02-05-2007, 03:46 PM
|
#1 (permalink) | |||||||||||||||
|
Türk Vergi Sistemi (3. Sınıflar İçin İlk 4 Ünite)
TÜRK VERGİ SİSTEMİ
Konu-1- GELİR VERGİSİYLE İLGİLİ BİLGİLER VE MÜKELLEFİYET Gelir Vergisi Türleri : Üniter, Sedüler, Birleşik Gelir Vergisi Üniter Vergileme: Kanunen kabul edilmiş gelir unsurlarından elde edilmiş tüm gelirler.Türkiye’de uygulanan tür. Sedüler Vergileme :çeşitli kategorilere ayrılarak ayrı ayrı düzenlemelerle hesaplanır. Verginin Konusu: Gelir vergisinin konusu gerçek kişilerin elde ettikleri gelirlerdir. GELİRİ TANIMLAYAN VE TÜRK GELİR SİSTEMİNDE UYGULANAN TEORİLER Kaynak Teorisi:Üretim faktörlerinden biri veya birkaçının etkisi sonucu ortaya çıkan ve sürekliliği olan gelir elde etmek. Net Artış Teorisi: Bir dönem içinde yaptığı tüketim ile o dönem içinde varlığında meydana gelen artış ve azalış arsındaki fark.Bu teoriye göre miras, piyango ikramiyesi, bağış ve sürekli elde edilemeyen ücret ve iratlar ve değer artışları da gelir sayılır. GELİRİN ÖZELLİKLERİ: Gelir: Gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır. Kişiseldir,yıllıktır, gerçektir,safidir. MÜKELLEF TÜRLERİ: Tam Mükellef: ikiye ayrılır. • Türkiye’de yerleşmiş olan ve yerleşmiş sayılanlar: Türkiye’de yerleşmiş olanlar,ikametgahı Türkiye’de bulunan ,yerleşmiş sayılan senede sürekli 6 aydan fazla oturanlar Türkiye de yerleşmiş sayılır. • Türkiye dışında bulunanlar: Görevleri nedeniyle yurtdışında bulunan çalışanlar ancak;bulunduğu ülkede gelir vergisine tabiyse Türkiye’de muaf sayılır. Türk vatandaşı olması gerekir Dar Mükellefi: İkametgahı olmayan veya yerleşmiş sayılmayan ama Türkiye de kazancı ve irat’ı olanlar dar mükelleftir. • Ticari kazançlarda:Türkiye de iş yerinin olması ve daimi temsilcisin bulunması ve kazancı bu şekilde sağlaması durumlarında. • Zirai kazançlarda :zirai faaliyetin Türkiye de yapılması, • Serbest Meslek Kazançları mesleki: mesleki faaliyetin Türkiye de yapılması veya Türkiye de ödemenin değerlendirilmesi veya farklı bir ülkede yapıldıysa bu ödemenin Türkiye de bir işletme giderinde yer alması durumunda. • Ücret:Serbest meslek erbabı kazançlarıyla aynı hükümler içerir. • Gayrimenkul Sermaye İradı • Menkul Sermaye İratları • Diğer Kazanç ve İratlar TAM VE DAR MÜKELLEFİN DOĞURDUĞU SONUÇLAR Esas sonuç:Tam mükellef de şahsilik önemlidir.(Tam mükellef hem yurt dışı hem de yurtiçi gelir toplamı üzerinden vergi öder.)Dar mükellefte mülkilik önemlidir.(Sadece Türkiye de elde ettiği vergiyi öder.) Diğer Sonuçlar: (Dar mükellefe göre) • Dar mükellef ihracat istisnasından yararlanır. • Sergi,panayırdan sağlanan gelir için gelir vergisi istisnadır. • Diplomat muaflığı ve ücret istisnası vardır. • Sakatlık indiriminden yararlanamaz. • Dar mükellefiyette gelir için toplama yapılamayan haller oranı daha fazladır. • Sigorta indiriminden yararlanamazlar. TÜRKİYE’DE VERGİYİ DOĞURAN OLAY • Vergiyi doğuran olayın gerçek usule göre gerçekleşmesi gerekir.Gerçek kişi gelir elde etmelidir.Gelir Tahakkuku (kesinleşmesi) ve Gelir Tahsili halleri vardır. • Ticari kazançlar ve Zirai kazançlarda ,Bilanço esası ve İşletme Hesabı esası yeterli olup Tahakkuk esası aranır. Ancak kazanç düşük çıkarsa Basit Usul uygulanır.Tahsil esası aranır. • Serbest Meslek Kazançlarında; Tahsil esası aranır. • Ücretlerde; Tahsil esası aranır. • Gayrimenkul Sermaye iratlarında; Tahsil esası aranır. • Menkul Sermaye İratlarında; Tahakkuk esası aranır. • Diğer Kazanç ve İratlarda; Tahsil esası aranır. Konu-2- TİCARİ KAZANÇ Ticari kazanç: Sermaye ve teşebbüs faktörlerinin karışımı bir organizasyona dayalı ve zirai kazanç ile serbest meslek kazancı türünden gelir getirmeyen her türlü faaliyet ticari faaliyet olup ticari kazanç getirir. Ticari Faaliyetin Tespiti: İki şekilde tespiti mümkündür. • Sermaye koymak,işyeri açmak,vergi kimlik numarası almak,personel çalıştırmak,ticaret sicile kayıt olmak,levha asmak • Organizasyonlarda ise işlemlerin çokluğuna göre vergilendirilir. ŞİRKET ORTAKLARININ TİCARİ KAZANÇ SAYILAN GELİRLERİ Şahıs Şirketleri:Adi komandit ve Kollektif şirketlerdir.Ayrı bir tüzel kişiliğe sahip oldukları için gelir vergisi mükellefi değillerdir..Ancak sermaye şirketleri de olmadıklarından kurumlar vergisine de tabi değillerdir.Kollektifte ortakların aldıkları payları ticari kazanç sayılır.Ziraatla uğraşsalar dahi ticaret kazancı sayılır.Adi Komanditte ise komanditer ortağın geliri menkul sermaye iradı sayılır. Komandit ortağın ise geliri ticari kazanç sayılır. Sermaye Şirketleri:Bu tip şirketler kurumlar vergisine tabidir.Anonim ve Limited şirket ortaklarının almış olduğu pay, menkul sermaye iradı sayılır.Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit şirketin yapısı ise Adi Komanditle aynıdır.Ancak komanditer ortakların payı üzerinden önce kurumlar verisi ödenir.Daha sonra menkul sermaye iradına göre gelir vergisi mükellefiyeti doğar.Sınırlı sorumlu menkul sermaye iradı sağlar.Sınırsız sorumlu ise ticari kazanç sağlamış olur. Adi Şirket Ortakları:Ticari kazanç sağlar. Gelir vergisi mükellefiyeti doğar.Ancak zirai faaliyette bulunuyorsa çiftçi olarak kabul edilir,ve zirai kazanç hükümleri uygulanır. TİCARİ KAZANCIN GERÇEK USULDE TESPİTİ Bilanço Esasına Göre:Birinci sınıf tacirler ,dönem sonu ve dönem başı öz sermaye tarkını hesaplayarak bulunur. Öz sermaye;gerçek aktiften borçları çıkararak hesaplanır.Borçlar; senetli senetsiz borçlar, banka borçları,Kollektif komandit şirketlerde ki ortaklara olan borçlar,ödenecek vergiler,payları çıkarılarak öz sermaye tespit edilir.Bu yüzden öz sermaye dinamik yapıdadır. İşletme Hesabı Esasına Göre: İkinci sınıf tacirler tarafından hasılat ile gider arasındaki farkın tespitiyle bulunur.Alacağı hasılata,borçları giderde gösterilir. TİCARİ KAZANCIN GERÇEK USULDE TESPİTİNDE İNDİRİLECEK VE İNDİRİLEMEYECEK GİDERLER İndirilecek Giderler:Kira, ısıtma, aydınlatma, temizlik, posta, telefon, işçi ve memur ücretleri, çalışan işçilerin barınma, tedavi, ilaç giderleri, sigorta primleri, emekli aidatları, kıdem tazminatları, geç verilen mal için ödenen tazminatlar, seyahat ve ikamet giderleri, otel faturası, uçak veya tren biletleri, iş için kiralanan araçlar, sendikaya ödenen aidatlar, Bireysel Emeklilik katkı payları gider olarak indirilebilir. İndirilemeyecek Giderler:Teşebbüs sahibi, eşi, veya çocuklarının çektiği paralar,aylıklar, ücretler, ikramiyeler, komisyonlar, her türlü para cezaları ve vergi cezaları, motorlu kara taşıtları vergisi gider olarak indirilemez. TİCARİ KAZANCIN BASİT USULDE TESPİTİ Gerçek usulde vergilenenler ile esnaf muaflığı sınırları arasında kalan ticari kazanç sağlayan kişiler basit usulde vergilendirilir. Basit Usulde Tabi Olmanın Şartları: Genel ve özel şartlar taşır Genel Şartlar: Mükellef kendi işinde bilfiil çalışmalı, hastalık, ihtiyatlık tutukluluk, askerlik durumlarında basit usul devam eder.İş yeri kiralama bedeli Emlak Vergisi değerinin %5’dir. Büyük şehirlerde 3200-YTL yi, küçük yörelerde de 2300-YTL’ yi aşmayan kira bedelleri için(yıllık).Ticari, zirai ve serbest meslek faaliyeti dolayısıyla gerçek usulde gelir vergisine tabi olmamalıdır. Özel Şartlar: Mal alımı ve satımı, imal, inşa, küçük sanat işleriyle uğraşan sattıkları mal bedeli üzerinden 66.000-YTL’ yi geçemez.Mal alım ve satımı yapanlar ile diğer iş yapanlar hasılat ve satış tutarı toplamı 47.000-YTL’ yi geçemez. Basit Usulde Kazancın Tespit Şekli: Alışları ve giderleri ile ilgili belgeler ve faturalar alacaklar, giderleriyle ilgili belge düzenleyecekler. TİCARİ KAZANÇLARDA MUAFİYET VE İSTİSNALAR Esnaf Muaflığı: Perakende ve ticaret ile uğraşanlar, gezici olarak doğrudan tüketiciyle çalışan esnaflar v.s. Yatırım İndirimi:Ekonomik kalkınmayı hızlandırmak için özel sektör yatırımlarını özendiren bir vergi istisnasıdır. Yatırım İndiriminden Kimler Yararlanır: Dar mükellefe tabi olanlar,Ticari ve Zirai kazançlarını bilanço esasına göre tespit edenler, Adi Komandit ve Kollektif şirketler ,Anonim,Limited ve sermayesi paylara bölünmüş şirketler , kooperatifler ve arama sondaj faaliyetleri için harcama yapanlar yararlanır. Yatırım İndiriminin Uygulanmayacağı İktisadi Kıymetler: Bedeli lO.OOO YTL den az olan kıymetler, daha önce kullanılmış ikt. kıymetler,Gayri maddi haklar,Arazi ve arsalar v.s. Yatırım İndirim Oranı: Hangi bölgede yatırım yapılırsa yapılsın % 40 tır.Amortismana tabi ikt. Kıymetlerin maliyet bedeline uygulanır. Yatırım İnd.Konu Olan İktisadi Değerin Satışı ve Devri: 2 sene içinde mükellef elden çıkarırsa hakkını kaybeder. 3-İhracat İstisnası: Dar mükellef için, üretilen malı veya T.C. den satın aldıkları malı Yurtdışında satarlarsa ve merkezi Türkiye de değilse firma ve iş yoğunluğuna göre şartları vardır. TÜRK VERGİ SİSTEMİ KONU -3- ZİRAİ KAZANÇ VE SEBEST MESLEK KAZANCI ZİRAİ KAZANÇ Zirai Faaliyet Konusuna Giren İşler: Ekim,Dikim,Bakım,Üretme,Yetiştirme,İslah Yapılması,Sera ve Saksıda çiçek yetiştirme,Arıcılık faaliyetleri,Erkek Damızlık besleme,Her türlü makine ve aletlerin diğer çiftçiler tarafından kullanılması;sürekli olması şart. NOT :Ürünlerin işlenmesinin zirai faaliyet sayılabilmesi için sınai kuruluş olmaması gerekir.Ana işletme faaliyeti dışında faaliyette bulunulmaması gerekir.Ayrıca zırai faaliyet için açılan yazıhanelerde alım-satım işlerinin izlenmesi Ticari faaliyet ve Ticari Kazanç olarak gösterilmez. Zirai İşletme: Zirai faaliyetlerin yapıldığı işletmelerdir. Zirai Kazancın Tespiti: Zirai kazançlar gerçek usul ve stopaj yolu ile vergilendirilir. Gerçek Usulde Tespiti: Bilanço ve Zirai İşletme Hesabı esasına göre yapılır. NOT: İşletme büyüklüğü ölçüsünü aşan çiftçiler ve biçer döver gibi aynı mahiyete sahip olanlarla, on yaşına kadar ikiden fazla traktöre sahip olanların kazançlarıGerçek Usule göre tespit edilir. Bilanço Esasına Göre Tespiti: Dönem Sonu öz sermayeden dönem başı öz sermaye çıkarılarak hesaplanır.İşletmeye yıl içinde değer eklenirse farktan çıkarılır.Değer çıkarılırsa farka eklenir. Zirai İşletme Esasına Göre Tespit: (Hasılattan Gider Çıkarılır) Gerçek usulde vergilendirilen çiftçiler zirai işletme esasına göre kazancı tespit eder.Dilerse Bilanço esasına göre de tespit edebilirler. NOT: İşletme büyüklüğü ölçüsünün altında üretim yapan ve biçerdövere sahip olmayan çiftçilerin vergileri nihai vergi sayılır. Beyanname vermez defter tutmazlar. Gerçek Usulde Hasılat ve Giderler Hasılat: Zirai ürünün Satış Bedeli,Biçerdöverden gelen kira v.b. para,Gider yazılan değerin satımı,üründen dolayı alınan sigorta tazminatı, Amortismana tabi ikt. Değerin satımı. Giderler: 2’ye ayrılır. İndirilecek Giderler: İşletme için tohum v.s. alımı için yapılan gider, satılmak üzere alınan hayvan ve zirai ürünlerin bedeli,çalışanlara ödenen ücret,ilaç,yemek,sigorta primleri,makine ve teçhizata harcanan giderler,üretim araçlarının kira bedeli, işletme için alınan ve harcanan paranın faizi, ödenen ayni vergi harçlar, işletme için ödenen tazminat zarar ziyan. İndirilemeyecek Giderler: Çiftçinin kendisi,eşi,çocuğunun çektiği para, her türlü para cezaları v.s. Gerçek Usulde Zirai Kazancın Tespitinde İşletme Büyüklüğü Ölçüsü: • Arazi üzerinde yapılan zirai faaliyetlerde sınırlamalar • Kara ve su avcılığında yapılan sınırlamalar Zirai Kazançta Vergileme: Stopaj yapılarak vergilendirilir.Hayvanlar için ticari borsada tescil ettirenler % de 1 ettirmeyenler % 2, Diğer Ziraat Ürünlerinde tescil ettirenler % 2,ettirmeyen % 4 ağaç bakım,kesim ürünü toplama % 2 diğerleri % 4 olarak vergilendirilir. ZİRAİ KAZANÇLARDA İSTİSNALAR. Yatırım İndirimi İstisnası: Bilanço esasına göre düzenleyen çiftçiler yararlanır.Ticari kazançtaki yatırım indirimiyle aynıdır. Teşvik İkramiyesi: Ziraati ve hayvan yetiştiriciliğini teşvik amaçlıdır. SERBEST MESLEK KAZANCINI Özellikleri ve Nitelikleri: Bağımsızdır.Şahsi sorumluluk altında kendi namına yapılır. Uzmanlığa dayalıdır.sermaye unsuru ikinci plandadır.Ticari faaliyette bulunulmaz. Sürekli olmalıdır.Sürekli olarak yapılan serbest meslek faaliyetleri Sürekli yapılmayan arızi serbest meslek faaliyetidir. Serbest Meslek Erbabı:Serbest meslek faaliyetinde bulunması ve sürekli faaliyet içinde bulunması gerekir.Noter,Borsa Acentesi,Müşavir, Avukat,Kollektif Adi Şirketlerde ortaklar,Adi Komanditte komanditer ortak Ayrıca özel olarak, hakem ücretleri,telif kazançları,kollektif,komandit e adi şirket tarafından yapılan serbest meslek faaliyetleri sayılabilir. NOT: Telif Kazancı,hak sahibi ve kanuni mirasçıları tarafından kiraya verilip satılan eserlerden kazanılır.Bunun dışındaki kişiler bu hatan serbest meslek kazancı sağlamaz.satarsa sair kaznç ve irat,kiralarsa gayrimenkul sermaye iradı sayılır. Serbest kazancının tespiti Serbest meslek kazancı hesaplanırken Gerçek usule göre kazanç belirlenir.hasılattan giderler düşülür. Hasılat: ikiye ayrılır.Hasılat kapsamı,Elde Etme Hasılat Kapsamı:Tahsil edilen para ve ayinlerde, müşteriden gider olarak alınana para, amortismana tabi iktisadi değerlerin elden çıkması halinde müşteriden vergi,resim,harç gibi konularda harcanmak üzere alınan paralar. Elde Etme: Tahsil esasına dayanır.Tahsil nakden veya menfaat elde etme biçiminde yapılır.Paranın bankaya ,icra dairesine , ptt ye yatırılması müşteriden alınması elde etme sayılır. Giderler:İndirilecek giderler v indirilemeyecek giderler olarak ikiye ayrılır. İndirilecek Giderler:ısınma ,aydınlatma,çalışanların giderleri,seyahat giderleri,amortismanlar,taşıt giderleri,mesleki yayın için yapılan giderler,tazminatlar,vergi, harçlar İndirilemeyecek Giderler: Envantere dahil olmayan otomobil gideri,suçtan ötürü para cezası,tazminat v.s.Gelir vergisi ve şahsi vergiler için ödenen gecikme zammı ve faizleri. Serbest Meslek Kazançlarındaki Muaflık ve İstisnalar İstisnalar:Telif kazançları istisnası ve Sergi, panayır istisnası Telif Kazancı İstisnası: Heykeltıraş,hattat,ressam ,bestekar,mucit yararlanır. İstisna kapsamına girenler yararlanır.Hizmet ilişkisi bağlısı olmayacak,gelir stopaja tabi olacak %17 Sergi Panayır İstisnası: Dar mükellefler için uygulanır. (Hükümet izniyle kazanılan kazanç) Muaflık: Ebe,sünnetçi,arzuhalci,rehber yararlanır.Muayenehane ve yazıhane açmak zorunda tabelası olacak sürekli olacak,odalara kayıtlı olacak nüfusu 5000 den azsa geçerli olur. KONU. 4 KONU.4 GAYRİMENKUL SERMAYE İRADI VE MENKUL SERMAYE İRADI EMSAL KİRA BEDELİ: Uygulanacağı Durumlar: Kiraya verilen mal ve hakların emsal kira bedelinden düşük olması.Diğeri ise,söz konusu mal ve hakların bedelsiz olarak başkalarına kullandırılması Emsal Kira Bedelinin Tespiti: Bina ve Arazilerde: Yetkili özel merciler veya mahkeme yoluyla tespit edilir.Tespit edilmemişse vergi değerinin % 5 dir.(Emlak vergisine göre) Diğer mal ve Haklarda: Maliyet bedeline göre, bilinmiyorsa, % 10 servet değerlendirilmesindeki gibi vergilenir. Uygulanamayacağı Durumlar: Kullanılmayan gayrimenkulun korunması amacıyla başkalarının ikametine bırakılması,mal sahibinin kardeşlerinin ikametine tahsis etmesi,mal sahibinin akrabalar ile birlikte ikameti Belediye,Genel Bütçeye dahil daireler,Katma Bütçeli İdareler. Giderler: Gerçek Giderin İndirilmesi: Kiraya veren tarafından karşılanan su aydınlatma,asansör,sigorta,vergi,resim,harç,beledi ye ödenen gid.amortismanlar onarım gider Götürü Gider İndirimi: Hasılatın % 25’dir.Gayrimenkul olarak kabul edilen varlıklardan kiraya verilmesi durumunda elde edilen hasılata uygulanır. Gayrimenkul Sermaye İradında İstisna: - 2005’ de 2.000YTL’si hasılatın istisnasıdır.-Gayrimenkul mesken olarak kiraya verilmelidir. - İstisna tutarı Bakanlar Kurulunca değiştirilir.-Ticari,zirai,mesleki kazançlarını yıllık beyannameye göre verenler yararlanamaz. - Mükellef eksik bildirim yaparsa yararlanamaz MENKUL SERMAYE İRADI. Hisse senedi,Tahvil,Menkul değerlerden elde edilen irat,Temettü,Faiz,Kira benzeri irat elde edilmelidir. Özel olarak sayılan menkul sermaye iradından sayılan Gelirler: Hisse senedi,Kar Payı,Tahvil,Hazine Bonosu Faizleri,Mevduat Faizleri,Gelir Ortaklığından yani senetlerinden elde edilen gelir,senetlerin ıskonto bedelleri,repo gelirleri,alacak faizlerinin kuponlarından gelen kupon geliri,kuponların satışı,devri,Ticari Kazançtır .NOT.Kooperatiflerin ortaklarına yapmış olduğu işlemler menkul sermaye iradı değildir. Menkul Sermaye İradı Sayılmayan Gelirler: Menkul kıymetlerin kuponlu veya kuponsuz satışı,menkul değerler ve iştirak paylarının itfası,iştirak payından yapılan devir ve temliki gelirler. Menkul Sermaye İradının Tespiti: Bunun için payın tahsil edilebilir hale gelmesi gerekir.DAR MÜKELLEFTE, özel beyanname verene gelir elde ettiğitarihten15 gün içinde,yılık beyanname veren NİSAN SONUNA kadar bildirir.Diğeri ise, elde etme tarihleri önemlidir.(Gelir) Safi İrat: Hesaplamak için,Menkul sermaye iradından, Depo Etme,sigorta ücretleri giderleri Temettü Hisseleri ve faizlerinin giderleri,Yıllık beyanname ile bildirildiği takdirde her türlü vergi,resim harçlar indirilir. |
|||||||||||||||
|
«
Önceki Konu
|
Sonraki Konu
»
| Konu Araçları | |
| Mod Seç | |
Düzenli Mod
|
|
|
||||
| Konu | Konuyu Başlatan | Forum | Yanıt | Son Mesaj |
| 2006-2007-Lise 3-Edebiyat-Yıllık Plan | Global | Türkçe, Edebiyat | 2 | 12-04-2007 09:48 PM |
| Kesin O Bir Türktür ; Bir Türkü Nasil Tanirsiniz :) | rojemin | Komik Yazılar, Fıkralar | 4 | 25-03-2007 05:16 AM |
| 60'lardan günümüze türk pop tarihi:) | merdin | Sanatçı Tanıtımları | 5 | 20-02-2007 01:42 PM |
Forum saati Türkiye saatine göredir. GMT +2. Şuan saat: 09:37 AM .
(Türkiye için GMT +2 seçilmelidir.)
(Türkiye için GMT +2 seçilmelidir.)
