada zarara ulaşabiliriz.Bu arada ENVANTER kelimesinin ne anlama geldiğini belirtmeden geçmeyelim. Envanter kelimesi,Alacak ve borçların dökümünü gösteren liste olarak tanımlanır yeda stokların miktar ve değerlerini ifade eden kelimedir.
Ticari Mallar Hesabının Borç Bakiyesi=(DBMM+D.İÇİ ALIŞLAR+ALIŞ GİDERLERİ)-(ALIŞTAN İADELER+ALIŞ İSKONTOLARI)
TMHBB-D.SONU STOK=STMM(621)

NET SATIŞLAR-STMM=KAR/ZARAR bulunacaktır.LÜTFEN İFADELERİ İYİ İNCELEYİNİZ
Aralıklı envanter yönteminde STMM kaydı dönem sonunda BİR defa yapılır(dikkat)

------------------------------/-------------------------------------
621-STMM
----------------------------------------------------------------------
Arkadaşlarım stokların anlaşılabilmesi için 153-Ticari malların işleyişi üzerinde durmak gerekecektir,staja başlama ve yeterlilikte çıkan soruları özününü göreceksiniz lütfen dikkatlice izleyiniz.
153-TİCARİ MALLAR:Herhangi bir değişikliğe tabi tutulmadan satmak amacıyla alınan malların izlendiği hesaptır.

153,01-Dönem başı mal mevcudu
153,02-Dönem içi alışlar
153.03-Alış giderleri
153.04-Alıştan iadeler
153.05-Alış iskontoları
153.06-Sayım fazlalıkları
153.07-Sayım noksanlıkları
153.08-Değeri düşen mallar
153.09-STMM (satılan ticari malın maliyeti)

not:Ana hesabın alt kırılımları tesadüfen yazılmıştır 153 den sonraki kırılımlar ihtiyaridir.
153.01-TİCARİ MALLAR (Dönem başı mal mevcudu)geçen yıldan devreden malları ifade eder,Açılış fişinde 153.01-Ticari mallar hesabının borcunda görülür.
-------------------01/01/2007.-------------------------------------
100-Kasa 500
121-A.Senetleri 2000
153,01-Ticari mallar 3000
254-Taşıtlar 10000
---------------------------------------------------------------------------------
Açılış fişinde 153.01 Ticari malların görünümü

153.02-TİCARİ MALLAR (Dönem içi alışlar);Dönem içinde alınmış olan mallardır.Aktif hesaplar herzaman ilk kayıtta borçlanır yada giren borçlu mantığı ile borçlandırılacaktır.
--------------------------------------/------------------------------
153.02-Ticari mallar 50.000
191.01-İnd.kdv 5000
----------------------------------------------------------
Dönem içi mal alış kaydı
153.03-TİCARİ MALLAR(Alış giderleri); Dikkat! Mal alışı nedeniyle ortaya çıkan Nakliye,sigorta,komisyon,gümruk vs.gibi giderler alış giderlerini oluşturur ve malın maliyetine eklenir yani 153-Ticari mallar hesabının borcuna kaydedilmelidir,bu kaydın mantığı şayet mal alınmasaydı bu giderlerde olmayacaktı bu nedenle malın maliyetine aktarılacaktır.Diğer bir ifade ile bu tip giderlerin genel giderlerle ilgisi yoktur çünkü burada belirli bir aktifin elde edilmesi gereğinden hareketle zorunlu bir gider yapılmıştır.
-------------------------------------------/---------------------------
153.03-Ticari mallar 100
nakliye gideri
191,01-ind.kdv 10
--------------------------------------------------------------------------
bu noktada uygulamadanda bahsetmeden geçemeyeceğim,büyük işletmelerin alış giderlerini dönem içerisinde 154-Alış giderleri hesabında takip etmeli ve dönem sonunda 153-Ticari malların borcuna aktarmalısı daha doğru olacaktır.

153.04-TİCARİ MALLAR (Alıştan iadeler);İşletme aldığı malları çeşitli nedenlerle iade edebilir bu çok doğaldır.Bu nedenle 153-Ticari mallar alacaklandırılacaktır.
--------------------------------------------/--------------------------
320-Satıcılar 100
-------------------------------------------------------------------------
Öncelikle staja başlama öğrencileri kdv ye lütfen dikkat.Ayrıca alıştan iadelerden kaynaklı bir gider yapılmışsa bununda alış gideri yani 153,04-Ticari mallar olduğunu [Linkleri Sadece Üyelerimiz Görebilir... ] yine iade gideri satıcı adına yapılmış olabilir bu durumda ise satıcılar hesabı borçlanacaktır.Bir özellikte uygulamadan vermek istiyorum; İadelerin dönem içinde 155-Alıştan iadeler hesabında takibi ve dönem sonunda 153-Ticari mallar hesabının borcuna aktarılması bilgi açısından daha doğru olacaktır.


153.05-TİCARİ MALLAR(ALIŞ İSKONTOLARI) ; SMM yeterlilik öğrencileri lütfen dikkat! İskonto; alıcılar borcunu belli bir zaman içinde öderse fiattan indirilecek yüzde olarak anlaşılır ve fatura üzerine de yazılır. 2/15,n40 dikkat bu ifade nedir.Bu ifade fatura üzerine yazıldığında dikkat; 40 gün ,içerisinde ödenmesi gereken bir fatura tutarının 15 gün içerisinde ödenmesi halinde %2 iskonto yapılacağı ,15 günden sonra ödenmesi halinde ise iskonto yapılmayacağı anlamına gelir.Daha açık anlatımla 40 gün vadeli ilk 15 gün içerisinde ödenirse %2 iskontolu demektir.sınavda mutlaka çıkar.

SORU;İşletme 3/15, n/50 vadeli 1000 ytl +kdv ye mal almış ve 10 günde ödemiştir.(kdv %10 kabul edilsin)
----------------------------/--------------------------------------
153-Ticari mallar 1000
191-ind.kdv 100
-----------------------------------------------------------------------
---------------------------------/--------------------------------------
320-Satıcılar 33
--------------------------------------------------------------------------
--------------------------------/------------------------------------------
320-satıcılar 1067
----------------------------------------------------------------------------

3/15, n/50 şeklinde mal alınışı ve ilk 10 gün içinde ödemesi kaydı,15 günden sonra ödeme yapılsaydı 2. kayıt olmayacaktı.
Arkadaşlar;Bazı durumlarda da Alış anında fiat indirimleri sözkonusu olabilir yani belli bir tutarı aşan mal alışlarında belirli bir indirim yapılabilir bunların ayrıca kayda alınmasına gerek yoktur.iskontolu fatura bedeli üzerinden yapılacak kayıt yeterlidir.Yanlız iskontoların ticari teamüllere uygun olması gerekir.Diğer bir ifade ile alış yapılırken iskonto sözkonusu ise kdv matrahı olarak net fatura tutarı yani iskonto düşüldükten sonra kalan tutar kabul edilecek daha doğrusu net fatura tutarı ve onun kdv si dikkate alınacaktır.Mal alındıktan sonra dönem sonunda ayrı bir dekontla bildirilen iskontolar da ise kdv işleme alınmayacak sadece iskonto kaydı yapılacaktır.Yine bazı durumlarda yıl sonu geldiğinde yada belli bir ciro aşıldığında satış primi -hasılat primi-yıl sonu iskontosu gibi yapılan ödemelerde kdv olacaktır.Bu gibi iskontolar bir hizmet olarak görüleceğinden fatura düzenlenmesi gerekecektir ve kdv uygulanacaktır.Kısaca dekontla bildiriliyorsa kdv yok, fatura kesiyorsak kdv uygulayacağız.

-----------------------------/---------------------------------
320-satıcılar 10
---------------------------------------------------------------
Dekontla bildirilen iskonto kaydı

---------------------------------------/---------------------------
320-satıcılar 110
iskonto için fatura kesmiş olduğumuzda

not:İadelerin dönem içinde 156-Alıştan iskontolar hesabında takibi ve dönem sonunda Ticari mallar hesabının borcuna aktarılaması uygulama açısından daha doğru olacaktır.
Sevgili arkadaşlar iskontolarda başka bir durum ise alınan mal miktarına bağlı olarak satıcı tarafından işletme lehine yapılan iskontolar yada ciro primlerini mal alışıyla ilişkilendirmemek gerekir bunları doğrudan gelir yazmak doğru olacaktır,ayrıca ciro primine karşılık bedelsiz mal gönderilmesi durumunda ciro primini gelir yazmalıyız.

--------------------------------------------------/------------------------------
320-Satıcılar 550
----------------------------------------------------------------------------------
ve
--------------------------------------/--------------------------------------------
153-Ticari mallar 500
191-İnd.kdv. 50
-------------------------------------------------------------------------------------

Satıcılar işletme lehine 500 ytl ciro primi tahakkuk ettirmiş ve karşılığında bedelsiz mal göndermiştir.
SATIŞTAN İSKONTOLAR:Satıştan iskontoları anlatmadan iskontolar konusunu bitirmek olmazdı birazda satıştan iskontolar konusuna değinmek istiyorum.
Örnek;Alıcılara yapılan 500 ytl lik iskontoya karşılık alıcılar 500 ytl lik hizmet faturası düzenlemiş olsun.
--------------------------------------/-----------------------------------
611-Satış iskontoları 500
191-İndirilecek kdv 50
--------------------------------------------------------------------------
Örnek;Alıcılara yapılan 300 ytl lik iskonto bir dekont ile bildiriliyor.Dikkat burada kdv olmaz.
------------------------------------------/------------------------------------
611-Satıştan iskontolar 300
----------------------------------------------------------------------------------------
Arkadaşlar bu konudaki diğer bir kayıt sistemi ise şöyledir;Yıl sonunda satılan malın miktarına bağlı olarak alıcılara yapılan iskontolar yani ciro primleri mal alış maliyetiyle ilişkilendirilmez doğrudan gidere aktarılır,yine bedelsiz mal gönderilmesi durumunda da gider yazılır.Uygulama genellikle böyledir.
örnek;işletme alıcılara 3000 ytl lik ciro primi tahakkuk ettirmiştir.
----------------------------------/-----------------------------------
659-diğer ol.g/z 3000
191-İnd.kdv. 300
------------------------------------------------------------------------
örnek;İşletme Alıcılara 10,000 ytl lik ciro primi tahakkuk ettirmiş ve karşılığında bedelsiz mal göndermiştir.
----------------------------------------/----------------------------------
659-Diğ.ol.g/z 10,000
191-İnd.kdv 1,000
-----------------------------------------------------------------------------
ve
--------------------------------------------/----------------------------------
120-Alıcılar 11,000
600-Y.içi sat. 10,000
----------------------------------------------------------------------------------------

__________________

zilan_80

STOKLAR-2


153-06 TİCARİ MALLAR (sayım fazlalıkları); Sayım sonucu gerçek durumu gösteren mal miktarı olması gerekenden daha FAZLA ise sayım fazlalığı ortaya çıkmıştır,bu durumda işletme fazlalığın nedenini buluncaya kadar geçici bir hesapta durumu izleyecektir.Formülümüzü tekrar hatırlayalım.

Fiili Ticari mallar>kayıtlı ticari mallar ise 397-Sayım ve tesellüm fazlalıkları hesabına aktarılacaktır.Dikkat buradaki Fiili ticari mallardan kasıt işletmedeki malların tek tek sayılıp gerçek miktarının belirlenmesidir.Diyelim ki bu miktar 300 adet olsun.Kayıtlı ticari mallardan kasıt ise deftere kaydettiğimiz miktarı gösterir , buda 295 aded olsun ve birim fiyatının da 500 ytl olduğunu varsayalım.

(F) iili Ticari mallar......... 300*500=150,000
(K) ayıtlı ticari mallar....... 295*500=147,500
---------------------------------------------------------------
397-say.ve tes.faz........................ 2,500 ytl sayım sonucu ortaya çıkan ticari mal,kaydettiğimiz ticari mallardan 2,500 ytl fazladır.sınav soru çözme yaklaşımlı daha pratik bir yaklaşımla aklımızda kalması açısından şöyle de diyebiliriz. F,K dan büyük ise(+) 397-sayım ve tesellüm fazlalıkları hesabı Alacaklandırılacak.Fiili ile Kayıtlı kelimelerini karıştırmamak için örneğin (F) İ( K)RET( Fikret)kelimesini kullanabiliriz.F>K Dikkat ederseniz F her zaman K dan önce gelir,burada birbirinden çıkarırken Fiili her zaman Kayıtlının üzerinde olduğunu unutmayınız. Not,arkadaşlar lütfen bu pratik çözüm yolunu kasa işleminde kullanınız.
-----------------------------------/------------------------------
153-Ticari mallar 2500
------------------------------------------------------------------
Sayım sonucu tespit edilen 2500 ytl lik mal işletmenin karıdır.Eğer nedeni bulunamaz ise Dönem sonunda 679 hesabın alacağına gönderilir.(bknz ilk dersimize).Sayım fazlalıkları stok hesaplarına ve stmm hesaplarına devredilerek kapatılması da mümkündür.

153.07-TİCARİ MALLAR(sayım noksanlıkları):Yukarıdaki işlem de (-) çıkması durumunda ,yani F<K ise 197-Sayım ve tesellüm noksanlıkları hesabı borçlandırılacak.

F= 2.500
K= 2,600
--------------------------
-100 ytl lik noksanlık sözkonusudur.
----------------------------------------/------------------------------
197-Sayım ve tes.noksanlıkları 100
------------------------------------------------------------------------
Nedeni bulunamadığında dönem sonunda 689 hesabın borcuna gönderilmeli ancak KKEG olarak.

153.08-TİCARİ MALLAR(Değeri düşen mallar): Yangın ,deprem ,su basması yada bozulma ,kırılma,çürüme,çatlama,paslanma hallerde Ticari malların değeri düşebilir ve emsal bedeli ile değerlemeye tabi tutulmalıdır.Bu durumda değeri düşen mallar 153-Ticari mallar hesabından çıkarılarak 157-Diğer stoklar hesabına aktarılmalıdır.Buradaki kıstas Ticari malın satış bedelinde %10 ve daha fazla bir düşüklük göstermesi aranır.

Örnek; Maliyet değeri 200 ytl olan bir malın maliyetine göre satış bedelinde %10 dan fazla bir azalma olduğu tespit edilmiş olsun,söz konusu mal için % 30 oranında karşılık ayrılması uygun bulunmuş ve 150 ytl ye satılmış olsun.
---------------------------------/--------------------------------------
157-Diğer stoklar 200
---------------------------------------------------------------------------
normal stoklardan çıkarılma kaydı
---------------------------------/----------------------------------------
654-Karşılık giderleri 60
--------------------------------------------------------------------------
karşılık ayrılması
---------------------------------/----------------------------------------
100-kasa 165
--------------------------------------------------------------------------
satış kaydı
------------------------------------/---------------------------------------
158-Stok değ.düş.kar.(-) 60
----------------------------------------------------------------------------
giderin yok edilmesi
---------------------------------------/------------------------------------
621-stmm 200
----------------------------------------------------------------------------
not:lütfen bu karşılıkları 12'li guruptaki kayıtlarla karıştırmayın çünkü bu karşılıklar Ticari mallarla ilgilidir.

SİGORTA TAZMİNATI: Sigortalı malın hasar görmesi durumunda alınan sigorta tazminatları ile mal arasındaki fark gelir yazılır.
örnek:Hasara uğrayan maldaki değer kaybı 1000 ytl dir.Sigorta şirketi bu hasara karşılık işletme lehine 1,300 ytl tahakkuk ettirmiştir.
-------------------------------/--------------------------------------
136-Diğer çeşitli Alacaklar 1300
-----------------------------------------------------------------------
eğer 900 ytl tahakkuk etseydi bu defa 100 ytl 689 d.ol.dışı g/z hesabı borçlanacaktı.

VADE FARKLAR: İşletmelerin vadeli mal alışları da olacaktır ,bu durumda vade farkları satıcılar tarafından hesaplanarak malın maliyetine eklenecektir.(Dikkat)Ancak vadesinde ödenmeyen borçlar için hesaplanan vade farkları 780- Finansman gideri olarak dikkate alınmalıdır.
örnek: İşletme 100 ytl lik malı 50 ytl vade farkıyla 150 ytl ye almıştır.
-----------------------------------/----------------------------
153-Ticari mallar 150
191-İndirilecek kdv 15
-------------------------------------------------------------------
Örnek: Zamanda ödenmeyen 165 ytl için 20 ytl faiz tahakkuk etmiştir.
------------------------------/---------------------------------------
780-Finansman gid. 20
191-İnd.kdv 2
----------------------------------------------------------------------

FAİZ VE KUR FARKLAR:İşletme mal ithal edebilir ancak stoklara girene kadar geçen süredeki kur farkları malın maliyetine aktarılmalıdır.

__________________

zilan_80

STOKLAR-3
Devamlı envanter yönteminde Ticari mallar hesabının borç bakiyesi sayım sonucuna eşittir yani dönem sonu stoka denktir.Tek ayrıntı fire ve çalınma gibi durumlardır.Ayrıca hatırlarsanız aralıklı envanter yönteminde dönem sonunda 1 defa yapılan stmm kaydı ,Devamlı envanter yönteminde her satıştan sonra yapılacaktır.
örnek. işletme 150 ytl ye Ticari mal almış ve bu malı kdv hariç 200 ytl ye satmıştır.
------------------------------/-----------------------
153-Ticari mallar 150
191-İnd. kdv 15
------------------------------------------------------
Mal alış kaydı
---------------------------/---------------------------
120-Alıcılar 220
------------------------------------------------------
Mal satış kaydı
--------------------------/----------------------------
621-stmm 150
-------------------------------------------------------
stmm kaydı

Görüldüğü gibi bu yöntemde 3 lü bir işlem sökonusudur. 1-mal alışı 2-mal satışı 3-stmm kaydı yani her satışta o satışa ait mal alışının maliyetine bakılarak stmm kaydı yapılmaktadır.
DEVAMLI ENVANTERDE SATIŞTAN İADE VE İSKONTOLAR;
---------------------------------/-------------------------------
610-satıştan iadeler 1000
191-ind.kdv. 100
-----------------------------------------------------------------
ve
------------------------------/----------------------------------
153-Ticari mall. 1000
-------------------------------------------------------------------
F İ R E; Faaliyet sonucunda kabul edilebilir sınırda olmak kaydıyla ortaya çıkan fireler 621-satılan ticari malın maliyetinin borcuna gönderilir.kabul edilemeyen fireler ise 689-diğer olağandışı gider ve zararlar hesabının borcuna yazılacaktır.
örnek-1: Dönem sonunda yapılan sayım ve değerleme sonucunda mevcut malın maliyeti(kayıtlı) 4500 ytl dir. Ancak 500 ytl lik noksan malın , 300ytl si kanuni fire ve 200ytl si de kanuni olmayan fire oluşmuştur.
------------------------------------/--------------------------
621-stmm 300
689-D.ol.dışı g/z 200
--------------------------------------------------------------
örnek-2: Diyelim bir petrol istasyonumuz var, LPG satışı yapıyoruz ve %1 lik gaz kaçağı kanuni olsun, sayım sonucunda %3 LPG mal eksiği çıkmış olsun ve toplam mal eksiğinin rakamsal değeri 900 ytl olsun,bu durumda yapılacak kayıt şöyle olacaktır.
-----------------------------------/-----------------------------
621-stmm 300
689-d.ol.dışı.g/z 600
----------------------------------------------------------------
tabi ki buradaki 689 hesap KKEG olarak dikkate alınacaktır.

Önemli not; Bir işletme eğer aralıklı envanter yöntemini kullanıyorsa ve dönem sonunda yapmış olduğu fiili sayım sonucunda ortaya çıkan dönem sonu stokta fireler otomotik olarak hesaplanmış olmaktadır,yani fireler zaten sayılmamış oluyor ancak devamlı envanter yönteminde ticari mallar hesabının borç bakiyesi sayım ve değerleme sonucunu gösterecektir dolayısıyla burada bir noksanlık varsa ticari mallardan çıkarılması gerekecektir.sözün özü aralıklı envanter yönteminde fire kaydı yapılmazken ,devamlı envanter yönteminde fire kaydı yukarıdaki örnekler gibi yapılmalıdır.

KAYBOLAN YOK OLAN MALLAR;Değeri hiç kalmamış yada kaybolmuş veya çalınmış mallar ticari mallardan düşülerek gider yazılmalıdır.

Örnek-1;Toz şeker satan bir markette sel felaketi nedeniyle 1000 ytl lik şeker tamamen erimiştir mali yargı tarafından yapılan ekspertiz sonucu onaylamıştır.
------------------------------/---------------------------------
689-d.ol.dışı.g/z 1000
----------------------------------------------------------------
örnek -2 İşletmede satılmak için vitrininde bulunan 2 adet radyo çalınmıştır ve hırsızlık raporu bulunmaktadır,radyoların alış maliyeti 100 ytl dir.
--------------------------------/-------------------------------
689-d.ol.dışı g/z 200
----------------------------------------------------------------
dikkat edilirse bu örneklerde malları yok olması veya kaybolması bir belgeye dayanmaktadır, bir belgeye dayanıyor olsa bile KKEG olarak kayda geçecektir.

KONSİNYE MALLAR: Konsinye kelimesinin karşılığı tam olarak olmasada anlaşılması açısından kelimeye baktığımızda EMANET MAL olarak ifade ebiliriz. Malı gönderen işletmeye konsinyatör, malı alan işletmeye ise konsinyi(komisyoncu) denir.burada malın mülkiyeti konsinyatöre aittir.Dolayısıyla konsinye mal konsinyatörün stoklarında gösterilmesi gerekir.konsinye olarak mal gönderilmesi bir satış olmadığından konsinyi tarafından satılmadığı sürece kar elde edilmiş sayılmayacaktır.burada size konsinye malın konsinyatöre ve konsinyi ye sağladığı faydalardan bahsetmeyeceğim çünkü bizim için asıl olan bu işlemlerin kayıtlarıdır.buradaki mantık gönderilen konsinyenin satış olmadığı ancak konsinyi tarafından konsinyatör adına satılması durumumda satışın gerçekleşmiş olacağıdır.

KONSİNYETÖR KAYITLARI
Örnek: İstanbul'daki konsinyatör işletme, Adana'daki konsinyi işletmeye 3000 ytl lik konsinye mal göndermiş olsun.
-------------------------------------/---------------------------
153-Ticari mall. 3000
konsinye mall.
------------------------------------------------------------------
örnek: Adanadaki konsinyi(komisyoncu) işletme, konsinyatör işletmeden %20 komisyon almayı kabul ederek konsinye malın hepsini 5000 ytl + kdv ye satmıştır. malın konsinyatöre maliyeti 3000 ytl dir.
-------------------------------/----------------------------------
120-Alıcılar 4400
760-PSDG 1000
191-ind.kdv 100
------------------------------------------------------------------
ve
---------------------------------------/------------------------------
621-stmm 3000
-------------------------------------------------------------------
ve
------------------------------------/-------------------------------
100-kasa 4400
--------------------------------------------------------------------
KONSİNYİ(KOMİSYONCU )KAYITLARI
---------------------------------/-----------------------------------
100-kasa 5500
--------------------------------------------------------------------
ve
--------------------------------/-----------------------------------
153-Tic.mall. 5000
191-ind.kdv 500
---------------------------------------------------------------------
ve
----------------------------------/--------------------------------
621-stmm 5000
------------------------------------------------------------ --------
ve
-------------------------------------/------------