20-08-2007, 01:45 PM
|
#1 (permalink) | |||||||||||||
|
Doğum/ Zayin
 DERGUŞ -Der Goşt- Xalîkan`da doğumun ilk kırk (Çale) günü bir hayli işkenceli ve de batıl inançların kendisini hisettirdiği bir dönem. Bugün bu gelenek ve batıl inançların çoğunun aşıldığı görülmektedir. Doğan bebek ailenin ilk bebeği ise anlına sakızla bir altın yapıştırılır ve büyük bir törenle üç gün üç gece (davul-zurla) kutlanır. Hevalçûk Doğan bebekle doğan adına Hevalçûk denen (Eş) Plasenta, beyaz bir beze sarılır ve doğum yapan evin hemen dışına gömülür. Gaul Doğum yapan kadına ilk üç gün sağlığına tekrar kavuşa bilmesi için verilen bir yemek adı. Ilk üç gün içinde doğum yapan kadına su ve gauldan başka bir yemek verilmez. Nav Xelikan`da üç gün sonra doğan bebeğe isim verilir. Xelikan`da kabiliye olan aşırı bağlılıktan dolayı verilen isimlerde genelde akraba isimleri ön planda tutulur. Bu gelenek son yıllarda yerini Kürt isimlerine bırakmiştır. Navik Bebeğin kuruyan göbek bağı alınır; eğer erkek ise, belediye, okul, muhtarlık vb. yerlere atılır, kız ise evin bir köşesine konur. Jina Zîwîstanî Doğum yapan kadın kırk gün doğum yapan başka bir kadınla konuşmak ve de birbirlerini ziyaret etmek ugursuzluk sayılır. Bu durumda olan bir kadına (Ilk kırk güne) Xelikan`da Jina Sîwîstanî-Jina calini denir. Pîrîk Xelikan`da anlatılan masallarda adı geçen bir yaratık adı. Pîrîk, cadılik ve kötülükle uğraşan bir kadın. Doğum yapan kadının ve ailenin baş belası olan bu yaratık bugüne kadar varlıgını hisettiren güçlü bir inanç. Pîrîk Zerdüştün kitabı Avesta`da adı geçer. Pîrîk ilk kırk gün içinde doğum yapan kadına çeşitli suretlerde görünür, saldırır ve bebeğe zarar (ölüm) getirdigine inanılır. Bundan dolayı kırk gün aile fertleri bebeği yanlız bırakmaz, çocuğun baş ucuna Nane Hişk (bir parça kurumuş ekmek) konur, bebeğin üzerine erkek elbisesi (çeket, pardösü vb.) örtülür ve doğum yapan kadın ise geceligine Paçeki (bir parça bez) bilhassa bi nike (çengelli igne) takar. Bez parçası ancak piriki rüyasında öldürmüş olan birisinden alınır Çale Dogan bebeğin kırkını çıkarmaya Çale denir. Doğum yapan kadın ve bebeğin yıkanacak suya, kırk kaşık (yemek kaşığı) su konur ve ikisi yıkanır. Yıkanınmış suyu odalarının duvarlarına ve köşelerine serperler. Ayrıca bebeğin kırkı çıkmadan ne tırnakları ne de saçı kezilir. Kırkından sonra bebeğin saçı kezilir ve bir bezin içine konur, saklanır ve bebeğin kırkında bulunmayan akarabalara ve tanıdıklara gösterilir. Peçandin Xelikan`da bebeğin kundaklanması (Peçandin) için daha doğumdan önce xuliya sor (kırmızı toprak) evde bulundurulur. Toprak ısıtılır (kavrulur) ve bebeğin kundak bezlerinin üzerine serilir, biraz soğuduktan sonra bebek ısıtılmış toprakla kundaklanır. Günde en az dört-beş kere taze toprakla kundaklanır ve bu işlemin bir yıl devam ettiği olmuştur. Ayrıca doğum yapan kadının ilk iki-üç gün vücut sıcaklıgının normalleşmesi için yatagının altına ısıtılmış toprak konur. Daniya Didana Bebeğin ilk dişini çıkarmasında dani (buğdayın kaynatılması ?) yapılır ve akrabalara ve tanıdıklara dağıtılır. Akrabalar ve tanıdıklar da bebeğe çeşitli hediyeler getirirler. Çarpê Bebeğin emeklemeden çıkması Xelikan`da bir şenlik havasında geçer. Bebeğin başparmaklarına bağlanacak ipe renga renk boncuklar dizilir. Bebek genç bir kızın ğomuzlarına bindirilir. Bebein üstüne Şerpiya Reş (siyah eşarp - Karanlık-Aydınlık inancı ) örtülür. Evin etrafında bir kaç kez tur attırılır. Mahallenin bütün çocukları kızı yakalamak için koşuştururlar. Genç kızı ilk yakalayan; ipi kopartması, bebeğin üzerindeki eşarpıyı alması gerekir. Karşılığında genç kızın kuçagında bulunan kuru yemişler kendisine verilir Nexweşî Xelikan`da zerik, sikhiş, amele (sarılıkk, ishal vb.) gibi hastalıklara tutulan çocukların anlına, ellerine ve ayaklarina rijiyê sîlê ile (ekmek saçının altında biriken siyah tos; kurum) haç işareti cizilerek hastalıkların iyileşeceğine inanılır. Garik Çocuk beş altı yaşlarına geldiğinde ise eğer erkek ise bir kulağı, kız ise iki kulağı küpe takmak için delinir. kaynak: xelkedondurma |
|||||||||||||
|
«
Önceki Konu
|
Sonraki Konu
»
| Konu Araçları | |
| Mod Seç | |
Düzenli Mod
|
|
|
||||
| Konu | Konuyu Başlatan | Forum | Yanıt | Son Mesaj |
| AĞRISIZ doğum | carsı | Genel Sağlık | 6 | 23-10-2007 03:16 PM |
| bin umut adayları... | GerÎlL@ | Sınırsız Muhabbet Burada | 12 | 23-06-2007 04:23 PM |
| Gebelik ve Şeker Hastalığı! | zîvûzêr | Çocuk | 0 | 19-06-2007 08:48 AM |
| fenerbahçe oyuncu listesi | MUMİ | Fenerbahçe | 5 | 16-04-2007 05:52 PM |
| Sezaryen le Doğum | Sorgulcan | Kadınlara Özel | 2 | 28-01-2007 01:06 PM |
Forum saati Türkiye saatine göredir. GMT +2. Şuan saat: 12:51 PM .
(Türkiye için GMT +2 seçilmelidir.)
(Türkiye için GMT +2 seçilmelidir.)
