Dİroka LicÊ

**berxwedan** · 04-01-2007, 05:37 PM

Licêya kevn:

Licêya kevn, di qontara çiyayê Şîro û Kaşê Reş de bû. Zencîra çiyê ji rojhilat ve, ber bi rojava, ji Pasûrê ve tê Licê, Hênê, Pîran, Erxenî, Çêrmûg, Semsûr, Mereşê re derbasî Torosên Behra Spî dibe. Çiyayên pişt Licê heta 2990 m bilind in. Licêya kevn, di qontara vî çiyayî de ji rojhilat û rojava ve nêzîkî 2 km yî dirêjtir bû.

Ji ber ku xaniyên Licê seranser li berpalên rêza çiya bûn, di dema berf û baranê de, zinar û ax ji çiya diherikîn û bi ser xaniyan ve dihatin xwarê. Bi taybetî di mehên zivistanê de dema gelek berf dibarî aşîd dihatin xwarê û xaniyên Licê di bin berfê de diman. Hinek xaniyên mehelên Kalê, Delûwan, Mela, Çarşî û Qeya gelek carî di bin berfê de mabûn û gelek kes miribûn. Dewletê li jorê mehelên Qeya û Çarşiyê dîwarekî dirêj û bilind li pêş zinar û keviran çêkiribû ku zinar û aşîd bi ser malan re neyên xwarê. Lê, ev ne çare bû. Ji ber ku bajar zirav û dirêj û seran ser di bin qontara çiya de bû, diviya ku bi kîlometreyan dîwar bihata lêkirin. Pişt re dewletê biryar girt ku ew taxên zêde di bin tehlîkê de ne, ji wan re li rasta binê Licê xanî bên çêkirin. Di sala 1957 an de, dewletê li rasta binê Licê 150 xaniyên bi tuxla û kremît dane çêkirin û di sala 1960î de ew xanî amade bûn. Dewletê bi tirkî navê Yenîşehîr li vê taxê kir lê Liciyan bi kurdî jê re digotin ”Binê Bexçan.” Pişt re Liciyan jê re gotin Şantiye. Herweha heta îro navê Şantiyê li ser ma. Xaniyên ku dewletê çêkir, gelek biçûk bûn û bi kêrî Liciyan ne dihatin. Ew nikaribûn li wir du mirîşk xwedî bikin. Ji aliyê din ve bihayekî gelek giran li wan xaniyan kirin. Xwediyê xaniyan dikirin deyndarê bankê û diviya wan di navbera 20 salî de, deynê xwe yê bankê bidana. Ji ber van sedeman ew xaniyên ku dewletê li Şantiyê çêkir, çend sal vala û bêxwedî man. Pişt re memûr û çend dewlemendên Licê çûn di wan xaniyan de bi kirê rûniştin.

Heta berî sala 1975an Licê 12 mehele bû. Ji rojava ve, ji mehela Xincis dest pê dikir û li rojhilat bi mehelên Şeer û Mominaxa diqediya. Navên mehelên Licê ev bûn: 1. Xincis, 2. Qerehesen, 3. Kalê, 4. Delûwan, 5. Camîkebîr, 6. Mela, 7. Qeya, 8. Çarşî, 9. Kortik, 10. Mominaxa, 11. Kalû, 12. Şeer. Li ser çend meheleyî gom jî hebûn. Mehelên ku hejmara gomên wan herî zêde bûn mehelên Qerehesen, Kalê û Çarşî bûn. Eqro, Serê Şirt, nîvê Qijikbehîv, Mala Bazarxweş, Emînê Zelo, Kaniya Feyzo (Xanûq), nivê Dabilo, Mala Mamo, Qerengoz, Xecîgan û Panav gomên mehela Qerehesen bûn. Goma Mala Fetê Edo, Xindiros, nîvê Dabilo û Qijikbehîv li ser mehela Kalê û herdu gomên Ehmed jî li ser mehela Çarşiyê bûn.

Di derheqê nifûsa Licê de dokumenta herî kevn salnameya wîlayeta Diyarbekirê ya sala 1871 ye. Li gor vê salnameyê rewşa Licê weha ye:

296 gund, 15 mehele, 8.188 xane, 21.474 mirov li Licê dijîn û ji wan 3.523 xeyrî muslim û 17.951 kes jî musulman bûne. Dîsa li gor vê salnameyê di wê demê de nehyeyên wek Hertê, Ziktê, Hêne, Tawusî û Darahênê li ser sencexa (qeza) Licê bûne.

Mîmarî:

Bajar zirav û dirêj û bi qontara çiyê ve hatibû zeliqandin. Li rojhilat du cadeyên teng û zirav hebûn û heta mehela Kortikê dihatin û li wir herdu dibûn yek. Ev mesafe gelek kurt bû. Pişt re ji mehela Kortikê ber bi rojava ve heta mehela Qerehesen yek cade bû, çarşî gelek teng û dirêj bû. Ji derî çend ciyan du otomobîl nikaribûn di kêleka hev re derbas bibin. Dema ji herdu aliyan ve wesîte bihatana, bê gav diman ku yek ji wan bi paş ve here heta ciyekî fireh û li wir rê bide ya din. Ev cadeya dirêj bi kevirên paket hatibû çêkirin. Liciyan jê re digotin kevirên doşirme. Li herdu aliyên wê cadeya teng û dirêj ji bakur û başûr ve dikan rêz bi rêz hatibûn avakirin. Bi tenê li rojava, di navbera mehela Qerehesen û Xincisê de goristan hebû û ji ber wê yekê jî, li wir mal û dikan tune bûn. Pişt re li wê navbera vala dewletê nexweşxaneyeke mezin çêkir.

Çemê Şîro ji çiyayê Kerekurê derdiket û pişt re bi çiyayê Şîro ve dihatin xwarê û di mehela Mela, di ber Mizgefta Mezin de, ji bakur û başûr ve Licê tam di nîvî de dikir du beş. Li ba Mizgefta Mezin li ser ava çem pireke biçûk hebû. Liciyan digotin ”vî aliyê Pirê û wî aliyê pirê.” Ji aliyê rojhilatê Pirê re digotin Çarşiya Mezin û ji rojavayê pirê re jî digotin Çarşiya Biçûk. Li çarşiya Mezin meydaneke fireh hebû û li wir zad û genim dihatin firotin. Navê wê çarşiya Genim bû.

Ji derî wê cadeya mezin a Licê, di nav mehelan de kuçên biçûk û teng hebûn. Ew weha teng bûn ku otomobîl nikaribûn bikevin nav wan kuçan. Bi tenê ker û hesp dikaribûn di wan kuçên teng re herin û werin. Gelek xanî weha li qontara çiyê bûn ku hesp û ker jî nikaribûn derbikevin wir. Barên êzing û tiştên xwe heta ciyekê dibirin û ji wir bi şûn ve, bi hembêz û piştî dikişandin malê.

Xanî:

Ji derî çend xaniyên mala mîran plan û mîmariya hemû xaniyên liciyan yek bû. Hema hema hemû xanî du tebeq bûn. Li qatê jêrî axurek, kadînek, cilşoyek û li herî pêş jî hewşeke mezin hebû. Li qatê jorî jî, du ode, kîlerek û li ser hewşê jî eywaneke pêş vekirî hebû. Di plan û mîmariya xaniyên Liciyan de mitfex û avdestxane (tûwalet) tune bûn. quncikeke axurê wek avdestxane bi kar danîn. Liciyan ji avdestxanê re daşil jî digotin.

Xanî, dikan û avahiyên Licê bi kevir û axê hatibûn lêkirin û çêkirin. Pêşî hîm dikolan, kevirên mezin didan ser hev û cebil dikirine nav. Firehiya dîwêr 40-50 cm hebû û valahiya navê bi kevirên hûr ku jê re buxre digotin tijî dikirin. Carnan darên pan û fireh jî davêtin nav kevirên dîwar û cebil dikirin ser wan. Ji wan daran re digotin qitor. Dema dar di nav dîwar de hebe, dîwar saxlemtir dibe û zû bi zû terk lê nakeve û naqelişe. Li ser dîwarên qata jêrîn çend kêranên mezin û stûr datanîn û li ser wan jî mirdyaq bi cî dikirin. Percîn û çilo li ser mirdyaqan radixistin û axa cebilkirî dikirin ser û ser wê jî sîwax dikirin.

Baniyên qatên jorîn maxên seqî bûn û li ser wan jî texteyên rendekirî hebûn. Li ser text çilo radixistin, cebil û ax dikirin ser. Bilindiya wê axê di navbera 30-40 cm de bû. Di demên bihar û zivistanê de mêran xanî lox dikir ku dilop neke. Li qeraxên dîwarê banî, tehtên reş ên dirêj û fireh bi cî dikirin û ax dikirin, jê re sifirne (sivnik) digotin û sifirne şonik dikirin. Jorê banî sernişûn bû û di ciyê sernişûn de, li ser dîwar ji darê qelaştî yê dirêj ku jê re çirik digotin, lê dixistin û ava ser xanî çir dida û dirjiya jêr. Dema baran dibarî çirikên xaniyan bi metreyan dûr çir dida. Zarokan bi yarî hevdu tahn didan û davêtin bin. Yê ku biketana bin çirika xanî şilopilo wek tûle dibû.

Li qata jorîn di navê de eywaneke mezin a pêşvekirî û du ode û kîlerek hebû. Di odeya rûniştinê de du pencereyên mezin hebûn û bi kember bûn. Pencere bi cam, camxane û perde bûn.

Di odeya rûniştinê, di nav dîwarê navbera ode û kîlerê de ciyê nivînan hebû. Ciyê nivînan di nav dîwar de ji texte dihate çêkirin. Nivînên Liciyan ji doşek, lihêf, balîf, nazbalîf û betanî pêk dihatin. Ji derî hinek balîfên mezin hemû nivîn ji hirî û livayên berxan dihatin dagirtin. Rûber dikişandin ber doşek û lihêfan. Nazbalîv ji balîfê biçûktir û ziravtir bû. Rûberê nazbalîfan padîsqê nexşkirî û serê wan jî bi tentene bûn. Dema mêvan bihatana, nazbalîfan bi kar danîn. Bi roj hemû nivîn di ciyê nivînan de bi ser û ber dihatin tewandin û bi ser re perdeyên nexşkirî berdidan. Kes nizanibû ku nivîn li pişt perdê hene. Her dem sîlahê malê di nav nivînan de bûn. Dema esker davêtin ser malê cara pêşî nivînan ji hev dixistin û yek bi yek davêtine nav malê. Licî di payîza paşîn û mehên biharê de li eywanê radizan. Li pêş eywanê elî û havînan herkes li ser wê rûdiniştin û bi şev li wir radizan. Xelkê bi percînan der-dora xanî û eliyên xwe digirtin ku kes jin û keçên wan nebîne.

Di mîmariya Licê ya kevn de mutfex tune bû. Li qatê jêrî kuçik û li qatê jor jî sobe hebû. Xwarin li ser kuçik an jî sobê dihate çêkirin û li odeya rûniştinê li ser text an jî sêniyeke mezin datanîn û li dorê rûdiniştin û dixwarin.

Dîwarên malê bi cis dihatin sîwax kirin. Gundiyên Melê û Xweylînê barên cisa hûrkirî û seradkirî daniyan li Licê difrotin.

Jinan cisê dikirin avê û bi dareke tev didan. Dema cis baş dipişifiyan û dibûn wek dew, vê carê bi pot di dîwarên malê de didan. Hemû dîwarên malê çîl spî dikirin. Çend roj pişt re dest bi sîwaxa binê malê dikirin.

Her biharê mêran ji binê Xincisê heriya şîn û ecûq danîn ji bo ku jin binê malê sîwax bikin. Ji wê heriyê çamor çê dikirin û bi mele di binê ode û eywanan de didan û rast dikirin. Piştre kître dikirin firaqekê û av dikirin ser. Bi darekî tev didan ku bimehe. Paçekê dikirin navê û dest pê dikirin di ser sîwaxa binê malê de didan. Û herweha jinan digotin; ”Em kortal û kişorên xwe digirin”. Dema kître bi ser re dihat dayîn him binê malê dibiriqî û him jî zû bi zû bi lingên mirov re ranedibû û toz dernediket.

Liciyan li nav mala xwe bi piranî berr (kilîm) radixistin. Memûr û kesên dewlemend li mala xwe xalî radixistin.. Yên herî feqîr û bi taybetî gundiyan li nav mala xwe pelas radixistin. Pelas jî bi qasî xalî û berrê mezin bûn lê ew ji mûyên bizinan dihatin çêkirin. Her çiqas kêm be jî hinek malbatan li mala xwe kulav û hesîr jî radixistin. Li herêmê jinên ermenî berr û jinên kurdan jî pelas çêdikirin. Ji aletên çêkirina wî karî re tevne digotin. Bi taybetî li Qijikbehîv pelas û li gundên wek Fûm, Sernis, Melê û Licokê jî berr li tevne dihatin xistin.

Dikan û çarşî:

Mîmariya dikanên Licê jî wek ya xaniyan bûn. Ji kevir û cebil hatibûn çêkirin. Ser wan jî dar û mirdyaqkirî bûn. Dikan yek qat bûn û deriyê wan jî texteyî bûn. Di piraniya dikanan de pencere tune bûn. Zivistanan di manqarê de agir dikirin an jî sobe dadidan. Dema di manqarê de agir bikira ji bo ku dûman here der, derî vedikirin. Çendên mezin bi pencere û camxanekirî bûn. Piştî salên 1950 di şûna deriyên darîn de derebeyên hesinî li dikanan xistin.

Çarşî gelek teng bû û dikan li herdu aliyan rêz bi rêz bûn. Piraniya dikandaran bihar, havîn û payîzan mêwe û hêşînahî difrotin. Gundiyan havîn û payîzan zêde firingî, balîcan, îsot, xiyar, petêx, qawind û tirî danîn li Licê difrotin. Bi payîza paşîn re gundiyan dest pê dikir bi xiraran barên ka, êzing û percînan danîn çarşiya Licê. Berî serrez gundiyan ji her alî ve barê gûzan danîn li çarşiya Licê lod dikirin. Piranî ji herêma Dimbilyan dihatin. Licî ji gûzan re goz dibêjin. Li Licê gûz bi hesabê hezarî dihatin firotin. Gûzan bi du destan dihejmartin. Herdu destên xwe bi hev re dikirin nav çiwalê gûzan, her destek pênc gûz dikirin navê û jê re destek digotin. 100 car herdu destên xwe tijî bikira dibû 1000.

Zivistanan jî dikandaran ji Amedê porteqal, şekir û gaz ku jê re don digotin danîn û difrotin. Gundiyan jî bi êzing û kayê re hêk, çermên heywanên nêçîrê û kewên kuştî û mirîşk danîn û difrotin. Gundiyan hewcedariyên xwe yên mehane an jî demsalane (mevsîmî) dikiriyan. Bêtir sabûn, don, şekir, çay û serûgo dikiriyan. Cil û serûgo ji manîfatoreciyan bi deyn dikirîn. Payîzê piştî bêderê, heywan difirotin û piştî serrezan dihatin deynê xwe didan.

Berê gelek dikandarên wek goşkar, pînedoz, sefarker û manîfatorevan hebûn. Sal bi sal dikanên weha kêm bûn.

Li Licêya kevn hotel û hemamek hebû. Xaniyê mala mîr yek jê kiribûn hotel û dema kesekî xerîb an jî memûrek bihata li wir dima û hemam jî nêzîkî hotelê bû. Memûr û xelkên xerîb diçûn hemamê.

Li Licê kitêpxane tune bû lê li her taxê çend qehwexane hebûn. Qehwexaneyên bi navûdeng wek qehwa Omer, Şefo, Hemê Kalê bûn… Di wan salên dawî de qehwexaneyên wek Teyo û Feso nav û deng dabûn. Di qehwexaneyan de ji sibehê heta êvarê stranên kurdî dida ne ser. Şakiroyê Serhedî li qehwexanên Licê wek hespên Liciyan ên rewan dihîriya. Na, wek kewê rebat dixwend lê diçixiyan!

Licêya nû:

Weha bi serê Licê anîne an jî hat ku niha mirov nikare bêje Licê heye. Belê çar car Xwedê û pênc car jî dewletê li Licê xistiye. Yanî çar car erdhejiya ye û pênc car jî dewletê Licê şewitandiye.

Erdheja 1975an û Licêya nû:

Licê, di herêma erdhejê de, di dereca sisêyan de ye. Licê, di vê sedsala dawî de, di navbera 37 salan de (1938, 1955, 1965 û 1975 an) çar erdhej derbas kiriye. Ji derî du erdhejan hemû yên din sivik û biçûk bûne. Yek ji wan di sala 1938 an de bûye ku ji derî zerara madî çend kes mirine. Erdheja herî mezin di 06.09 1975an saet 12.23 an de, bi 6.9 dereceyî çêbû; Licê sero bino bû û ji binî ve cûm bû. Xanî û avahî li piya neman û hemû xerab bûn. Li gor qeydên resmî 2.385 kes mirin, 3.339 jî birîndar bûn û 8149 xanî li herêma Licê xerab bûn.

**berxwedan** · 04-01-2007, 05:39 PM

Li gor gundan hejmara miriyan weha ne:

Di dema erdhejê de dewletê bi zanebûn ji Liciyan re alîkarî nekir. Çend mehên pêşî mamoste, şoreşger û welatparêzên kurd di bin serokatiya komela mamosteyan TOB-DERê de kon li binê Licê vegirtin û ji xelkê re alîkarî kirin. Xwendekar û ronakbîrên kurd ji rizgarkirina bin enqazê heta xwarin û vexwarinê alîkariya gelê herêmê kirin. Alîkariyên ku ji Ewropa û welatên din ji bo erdheja Licê hat, dewletê dest da ser û neda Liciyan. Xelkê Licê, jin bi mêr û zarokan ve dixwestin vê rewşê protesto bikin. Di bin însîyatîfa Komela Mamosteyan (TOB-DERê) de, mîtîngek hat amade kirin. Di roja 20.11.1975 an de, ji Licê heta Amedê meşeke dûr û dirêj dest pê kir. Meşê sê şev û sê roj dom kir. Li çemê Embarê hêzên dewletê xwestin pêş li meşê bigirin. Albayek li komîteya meşê gef û gurr xwend û xwest ku komîte ji wir bi şûn ve dawî li meşê bîne. Baş tê bîra min ku albay di dawiya axaftina xwe de ji me endamê komîtê re çi got:

” …. Ez jî ji we me û kurdê aliyê Meletiyê me. Dewlet bi qerar e û nahêle ku sibehê hûn bikevin nav Dîyarbekirê. Dewlet vê meşê wek serhildana Şêx Seîd dibîne. Ez ne wek komutanekî, wek birayekî we yê mezin dibêjim, dev ji vê meşê berdin. Ku hûn dev jê bernedin, dikare bûyerên mezin derkevin…”

Komîte û meşvan civiyan û biryar girtin ku ”çi dibe bila bibe, em dê heta Amedê bimeşin û meşa xwe bi mîtîngê biqedînin.”

Albay bi paş ve gav avêt û sibehtirê Licî û hevalbendên xwe bi meşeke mezin û xurt gehiştin Amedê. Ji her derê Kurdistanê û metropolên Tirkiyê kurd hatin û beşdarê meş û mîtîngê bûn. Li Seyran Tepê, bû wek roja mehşerê. Amed heta wê rojê dibe ku meş û mîtîngeke hewqas mezin û bi coş nedîtibe. Ciyê mîtîngê li Derê Çiyê bû. Ew meydana mezin tijî bûbû û dixumxumî. Dengê daxwaz, tilîlî û sloganên Liciyan û yên bav-kalên wan Hûrî ku 5.000 sal berî niha vê bedena Amedê çêkiribûn tevlihev dibûn û heta asîman bilind dibûn. Amediyên ji dema Hûriyan ve heta yên wê rojê hemû li ser piyan bûn. Hevalên komîtê wezîfeya spîkerî ya mîtîngê dan min. Polîs û esker tedbîrên gelek mezin girtibûn û li seranserê Amedê di alarmê de bûn. Hêzên dewletê hemû bircên Amedê girtibûn bin kontrolê û bi çekên giran û modern nişandarên xwe bi cî kiribûn. Liciyan fersend neda ku provakasyon pêk bînin. Ji aliyê sîyasî ve meş û mîtînga Licê dengekî xurt da û bû destkeftineke polîtîk lê dîsa jî dewletê bi ya xwe kir û ji Licîyên qezazede re alîkariyê nekir. Bi ser re jî, di derheqê komîta meş û mîtîngê de doza lêpirsînê vekir.

Di zivistana 1975 an de yanî çend meh piştî erdhejê TOB-DERa Licê biryar girt ku bi navê DEPREM (Erdhej) bultenekê derbixe, pirsên xelkê bîne zimên û bala dewletê bikşîne ser pirs û pirsgirêkên xelkê. Redaksîyona Depremê, ji min, Mehmet Çakmak û Mewlûd Îlgîn pêk hat. Deprem di mehê de carek derdiket û 10-15 rûpelên A4 bû. Me her hejmar 300-400 edet çap dikir. Mixabin bi zimanê tirkî derdiket. Me makîneyeke stentîl kirî û bir li mala hevalê xwe yê mamoste Mehmet Çakmak ku di xaniyê Şantiyê de bû, bi cî kir. Mala wî him bûbû TOB-DER û him jî bû çapxane. Me ji her mamosteyê endamê TOB-DERa Licê her meh ji bo Depremê pere digirt. Hinek hevalên ku rewşa wan baş bûn bi pere difrotin wan û yên din li xelkê belaş belav dikir.

Dewletê li binya Licê ku Liciyan jê re digotin Şantiye, li ser 165 hektarî ji bo 20.000 şêniyî Licêya nû tespît û testîq kir. Bi alîkariya dewletên Ewropî di dawiya sala 1975 an de, li navenda Licê 1568 xaniyên prefabrîke û 40 dikan hatin çêkirin. Herwisa li gelek gundên Licê jî xaniyên prefabrîk hatin çêkirin. Ev 25 sal in ku gelê Licê bi wan prefabrîkeyan îdare dikin. Diviyabû ku dewletê di nav salekê de ji Liciyan re xaniyên eslî çêbikirana. Dewlet ji Liciyan re hîn jî deyndar e. Bi tenê dewleta Libyayê gundê Tûtê bi kevirê birî ava kir.

Licêya nû niha wek gundekî xerabe ye. Lê Licêya nû ne wek ya berê xwediyê çarşiyek e. Êdî Licê li ciyekî rast e û gelek çarşiyên wê yên biçûk hene. Demografiya wê hatiye guhartin. Xelkê ji navçê bar kiriye û ji gund û derdorê hatine navçê.

Li gor hejmartina sala 1990î hejmara navendê 11.655, yên gund û mezran 35.366 e û tevehiya Licê bi gund û mezrayan ve 47.021 e.

Hejmara dibistanan zêde bûye. Li navenda Licê bi navên Havacilar, Alti Eylûl, Demîrçelîk, Cumhuriyet û Ataturk pênc dibistanên sereta hene. Ji sala 1953 ve li Licê dibistaneke navîn (orta okul) heye. Lîse jî di sala 1997an de dest bi perwerde û hîndekariyê kiriye. Polîs hatiye Licê û hejmara esker gelek zêde ye û tabûra tîmên taybetî li Licê ye.

Di sala 1971î de ji bo ku fabrîkeya ava firingan were çêkirin kooperatîvek hatiye damezrandin. Koperatîvê li herêma Dabilo xanî û tesîsan çêkiriye lê ji ber bê îmkaniyan makîne heta niha nehatine kirin û fabrîkê dest bi kar nekiriye.

Li Licê 282 ciyên kar hene. Dikan jî daxîl in.

8 mizgeft (camî) hene û sê ji wan bi minare ne.

56 gund û 112 gom hene. Ji sala 1984an vir ve piraniya gund û gomên wan ji aliyê dewletê ve bi sedema ku ji gerîlan re alîkariyê dikin hatine valakirin, şewitandin û di yên mayî de jî çend mal mane. Di vî warî de encama hejmartina dewletê ya sala 2000î vê rewşê baş dide xuya kirin. Li gor hejmaratina 22ê meha cotmeha 2000 î nifûsa navend û gund û gomên (mezrayên) Licê bi resmî weha ne:

Gundên ku nifûsa wan yek kes hatiye nivîsîn, ew vala ne, kes tune, ew kes jî memûrên ku ji bo nivîsandinê hatine hilbijartin, xwe li ser nifûsa wî gundî nivîsîne. Ji ber ku qanûnî ye, her memûr pêwîst e ku di sendoqa ku kar dike de xwe binivîse. Piraniya xelkê, koçberê navenda Amed û metropolên Tirkiyê hatine kirin. Zevî û bexçe nayên çandin û rez nayên xwedî kirin. Rez û daristan hatine şewitandin. Xelk nikare bi paş ve here gundê xwe. Di sala 1871î de bi giştî nifûsa Licê 21.474 bû û niha di sala 2001î de ku 120 sal pişt re jî, dîsa nifûsa navenda Licê bi hemû gund û gomên xwe ve 21.474 derbas nake. Ev netîca komkujî û koçkirineke mezin e.
Sedemên paşvemayîn û biçûkmayîna Licê:

Mirov dikare sedemên nemezinbûn û nepêşketina Licê bi van çend madeyan bi rêz bike:

• Ji fermanrakirin û qetlîama Ermeniyan, nifûsa Licê ji pêncan yek kêm bûye.

• Di Şerê Şêx Seîd de herî zêde qetlîam li herêma Licê bûye. Di navbera 6.000-7000î de li Licê mirov hatine kuştin.

• Ji ber ku xelk nikare îdara xwe bike, xwendin li Licê zêde ye û yên ku dixwînin carek din venagerin Licê.

• Zevî û arazî gelek kêm in û ciyê kar tune, xelk bêgav dimîne ji herêmê koçber dike.

• Di Erdheja 1975 an de Licê wek navçe bi hemû gundên xwe ve cûm bû û nêzîkî 3 hezarî kes mir. Ji ber erdhejê ji xelkê mayî ji nêvî zêdetir ji navend û gundan koçber bûn û carek din ew venegeriyan Licê.

• Ji şerê 1984an heta îro dewletê bi plan û program bajar û gundan vala kir û xelkê bi darê zorê ji Licê da koçberkirin. Navenda bajêr îro bûye gundekî biçûk.

Piştî van agahdariyan em bala xwe didine ser statîstîkên ku di navbera 126 salan de, di derheqê nifûsa Licê de hatine kirin.

Belê, tam di 126 salan de nifûsa Licê ne zêde 2.778 kêm bûye. Halbû ku li ciyê wek Kurdistanê di 126 salan de, diviya bibûya deh qat û niha nifûsa Licê bigihêşta derdora 214.740.

Çavkanî:

1.Salnamên Amede
2.Amed Tigris, Pirtûka Licê

Konu Araçları
Yazıcı Çıktısını Göster Sayfayı E-posta ile Yolla
Mod Seç
Düzenli Mod Karışık Moda Geç Konu Moduna Geç

Popüler Konular: Bydigi Forum'un En Popüler Konuları
Sizin İçin Seçtiklerimiz-1: Norton AntiVirus 2008 Panda Antivirus & Firewall 2008 AVG Anti-Virus Free Edition 8.0.100 McAfee VirusScan Enterprise 8.5i Avast! 4 Professional Edition 4.8.1169 Kaspersky Internet Security 7.0.1.325 Anti-Porn 10.4.11.15 BitDefender Internet Security 11.0.9 (2008) Eset Smart Security 3.0.642 Ad-Aware 2008	Sizin İçin Seçtiklerimiz-2: Şeftali Yetiştiriciliği Ekolojik Tarım ve Hayvancılık Süt Verimini Etkileyen Faktörler Dört barajda su bitmek üzere Karbondioksit salımı yüzde 50’den çok artacak VAN (Wan) Tarihi Amed (Diyarbakır) Tarihi İç Anadolu Hakkında Genel Bilgi Kültür ve Turizm Bakanlığı müfettiş yardımcılığı 2008 yılı icra müdür ve yardımcılığı sınav ilanı	Sizin İçin Seçtiklerimiz-3: Siz Hangi Yemeksiniz ? Doğum gününüze göre hangi hayvansınız? Doğum Tarihinize Göre Renginiz! Bebeklerde Gaz Çıkarma Virüs taşıyan keneler dehşet saçıyor Şiddetin genlerle ilişkisi olabilir Karpuz Viagra Etkisi Yapıyor Panasonic Sony'yi tahtından etti! Mehmet Atlı - Wenda 2008 grup seyran - 2008

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Yanıt	Son Mesaj
İbrahim Rojhilat, Xanemîr, Rojda,Koma Rewşen,Koma Hemdem Lice Halk Şöleninde	Kajîn Jîr	Genel Kültür	3	07-08-2007 10:42 AM
3. Lice Kültür Fesytivaline tüm arkadaşlarımız davetlidir..	jetlee	Sınırsız Muhabbet Burada	0	04-09-2006 10:18 AM
Lice renkleriyle barışı çizecek	berxwedan	Genel Kültür	6	23-08-2006 08:19 PM

Dİroka LicÊ

Benzer Konular