Kürtçe Müziğe yeni bir çehre

**nezan** · 25-07-2006, 08:28 PM

Kürtçe müziğe yeni bir çehre

Kürt müziğinde yenilik arayışları etkisini hissettiriyor. Mikail Aslan, Xelîl Xemgîn, Diyar, Şehribana Kurdî ve ilk albümlerini yayınlayan Dodan Project bu değişimin bir devamı niteliğinde.

Dengbêjlik gibi çok geniş bir kaynaktan beslenmesine rağmen 1990'lardan sonra kendisini tekrar eden Kürt müziği, son yıllarda farklı sanatçıların ve müzik tarzlarıyla yeni arayışlar içerisine girdi. Daha önce geleneksel Kürt müziğini icra eden ve uzun yıllar bu tarzla müzikseverlerin beğenisini toplayan sanatçıların dünya ölçeğinde müzikte yaşanan gelişmelerin etkisiyle mevcut tarzlarını değiştirmeye çalıştıkları gözleniyor.

Kürt müziğinde yenilik arayışları etkisini hissettiriyor. Farklı tarzıyla öne çıkan Ciwan Haco ilk Kürtçe rock grubu Koma Wetan, yine Koma Rewşen, Rojhan Beken, Jan Axin gibi isimlerin ardından aralarında Şivan Perwer'in de bulunduğu diğer birçok sanatçı vizyonlarını değiştirerek yeni çalışmalara imza atmaya başladı. Nilüfer Akbal, Rojin, Koma Gulên Xerzan, Xêro Ebas ve hatta Ciwan Haco'nun çalışmaları hem tarz hem müzikal altyapı olarak daha önceki çalışmalarından farklı özellikler taşıyarak Kürt müziğine değişik bir pencereden bakmaya başladılar. Temmuz ayı içerisinde yayınlanan Mikail Aslan, Xelîl Xemgîn ile Diyar, Şehribana Kurdî ve ilk albümlerini yayınlayan Dodan Project bu değişimin bir devamı niteliğinde.

Doğu ve Batı'nın buluşması: Miraz

Daha önce yayınladığı Agerayiş ve Kilitê Kou adlı albümlerle hem Kürt hem de dünya müzik camiasında tanınan Zazaca müziğin özgün yorumcularından Mikail Aslan, yeni çalışmasıyla Kürt müziğine yeni bir boyut kazandırmaya çalışıyor. Doğu ve Batı müziğini sentezleyerek kendine özgü bir tarz ortaya çıkaran sanatçının Kalan Müzik'ten çıkan son çalışması 'Miraz', daha önceki albümlerinin taşıdığı altyapıya sahip olmasına rağmen, önemli değişiklikler içeriyor. Hem müzikal anlamda da hem de içerik anlamında mistik öğelerin çok yoğun olduğu Miraz'da Aslan, pir/derviş geleneğini müzikal formla yansıtıyor.

Agerayiş ve Kilitê Kou albümlerinde Zazaca müziğin geleneksel form ve enstrümanlarını modern form ve enstrümanlarla buluşturan sanatçı Miraz'da daha dingin ve ruhani bir müzik yapmış. Albüme ismini veren söz ve müziği Miraz'ı birbiriyle bağlantılı 4 beyt halinde ve albümün asıl temasına oturacak biçimde seslendiren Aslan, 1'incisine 'İnsano Neçar/Çaresiz İnsan', 2'ncisine 'İnsano Kêm/Eksik İnsan' 3'üncüsüne de 'İnsano Kamıl/Mükemmel İnsan' ismini veriyor.

Daha önceki çalışmalarında olduğu gibi Miraz'da da Dersim'in yaşlılarından Aliyê Xaleki'nin orijinal okumalarını almış olan Aslan, bu bölümün son beytini ise enstrümantal olarak çalmış.

Aynur'la düet ve senfoni orkestrası dinletisi

Son dönemlerde Kürt müzik camiasında albüme farklı sanatçıların yorumlarıyla katılmalarının sağlandığı ve giderek gelenekselleşen tarza, Mikail Aslan da Aynur Doğan ve Zelemele solistlerinden Mem'le katılıyor. Sanatçı albümde Aynur Doğan ile Alişer'e ait 'Aşkan Şarabı' adlı Türkçe bestenin yanı sıra sözleri Aşık Virani, müziği Firik Dede'ye ait 'Canım Efendim' adlı deyişi seslendiriyor.

Albümde bu iki eserle birlikte Kamer Söylemez'in sözlerini yazıp müziğini Mikail Aslan'ın yaptığı 'Mi rê çike'e adlı rock parçasına ise Zelemele solistlerinden Mem eşlik ediyor. Kürtçe müziğin rock müziğine uyumunu yansıtması ve albümdeki mistik havanın aksine albüme canlı bir hava katmasını sağlayan bu parça sanatçının farklı tarzları bir arada işlemedeki ustalığını yansıtıyor.

Ritim ve melodi arasındaki uyumu sözlerle bütünleştiren sanatçının senfoni orkestrası eşliğinde verdiği dinleti ise hem albüme hem de Kürt müzik anlayışına ayrı yeni bir soluk kazandırıyor. Albümde 'bonus track' olarak yer alan, müziği Mikail Aslan tarafından yazılan 'Connections-Remayise Munzur'adlı 25 dakikalık eser, 2005 Nisan ayında, Mikail Aslan Ensemble ile Peter Cornelius Konservatuarı Senfoni Orkestrası'nın birlikte yorumladığı, Almanya'da oldukça ses getiren senfonik bir çalışma.

Koma Berxwedan'ın iki üyesinden ortak çalışma

Kürtçe müziğin bir dönemine damgasını vuran ve geçen yıllarda kendisini fesheden Koma Berxwedan'ın kurucuları arasında yer alan Xelîl Xemgîn ve Diyar, ortak bir çalışmaya imza atttı.

Kom Müzik tarafından yayınlanan 'Kehniye Stranan/Şarkıların Pınarı' adlı çalışmada, iki sanatçının klasik tarzlarının yanı sıra batı müziği formunun belirgin özellikleri görülüyor. Müzikal altyapısına Diyar'ın tarzının hakim olduğu albümde, modern enstrümanlar ile geleneksel enstrümanlar bir arada kullanılmış.

Xelîl Xemgîn uzunhavayla dönüyor

Sanatçıların Kürt müziğinde geleneksel eserleri yeniden yorumlayarak kendi renklerini kattıkları 'Kehniye Stranan', düğünlerde söylenen eğlenceli/hareketli parçaların yanında uzunhavaları içeriyor. 'Ey Şehid', 'Çiyayê Sason' benzeri uzun havaları dilden dile dolaşan ve bu tarzla büyük beğeni toplayan Xelîl Xemgîn, uzun yıllar sonra hayranlarının severek dinleyeceği anonim bir parçayı albümde okuyor.

Sanatçı 'Zêno' adlı bu parçayı, daha önce benzeri eserleri okuduğu tarzda okumuş. Çiyayê Kurmênc bölgesine ait olan bu uzunhavayla birlikte albüme Diyar'ın bilinen tarzıyla okuduğu Serhat yöresine 'Koçerê' parçası alınmış.

Diyar'dan klasik parçaya rap sürprizi

Her iki sanatçının klasik tarzlarını sergilemelerinin yanı sıra barındırdığı yeniliklerle de dikkat çeken 'Kehniya Stranan'da Diyar, klasik bir parçaya rap müziği eklemiş. Kürt düğünlerinde çok yaygın bir şekilde söylenen 'Bûkê Delalê' şarkısını batı ritimleri eşliğinde yorumlayan sanatçılar, bu parçaya bir de rap müziği eklemişler. Bu parçaların dışında albümde 'Şikrayê', 'Nine Nine', 'Yar Meleke', 'Reng Esmerê', 'Sêva Sore' ve 'Gulê' isimli parçalar yer alıyor.

Şehriban'a Dılşad Seid desteği

Şehribana Kurdî de son albümünde yeniliklerle müzikseverlere sesleniyor. Kom Müzik'in müzikseverlere ulaştırdığı 'Evina Stranan/Şarkıların Aşkı' adını verdiği çalışmada Şehriban daha önceki albümlerinden farklı olarak ünlü Kürt müzisyeni Dılşad Seid ile birlikte çalışmış. Daha önce ana enstrüman olarak bağlamayı kullanan sanatçının bu çalışmasında Dılşad Seid'in müzik anlayışı damgasını vurmuş.

Sanatçının albümde seslendirdiği 10 parçanın aranjörlüğünü yapan Seid'in dışında albümde modern ve klasik birçok enstrüman kullanılmış. Çalışmada Cegerxwîn, M. Emin Doski, Kawis Axa, Hesen Cizîrî ve Meryem Xan'ın halk arasında yaygınlaşmış eserlerini seslendiren sanatçı ayrıca sözleri Fatih İleri'ye ait olan biri Türkçe olmak üzere iki parçayı okuyor. Geriye kalan eserler ise Piremerd'in ünlü 'Newroz' marşı ve Muhsin Koçkan'a ait 'Keça Kurda me' adını taşıyor.

Pepûle ile gelen Brader

'Militano', 'Rengvano', 'Çemê Rinê', 'Darvaniyo', 'Harunêmin' ve 'Grava İmrali' gibi şarkılarla Kürt müziğinde önemli bir yere sahip olan Brader son albümü Pepûle ile sevenleriyle buluşuyor. Aydın Müzik tarafından piyasaya sunulan çalışmada Brader'in müzik klasik müzik tarzını yansıtan ve ana enstrüman olarak bağlama ile hazırlanan albümde söz ve müziği Brader'e ait olan 7 eserin yanı sıra M. Arif Cizrawî'nin 'Xeco', anonim 'Hoy Beri', 'Qutkê Keyê me' ve Selamo Kilgî'ye ait 'Dema Tu Çû' parçalar yer alıyor.

Brader'in daha önceki çalışmalarını izini taşıyan albümde dikkat çeken parçalar arasında sanatçının Welathan Gülşenoğlu anısına yaptığı 'Me hebû Welatek' adlı eseri bulunuyor. Brader'in 'Harûnêmin' adlı parçasını anımsatan yapısıyla müzikseverlerin beğenisini toplayacak olan eserin yanı sıra diğer parçalar Mardin yöresinin müzik tarzıyla hazırlanmışlar.

Yeni bir soluk: Dodan Project

Kürtçe müzikte cılız da olsa artan profesyonel anlamda müzik yapan sanatçıların arasına Dodan Project adıyla bir grup dahil oldu. Erkan Özer ve Murat Öztürk'ün kurmuş olduğu grup ilk albümleri olan 'Bê Nav'ı Türküola Müzik etiketiyle müzikseverlerin beğenisine sundu.

Diğer müzik sanatçılarında olduğu gibi Dodan Project de klasik Kürt müziğinde hatırı sayılır eserleri caz formatında yorumlayarak albümde seslendirmiş.

Geniş bir repertuara sahip olan albümde 'Dayê Dayê', 'Ninnik', daha önce Şivan Perwer tarafından okunan 'Malamin', ve 'Delaliko' Nizamettin Ariç'in seslendirdiği 'Serê Malan Darek Lê' ile 'Ey Şêrin' adlı klasik parçalar, sanatçıların özgün yorumuyla albümde yer alıyor. Müzikal anlamda zengin bir altyapıya sahip olan çalışmada sözleri Ertan Özer'e, müzikleri ise Murat Öztürk'e ait 4 eser seslendiriyor.

Kürt müziğinde klasiklerin etkisi

Yayınlanan bütün albümlerin tarz olarak yenilik içerdiği görülürken hem besteleri hem de müzikal altyapıları itibariyle klasik Kürt müziğinden beslendikleri görülüyor. Her ne kadar batı müziğini albümün tümüne hakim kılma çabası olsa da özellikle seçilen parçaların anonim veya Kürt müziğinin usta isimlerinin parçaları olması, yine kullanılan enstrümanların başında bağlama, ney, mey, tef vb Kürt müziğinin ana enstrümanlarının olması kaynaktan kopamamayı getiriyor. Son bir ayda yayınlanan albümlere bakıldığında başta M. Arif ve Hesen Cîzrawî, Aram Digran, Kawis Axa'nın bestelerinden ya da düzenlemelerinden yararlanıldığı görülecektir.

**ByMixture** · 09-08-2006, 03:29 PM

heval valla haklısın dodan project te yeni bir güzellik kattı kürt müziğine

**baba4** · 09-08-2006, 03:31 PM

bilgiler için sagol nezan

**Zengarî** · 09-08-2006, 03:33 PM

cok aciklayici ve kurt muziginin ne kadar gelistiginin bir gostergesi cok sagol heval paylasimin icin

**~~kako~~** · 06-11-2006, 01:40 PM

pır rındık bu yaw serkewtın jı wera siya seve...

Konu Araçları
Yazıcı Çıktısını Göster Sayfayı E-posta ile Yolla
Mod Seç
Düzenli Mod Karışık Moda Geç Konu Moduna Geç

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Yanıt	Son Mesaj
Sadece Windows mu ---Dünyanın ilk Kürtçe bilgisayar sistemi 'Linux'a Kurdi' geliyor	ByMixture	Bilgisayar Yazılım ve İşletim Sistemleri	10	14-02-2009 04:31 PM
Intel'den Beş Yeni İşlemci	kawgamin_cicegi	Bilgisyar Donanım Desteği	5	31-08-2006 10:39 AM
Kürtçe Windowstan Bir GörünTü Ve Yeni HaberLer	ByMixture	Windows	21	14-08-2006 01:37 AM

Kürtçe Müziğe yeni bir çehre

Benzer Konular