Rizgarkirina Zarokan, Rizgarkirina Pêşerojê Ye-1-

**zilan_80** · 06-02-2008, 05:50 PM

Li Kurdistan û li cîhanê zordarî û destdirêjiya li ser zarokan pirsgirêk û nesaxiyeke mirovî ye. Ji bo pêşeroja civakê gihandina zarokan gelekî grîng e; lê mixabin, di civakê de çewtitiya li ser zarokan tê meşandin bê sînor e û bi vê kiryarê civak pêşeroja xwe dixe nava xetereyeke mezin û grîng.
Civak çiqasî zarokên xwe li gorî zanistî, exlaq û nirxên mirovî mezin bike, ewqasî dikare bi ewle li pêşeroja xwe binêre. Lê di civakên paşdemayî de ji destavêtin û destdirêjiya li ser zarokan heta kuştina wan her kiryara ku civakê biherifîne tê dîtin.
Ji bo balkişandina ser vê pirsgirêkê û lêgerîna li ser rêkên çareseriyê di serê meha Sibatê de, li welatê Swîsre, bajarê Neuchatel Konferansek ji aliyê Enstituya Psîkoterapî û Medîtasiyon ve li Zankoya Neuchatel hat lidarxistin. Konferans sê rojan domiya û ji her aliyê cîhanê bi tevlêbûna psîkolog û profesorên li ser vê mijarê pispor û sosyologek ji Kurdistanê pêk hat. Sosyolog Arslan Ozdemîr di konferansê de li ser pirsgirêka zarokên kurd rawestiya û di civaka Kurdistan û Tirkiyê de pirsgirêk û çareseriya di vê mijarê de anî ser ziman. Pê re, bi wêneyê (projeya) li se vê mijarê durist kiriye jî, ji aliyê komîteya ku ev konferans amade kiriye ve, ji bo endamtiya xelata NOBELê 11 proje hatine pêşniyarkirin û yek ji van projeyan jî ya birêz Ozdemîr e.
Axaftina li ser rewşa Kurdistanê, di konferansê de bi baldariyeke mezin hat şopandin û piştî axaftinê jî ji aliyê gelek beşdarvanan ve peywendîdariyeke mezin ji birêz sosyolog Arslan Ozdemir re hat şanîdan.
Dîsa, piştî balkêşiya projeya birêz Ozdemîr pêşkêş kir, bi sedema di cih de şopandin û alîkarîdayîna çareseriya vê pirsgirêkê, ji aliyê amadekarên konferansê ve, tê xwestin ku civîna çaremîn a di sala bê de li Amedê lidar bixin.
Birêz Ozemîr bi axaftina xwe ya ‘Li Tirkiyê Îstîsmariya Zayendî ya li Ser Zarokan’ beşdarî Konferansê bû. Ji ber grîngiya vê mijara ku wekî nexweşiyeke vegirtî ya civakê, li serê pêşeroja civakan û mirovahiyê bûye qeda, axaftina birêz Ozdemîr wekî dokumaneke lêkolînî dixwazim bê kinkirin, pêşkêşî raya xwendekaran bikim.

Li Tirkiyê Îstîsmara Zayendî Ya Li Ser Zarokan

Îstîsmara Zayendî, ji aliyê kesekî/e 4-6 salan ji zarokê/î mezintir ve, bi armanca dilxweşiya zayendî bi awayekî darê zorê yan qanîkirin, xistina nava danûsitendina zayendî ye. Dixwazî qanîbûna zarokê/î hebe yan tinebe, himbêzkirina ne zayendî, eciqandin, firkandin (zêdetir li ser qîzan), bikaranîna zarok bi armanca pornografî, axaftinên kişkirina zayendî, peywendiya Oral(di dev re) an jî peywendiya anal(di paş re/zêdetir li ser kurikan, destavêtin, navderxistin(teşhîrkarî/zêdetir li ser qîzan), peywendiya zayendî (zêdetir li ser keçan), jixweberdana beramberî (zêdetir bi zarokan), îstîsmarên li Tirkiyê tên dîtin in.
Li gorî lêgerînên tên kirin, çiqasî ne zelal be jî, pîvana zarokên li rastî îstîsmara zayendî tên, ji sedî neh (%9) e. Sedema nezelalbûna pîvanê; negotina pirahiya zarokan a îstîsmarê ye. Sedema negotina îstîsmarê; ditirsin ku kesek ji wana bawer neke, geflêxwarinên îstîsmarkar, nezanîna derbaskirina wê ya bi çi awahî, nezanîbûna wan a şaşbûna helwesta zayendî, tirsa dervexistinê ya ji aliyê hevalên xwe, tirsa binavkirina qûnektiyê (homoseksuel) û sedemên hwd. in.
Li gorî bûyerên derbasî dadgehê bûne; îstîsmara zayendî ya li ser zarokê/î tê kirin hatiye pêdandin ku ji sedî 57 (%57) ê wê ji aliyê bav; ji %4 ê wê ji aliyê birayê mezin; ji %3 ê wê ji aliyê xismên nêz (zava, xwarzî, ap, bira û hwd.), ji %36 ê wê ji aliyê yên din (cînar, hevalê wî/ê yê dibistanê, zirbav, xoce, xebatkarên dibistan, malbat û cihê kar, xebatkarên kreş, hêlîn û mala lênêrînê, zilam an jinên xerîb, kesên îstîsmara olî dikin ên bi navê pifkar û hwd.) ve tê kirin.
Li gorî reqemên fermî; kesên li rastî îstîsmara zayendî tên, ji %85 ê wan keç, ji %15 ê wan kur in. Enstîtuya Tibê ya Adlî ya Zankoya Marmara diyar dike ku, îstîsmara zayendî ya li ser zarokan pêk tê ji sedî 89 ê wê di hundirê malbatê de, pêk tê û ji her çar zarokan yek jê qurbanê peywendiya Ensestê (ya di hundirê malbatê de) ye. Lêgerînên hatine kirin diyar kirine ku kesên îstîsmarkar ji sedî 40 ê wan kesên naşî, ji sedî 60 jî kesên gihiştî ne. Lêgerîn herçiqasî şanî dide ku ji sedî 85 ê kesên li rastî îstîsmara zayendî tên keçên temenê wan di navbera 4-12 de bin jî, di nava kesên li rastî wê hatine de, hatiye dîtin ku dergûşeke 17 mehî jî heye. Di sala 2007 an de, li gundê Yenîkoy ê girêdayî navçeya Menderes a Izmîrê , bi raporên nexweşxaneyê hatiye pêdandin ku pêçek(dergûş/zarok)ek 17 mehî, li rastî destavêtina 3 kesên temenê wan 40, 41, û 69 de hatiye !
Beşek ji zarokên li rastî îstîsmara zayendî hatine, ji ber mercên civakî yan ji aliyê malbata wan ve tên kuştin, yan tên qewitandin. Bi vê sedemê beşeke mezin a zarokên keç ên ji mala xwe direvin, di temenekî zaroktî de dibin qehpik. Li Antalya, keça bi navê F.K. ya 15 salî ku ji sedema îstîsmara zayendî ji malê direve, piştî li rastî destavêtina kesekî soza alîkarikirinê dideyê tê, di mehekê de ji sed zilamî re tê bazarkirin.
Li Tirkiyê di serkê dibistanên lê îstîsmara zarokan tê dîtin de, dibistanên seretayî yên razandî tên.(Yatili Îlkogretim okullari/Y.I.B.O.). Di van dibistanan de bi giştî kesên li gudê wana dibistan tine be dixwînin. Ev zarokên temenê wan di navbera 6-16 an de ne, bi giştî di xurfeyên 25-30 kes bi hev re radizên de tên razandin. Zarokên li vir dimînin ên mezin dikarin zarokên temenê wan ji xwe biçûktir îstîsmar bikin. Di sala 2007an de hatiye pêdandin ku li Dêrsimê, Hasan Alî Yucel derdixîne holê ku, li dibistana Y.I.B.O. yê li ser çar zarokan îstîsmarî hatiye kirin. Ev bûyera Hasan Alî Yucel derdixe holê ya li Y.I.B.O. yê tê kirin, li ser daxwaza nehatina dibistanê ya çar xwendevanên ji gundê Qizilkaleya girêdayî navçeya Mazgîrtê derdikeve holê. 4 zarokên li rastî destavêtina zayendî hatine ji aliyê dêûbavê wan ve dibin Ocaxa Tenduristiyê ya Mazgîrtê û li vê derê di sekirina destpêkê de, hatina zarokan a li rastî destavêtina zayendî hatiye pêdandin. 3 xwendekarên temenê wan 13 salî ji destavêtina 4 zarokên temenê wana 6, 7, 8 salî hatine girtin.
Carcaran nasbûna kesê destdirêjiyê dike, dibe sedem ku zarok ji aliyê kesê destavêtinê dike ve were kuştin. Li Konya di keçikên li rastî destavêtinê hatibûn, binaxkirî hatin dîtin. Laşê binaxkirî yê Emîne Ertekîn a10 salî hat dîtin. Qasî 500 metreyî dûrî laşê Ertekîna tê fêmkirin ku piştî destavêtinê hatiye kuştin, hestiyên Ebrû Çîftçi ya berya 5 salan di deh saliya temenê xwe de winda bibû hat dîtin. Wekî kiryarê her du bûyeran tornakarê 38 salî yê bavê sê zarokan A.K.T. hat girin. Polîsê fer dibe ku kesê di bin zenê de, bi malbata Ebrû Çiftçi ya di sala 2001ê de, dema li dibistana seretayî ya şehîd Sadik de xwendekar bû winda bûye re ji nêz ve dost e, piştî delîlên kom kirin, A.K.T girt bin çav. Pişt re hat hînbûn ku Tufan, piştî dest diavêje Ebru Çîftçi û Emîne Dûdu Ertekîn wana dixeniqîne û dikuje. Tê beyankirin ku kesê di bin gumanê de, piştî Dudu Ertekîn dikuje, dişewitîne!
Carcaran îstîsmar bi xwexistina paş hincetên bêgunehiyê tê kirin. Li navçeya Dîcle ya Amedê, xoceyê dersa olê yê dest dirêjiyê li ser 21 xwendekarên xwe dike, di parastina xwe de, aniye ser ziman ku bi xwendekarên xwe firkandin daye çêkirin. Xoceyê destdirêjiya wî hatiye pêdandin, ji ser erkê hat dûrxistin. Vê gavê hijmara zarokên li Amedê li kolanan dixebitin, li derûdora bîst hezarî ye. Di vê wateyê de ev zarok bi pirahî di bin xetereyê de ne. Îstîsmariya zarokên heta nîvê şevê li kolanan dişixulin (komkirina kaxezan, di ronahiyan de paqijkirina camên erebeyan, firotina destmalkên kaxezî û hwd.) jê nayê revandin e.
Carcaran ev zarok bi destdirêjkarên wan re tên zewicandin. Bi taybetî li deverên çolterê destdirêjî wekî bûyera namûsê tê bidestgirtin û bi navê paqijkirina namûsê zarok bi destdirêjîkarê xwe re tê zewicandin.
Carcaran jî zarokên keç ducanî dimînin û di temenekî zaroktî de dibin xwediyê zarokan. Ji keçên di encama zewacên berwext ango îstîsmara zayendî zarokan diwelidînin yek jê, çîroka T.Ş. zêde tê nasîn. Ew bi xwe zaroka navîn a malbateke perçebûyî ya li Samsûnê rûdinên e. Di 12 saliya xwe de, li rastî destavêtina hevalê xwe tê. Di encama destdirêjiyê de ducanî dimîne û diwelide. Piştî zayînê hestên xwe wiha bilêv kirine: ‘Dema min dergûşa xwe hilgirt himbêza xwe, tişta destpêkê hat hişê min kuştina min û wê bi hev re bû. Ji xwe dema min bihîst ez ducanî me, ji bo zarokê derxînim, min bi caran serlêdan kiribû. Di nexweşxaneyê de dema anîn gel min, ji bo pê re neyêm rû bi rû, min lihêf kişand ser serê xwe û nivistim. Bi saetan min nikarîbû li ruyê wê binêrim. Lê dema bi çavên wê re destpêkê rû bi rû hatim, di hinava min de bager hil bûn. Bi hizirandina zindî ya bê parastin di himbêza min de radizê, parçeyek ji canê min e, heyecanê ez girtim.’ T.Ş. ya di 12 saliya xwe de dibe dayik, bi van peyvan hevnasîna trajîk a bi dergûşa xwe re vedibêje. Di xurfeyeke vala a nexweşxaneya SSKê de, du zarokên tena xwe hene û pêşeroja herduyan jî nediyar e.
Di roja 03 Tebax 2007 an de, rojnameya Radîkalê di encama sekirina li ser rojnameya înternetê de, nivîsand ku ‘îstîsmariya zarokan ji ya tê hizirandin hîn di pîvanên micîdtir de ye’. Li gorî sekirina di nûçeya Radîkalê de: Li Mêrdînê N.Ç. ya keça 13 salî li rastî destdirêjiya 28 kesên di nava wan de erkdarên giştiyê jî hene tê. Ev zaroka 13 salî ji dehan kesan re hat bazarkirin. (Tîrmeh 2003), B.O. ya 11 salî ya ji 8 saliya xwe ve li rastî destdirêjiya 13 kesan hatiye avis bû. (Çile 2004) A.A. ya 14 salî ya li navçeya Kadîrlî ya Osmaniye dijiya, li ser mezinbûna zikê wê dibin nexweşxaneyê. Keça derdikeve holê ku avis e, tê pêdandin ku du kesan destdirêjî li ser kirine. (Çile 2004) Li Kartalê Hamît Yildirimê bi îdîaya destdirêjî li ser keça xwe kiriye tê darezandin, jê re 9 sal, 4 meh û 15 roj sizayê hepsê tê birîn. (Çile 2004) Li Avcilarê, M.Z. yê dest diavêje xwarziya xwe ya 14 salî, ji aliyê cînarên wî ve hat girin. (Çile 2004) Li Balikesîrê şeş kes, bi îdîaya ku Ş.H. ya 14 salî revandine û dest avêtineyê hatin girtin. (Çile 2004) Li Konya, A.A. ya di 13 saliya xwe de tê revandin, bi tevahî li rastî destavêtina 23 kesan hat.(Sibat 2004)
Ji van nûçeyên derbasî çapemeniyê bûne ger hûn dihizirin mexdûrên wan tenê çend zarokên bextgirtî ne, hûn şaş in. Reqemên Doç. Dr. Orhan Derman ê endamê Kurula Rêvebirî ya Komeleya Pêşîlêgirtina Îstîsmarkirin û Îhmalkarî ya Zarokan dide, asta pîvanên zarokên li rastî destavêtinê hatine datîne holê: Di giştiya cîhanê de, ji sedî 25 ê keçên hatine temenê balixbûnê; yê kurikan jî ji sedî 15ê wan, li rastî îstîsmara zayendî tên. Ya hê ecêbtir ji sedî 75ên zarokan di rewşeke ku xwe herî zêde ewle dihesibînin de, di nava malbatê de tên îstîsmarkirin. Li gorî Derman, îroj ew kesên ji bo zaroka îstîsmar dikin em hez ji wana nakin, beşekî wan ê mezin, di zaroktiya xwe de, di rewşa mexdûrê vê bûyera xedar de bûn. ‘Zarokê li rastî îstîsmara zayendî tê, xwe lewitî û tawanbar dihesibîne, xwe ji civakê dûr dixe û tenê dimîne. Ji sedemên wek rojekê tola tiştên jiyaye hilîne, dîtina kesên din jî êşa jiyaye bikişînin, ji xwe re mexdûrekî parvekar bibîne, dikare di pêşerojê de bibe îstîsmarkar. Mixabin ev wek gêronekekê didome.
Hemû zarok di xetariyê de ne. Di lêgerînên tên kirin de, di cîhanê de, di 4 salên dawî de, tê diyarkirin ku pêkanînên destdirêjî û dijwariya li ser zarokan tê kirin ji sedî 90 zêdetir bûye. Ger pêşî li vê neyê girtin, di pêşerojê de, hijmara zarokên li rastî îstîsmarê tên wê zêdetir bibe. Gelo di vê mijarê de sizakirin dibin sedema jêvegerê ? Li gorî zagona TCK (Zagona Sizayê ya Tirk) a di 1ê Nîsana 2005an de derbasî meşandinê bû,

HESEN HUSEYÎN DENÎZ

Konu Araçları
Yazıcı Çıktısını Göster Sayfayı E-posta ile Yolla
Mod Seç
Düzenli Mod Karışık Moda Geç Konu Moduna Geç

Popüler Konular: Bydigi Forum'un En Popüler Konuları
Sizin İçin Seçtiklerimiz-1: Norton AntiVirus 2008 Panda Antivirus & Firewall 2008 AVG Anti-Virus Free Edition 8.0.100 McAfee VirusScan Enterprise 8.5i Avast! 4 Professional Edition 4.8.1169 Kaspersky Internet Security 7.0.1.325 Anti-Porn 10.4.11.15 BitDefender Internet Security 11.0.9 (2008) Eset Smart Security 3.0.642 Ad-Aware 2008	Sizin İçin Seçtiklerimiz-2: Şeftali Yetiştiriciliği Ekolojik Tarım ve Hayvancılık Süt Verimini Etkileyen Faktörler Dört barajda su bitmek üzere Karbondioksit salımı yüzde 50’den çok artacak VAN (Wan) Tarihi Amed (Diyarbakır) Tarihi İç Anadolu Hakkında Genel Bilgi Kültür ve Turizm Bakanlığı müfettiş yardımcılığı 2008 yılı icra müdür ve yardımcılığı sınav ilanı	Sizin İçin Seçtiklerimiz-3: Siz Hangi Yemeksiniz ? Doğum gününüze göre hangi hayvansınız? Doğum Tarihinize Göre Renginiz! Bebeklerde Gaz Çıkarma Virüs taşıyan keneler dehşet saçıyor Şiddetin genlerle ilişkisi olabilir Karpuz Viagra Etkisi Yapıyor Panasonic Sony'yi tahtından etti! Mehmet Atlı - Wenda 2008 grup seyran - 2008

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Yanıt	Son Mesaj
Kovara zarokan KEPIR êdî li Swêdê jî derdikeve	Numberone	Çandi Gişti	0	30-10-2007 10:04 PM
Aştî jiyana zarokan e	berxwedan	Beşa Rojane	1	21-09-2007 04:17 PM
GotinÊn Zarokan Li Ser Hezkirin Û EvÎnÊ	heci	Çandi Gişti	4	19-07-2007 05:30 PM
Peymana Mafên Zarokan	Numberone	Çiroken Kurdi	0	12-12-2006 10:59 PM
Yekemîn fîlma kurdî bo zarokan	Mirza	Sinema	1	08-12-2006 10:59 PM

Rizgarkirina Zarokan, Rizgarkirina Pêşerojê Ye-1-

Benzer Konular