heci

Zimanê Kurdî Gencîneyeke Dewlemend, Kaniyeke Avzelal e

Pêşnîşe-1: Ev nivîs dewama nivîsa min e ku di 26ê adara 2007an de hatibû weşandin. (Binêre)

Pêşnîşe-2: Ez di nêzikahiya mijarê de hemû Kurdan wekî KIRDE (subject/ozne) dinirxînim. “Em” wekî kirdeyê mijarê, hemû Kurd in; çi akademîsyen, çi pispor, çi zimanzan, çi siyasetmedar û çi yên ji rêzê hyd. tev di nava têgîna “em”ê de cih digirin.


ZIMAN -II


-A-
Ev demeke dirêj e zimanê kurdî di rojeva me kurdan de ye. Em li ser zimanê xwe radiwestin û em dixwazin zimanê xwe bikin zimanê jiyanê. Bê guman em dixwazin bi her awayî zimanê xwe bikin navgîna pêwendî û têkiliyên xwe. Ji lew re, ji mêj ve ye em ji zimanê xwe dûr in. Bi tenê zimanê kurdî di jiyana rojane de mabû ew jî em ne di ferqê de ne lê hêdî hêdî tek diçe. Me di derveyê jiyana rojane de bi zimanên biyanî pêwistî û pêdiviyên xwe pêk aniye. Li Bakurê Kurdistanê tirkî, li başûr erebî, li Rojhilat farisî bûne zimanên me yên pêkanîna pêwîstiyan. Piştî ku kurd li dinyayê vebûne, înglîzî û yd. di jiyana kurdan de ji bo pêkanîna pêwîstiyan têne bikaranîn. Her wekî riya şaristaniyê, riya nûjeniyê, riya xwenûkirin û pêşxistinê di van zimanan de dibore em tevdigerin. Gelo ew ê vê eyba reş û şerma giran çawa bê pejirandin? Gelê me ew ê çawa viya qebûl bike? Ji bo gelekî azadîxwaz ev tiştekî gelek zor e. Astengî û bend li pêşiyê hatine danîn. Çawa di hêlên din de helwest û pêkanîneke serbixwe û azadîxwaz bingeh e, di ziman de jî helwesteke rast, lêhûrbûneke baş, pêkanîneke xweş û rind divê. Ev jî divê li ser bingeh û zemîneke xurt bê avakirin. Ya rasttir ev e ku têgehîştineke baş û rind û ji her awayî de lêkûrbûn û lêhûrbûnek divê li ser hebe.


Bingeh û zemîna zimanê me gelek xurt e, kûr e, jidandî ye, bi rêzik e. Zimanê kurdî xwedî pergaleke rind e û bi qasî vê dîrokî ye. Ji bo ku bi her awayî têgehîştineke baş li ser vê rewşa ziman bi xweşî û rindî çê bibe, xebat û lêkolîneke baş divê. Her wiha serweriya li ser jiyanê serweriya bikaranîna baş a ziman e. Ragihandina civakî ya pêşverû û nûjen bi tekûzî û sererastbûna ziman dibe. Têgehîştina hişmendî û nêrîna Civaka Kurd a ku bi hezar salan e çê bûye, perisiye û hatiye gihîştiye vê radeyê, di dema îroyîn de vê rastiyê dixwaze.


Peyva kin û kurt ev e: Divê berî her tiştî felsefeya ziman, jîrbêjiya ziman, hişmendiya ku ziman li ser diperise bê têgehîştin.


Ev ji bo çi divê? Ne ku ji bo zimanê kurdî bê parastin, zimanê kurdî ji wendabûnê bê xelaskirin, xetereyên li ser ziman bêne rakirin! Ji lew re pêwistiya Zimanê Kurdî bi vê alîkariyê tune ye. Ev deh hezar sal e ku ev ziman xwe aniye heyînê, ji pênc hezar salan zêdetir e li ser heyîna vî zimanî êrîşên cîranên der û dor ên xwedîdewlet hene; lê her tim xwe bi xwe parastiye, wan tev û êrîşên wan di nava xwe de helandiye. Di nava pergala xwe ya xweser de wan êrîşan yek bi yek betal kiriye.


Dîsa em bibêjin ku zimanê me kurdan, ango Zimanê Kurdî ji parastinê, ji bo xelasiya ji wendabûnê(!) pêwîstiya zimanê me bi tu kesî, bi tu sazî tune ye. Heta neha xwe bi çi awayî parastibe, ji neha û şûn de jî dê xwe biparêze. Heta ev gel hebe dê ev ziman jî xwe biparêze. Mirov kare bibêje ku ji bo heyîna Gelê Kurd ziman bi xwe jî piştgir û destekekî baş û rind e. Her wiha Zimanê Kurdî (bi tevahî zaravayan) diya kurdan e, divê em kurd xwe jê xwedî bikin.


-B-
Mirov dikare bi çend awayan li ser xebat û perwerdeya Zimanê Kurdî raweste. Li gorî min ev jî di binê van çend sernavan de bêne vegotin wê çêtir be. Ji lewre projeya li ber pêvajoya asîmîlasyon û otoasîmîlasyonê di perwerde û hîndekariyê re derbas dibe.


1- Radeya Xebat û Perwerdeya Zimanê Me :
Mirov dikare bi du awayan li ser xebat û perwerdeya ziman raweste.


a – Xebata li gora hişmendî û têgehîştinê: Wekî tê zanîn her çiqas bi zimanê me nebe jî, me li ser rewşa dinyayê, li ser ramyariyê, li ser civakê û hwd. li ser gelek mijaran perwerdehiyê dîtiye û em bi berfirehî xebitîne. Em karin bibêjin ku ji gelek hêlan ve em bûne zana, ji hêla têgehîştinê ve em pêş ketine ango hişmendiya me vebûye. Ji bo wî jî dema em li ser ziman xebatê bikin di vê ristedariyê de em ê hişmendî û têgehîştina pêşketî bidin ber çavan û li gora wê pêşnûmaya xwe bi rê bixin. Ango em karin bibêjin ji hêla têgehîştin û hişmendiyê ve em wekî xwendekarên akademiyan in. Ji bo wî jî birêxistina xebata ziman jî divê akademîk be. Di vir de em balkêşiyek jî bidin ber çavan; dema akademîk tê gotin her wekî pisporî, ji gel dûrîtî, elîtek mirov bigihîjin hev li ser ziman xebatê bikin, bêjeyên ji rastiya gel dûr derxin, bi zimanek giran diaxifin, gel ji wan fêm nake û hwd. tê hişê mirov. Li hember akademîkî pêşdaraziyekî ne rast çê bûye. Bê guman ev ji hindava xwe ve çê nebûye. Bingeha wê ya rastîn heye ku di akademiyan de tiştên ji gel û rastiya gel dûr çê bûne, hatine kirin. Lê ya rast akademî (ango dibistanên zanyarî) û yên li akademiyan dixwînin û dixebitin ji hêla zanyarî, gelêrî û bi her awayî bîreweriyê ve diderbirînin li ser cûr be cûr şaxên zanyariyê dixebitin; dahûrînan û lêkûrbûnan dikin. Dema em jî dibêjin, divê “akademî” ya rastîn bê fêmkirin.


Ji bo wê jî li gora hişmendiya me divê em naverokeke xurt û li rê, teşeyekî baş û rind bidin vê xebata xwe. Ev jî bi vî rengî ye: Ji hêla hişmendiyê ve û ji aliyê têgehîştinê ve, ango zanîn û analîzkirina me divê bi radeyekî akademîk bê ber dest. Çarçoveya wê jî ji yê herî kêm û heta yê herî çê ye. Ji bo wî jî bajena perwerdeya kurdî ya me divê berfireh be.


Dîsa ev perwerde ji bo me hemiyan pêwist e. Dixwaze bila bi rengê pisporî, dixwaze bila bi rengê sererastkirina axaftin û nivisandinê, dixwaze bila bi rengê wêjevaniyê nêzik bibin, hemî kes di xebatekê wiha de divê karibin li gora îhtiyaca xwe jê bigirin.


b – Xebata li gora jiyana pêkhatî: Perwerde û xebata kurdî hem hêsan hem jî bingehîn e. Li jorê, me gotibû ji hêla hişmendî û têgehîştinê ve em wekî xwendekarên akademiyan in. Lê ji hêla Zimanê Kurdî ve, ji hêla xebitandina ziman ve, ji hêla xwendin û nivisandina ziman ve em wekî xwendekarên dibistana seretayî ne. Ji bo wê jî ziman û pêkanîna zimanê me di nava me de pir lawaz e. Divê ev bi bêhnfirehî be. Ji bo vê divê pergalek xurt û saxlem hebe. Teqez dilnizmî û rehetî divê her hebe. Dîsa divê bi nêrînek kûr û dûr ev her tim di rojeva me de be.


2- Armanca Xebat û Perwerdeya Zimanê Me
Armanca perwerdeya kurdî ne tenê ji bo ku em hînê kurdî bibin û ne tenê ji bo ku em xwendin û nivisandina xwe ya kurdî tekûz bikin…


Ji bo çi em hîn dibin? Li ser kîjan pêwistiyan ev xebata hînbûna li ser kurdî pêk tê? Û dê vê xebatê neha û ji neha şûn de ji çi re xizmet bike? Bi girîngiya van pirsan dema em nêzik bibin em karin van tiştan bibêjin:


Berî her tiştî di têgehîştin û hişmendiya me de cihê ziman û girîngiya ziman ji bo ku bê dîtin û li gora wê li ser esasên gelêrî û civakî bi nêrîneke rast û durust divê lêhûrbûnek li ser hebe.
Ji bo vê jî;
Nêrîna ziman di dema îroyîn de divê li ser bingeha gelêrî û neteweyî saz bibe û di hişmendiyê de pêk bê. Ev ji bingeha dîrokî ku ji dema Neolîtîkê heta neha, nûjeniya civakê tev bi hev re bîne ber çavan li gora wê ferisandin û lêhûrbûn û têgehîştin divê.


Bingeha zimanê kurdî divê baş bê fêmkirin. Zemîna zimanê kurdî mirov di xwe de û di nava gelê xwe de di dîrokê de û di îro de mirov baş bibîne û li gora wî mirov hişmendiya xurt a di kurdî de li ser bingeha civaka kurd di xwe de bibîne û bîne der. Bi vê xebatê re jîrbêjiya gelê kurd a neteweya kurd em baş fêm bikin. Her zimanek li ser rûyê dinê bi xwe re nêrînek û têgehîştinekî tîne. Ango her gel, her civak li gora xwe jîrbêjiyek (mantiq) ava dike. Li gora wî jî her gel xwedî jîrbêjî û xwedî nerîneke xweser (orijînal) e. Her kes li gora vê orijînalîteyê tev digere û heye. Kesê endamê vê civakê ango vî gelî bi vê orijîn û kana gelêrî û civakî heye. Em jî bi jîrbêjî û nêrîna kurdî ya orijînal hene. Zimanê me nîşandeka viya ye.


Felsefeya kurdayetî nêrîna kurdan çawa ye?
Ji mêj ve çawa ava bûye û neha di çi radeyî de ye?
Neha felsefeya zimanê kurdî li ser çi ye?
Ew qas hezar sal in zimanê kurdî xweseriya xwe bi çi awayî parastiye?
Çima di nava kurdan de gelên din dihelin?
Zimanên biyan li hember kurdî çima di ber xwe nadin?
Û çima zimanê kurdî bi bêje û rêzik û saziya xwe li hember hemû êrîşan xwedî berxwedanekî bingehîn û tundrav e?


Evan pirsan divê bi têgehîştinekî rast bêne bersivandin. Raza vana di giyana Gelê Kurd û zimanê kurdî de vaşartî ye. Bi vî rengî mirov bibêje ew ê ne çewt be: Zimanê kurdî gencineyekî gelekî dewlemend, kaniyekî avzelal, heyînekî zindî û zimanekî serbilind e. Di nava sindoqekî saxlem û dîrokî de kilîtkirî ye. Ev kilît jî di destên dayikê kurd ango gelê kurd de ye. Zêdeyê dayikên kurdan ango gelê kurd tu hêz nikare vê kilîtê veke… (Mixabin û sed mixabin niha dayikên kurd û dayikiya kurdî jî di faqa bajarvaniyê de têk diçe. Lewma îro oto-asîmîlasyon ketiye rojeva me)


Zimanên ku ji kurdî bêjeyan bistînin nikarin bihelînin. Ango bêjeya kurdî here bikeve hindirê diranê mar ê jariyê jî tiştek pê nayê û orijîna xwe diparêze. Lê dema kurdî bêjeyekî ji zimanekî din digire di demekî kin de dihelîne û dike malê xwe. Ji bo em vê raza hanê baş bibînin bi çêyî pêk bînin divê em herin xwe bigihîjînin xweseriya kurdî.


Piştî vana tevan ji bo ku em zimanê kurdî di jiyana xwe de bi sererastî pêk bînin ji bo rengê jiyana me bi kurdiya sade bixemile divê em xebat û perwerdeyekê ku li ser van esasan e bi rê bixin.


-C-
1- Nêzikahî û Nêrînên Li Ser Zimanê Me:
Wekî ku tê zanîn rêzimana kurdî ya nûjen hê nuh e. Nêzî sed sal in ku rêzimana kurdî ketiye rojevê û xebat û angaşta sererastkirina rêziman di nava kurdan de pêşketiye. Di vir de mirov kare bibêje ku du rêbaz hene ku nêzikahiyên li ser rêziman xwe der dixin pêş. Tev li dora van her du rêbazan diçin û tênê.


Yek jê çewt e, ango ji çewtiyê bêtir kêm û ne li rê ye. Ya din rast e, ango li rê ye û lê lawaz e.


Berî her tiştî nêzîkahiya rast û nêzîkahiya çewt li ser nêrîn û felsefeya mirov der tê pêş. Civaka kurd, gelê kurd esasgirtin ya jî esasnegirtin heye. Di derveyê gel de ji derve bi rêbaz û livbaziyên biyanî li çareseriyê gerîn û sererastkirina ziman heye. Ew ê ku çewt e û em dibêjin kêm e di hîmê gel de di mêjî û hişmendiya gel de li çareseriyê gerîn bêtir di rêbaza rêzimanên gelên din de bi nêrînên wan li çareseriyê gerîn heye. Ev jî hem ji bo hişmendiya zimanê me xeter e û hem jî ji çareseriyê re nabe bersiv. Tiştê ku îro li ser bi kêmnêrînî bi rêbaza li gorî zimanê kurdî ku li ser serê zimanê kurdî tê hunandin hêza xwe, vejena xwe ya neçê (negatîf) ji vir digre.


Bêtir yên ku li dibistanên biyanan xwendibin tu bikî nekî li ser nêrîna wan a ziman hişmendiya biyanî bêtir giran e û ristedar e. Îro li Kurdistanê du tewr dibistan hene. (Duh jî hebûn îro jî hene û sibê jî ew ê hebin.) Yek jê dibistana gel e, ya din jî dibistanên biyanan e.


Dibistana gel yek bi tenê ye. Li kîjan goşeyê Kurdistanê bibînî rêbaz, şêwaz, nêrîn û dîn (diyîn) yek e. Ji ber ku bingeh yek e û hîm û giyana gel e ev ristedar e li ser yekîtiya nêrînê û dîna zimanê vê dibistanê. Mamoste û wanedarên vê dibistanê di giyan û hişmendiyê de ji rayekî xwedî dibin ku ew jî dayik in. Hemû xwendekar û şagirtên vê dibistanê wek hev in. Wekî hev li pirsgirêkan dinêrin û çareseriyan dibînin. Tevekî bi jiyên sazkirî deng didin tembûra jiyana kurdî. Cudahiya dengan tune ye ji wê bêtir ciyawaziya dengan heye ev jî sazkirî ne. Ji ber wê jî hem ahengekî li rê di nava wan de heye, hem jî tev bi hev re guncan in. Wekî tembûrekî akordkirî.


Lê dibistanên biyan ne yek in, gelek in. Di derveyê Gelê Kurd de ji hêla ziman ve çiqas gelên din di dinyayê de hene tev biyan in. Biyanî ne zelal e. Her gel xwedî dibistana xwe ye, û li gora bûyîn û giyana xwe vê dibistanê saz kiriye. Me berê gotibû her gelekî li gorî xwe li ser gerdûnê xwedî nêrînekî xweser e. Her gel li gora vê nêrîna xwe teşe dide zimanê xwe. Ev cudahî û ciyawaziyên gelên dinyayê ji hev re bi xeter nîn in. Li hember hev nîn in. Lê biyan in ji hev re.


Ji ber vê jî dibistanên biyanî li Kurdistanê her tim bi neyartî û dijminî hebûne. Qet li ser bingehekî dostanî tune bûne. Kurdên ku li van dibistanan xwendibin ji raya gel qut bûne, bi avjîna biyanan, bi raya biyanan xwedî bûne. Zêde têgehiştina gelêrî bi wan re tune ye. Ev jî piranî serdestên kurdan in. Lê gel bi xeteriya ji “şaristanî” û “nûjeniyê” dûrmayîn be jî zarûkên xwe li dibistana xwe mezin kiriye û perwerdeya xwe daye wan. Lê yên din ango serdest ji bo ‘”şaristanî û nûjenî”yê (!) ji gel qut bûne. Ango raya gel bi qurbana şaristaniyê bûye. Dibistaniya gelêrî gorî bûye ji bo “nûjeniya biyanî”. Di vir de mirov bi şênberî kare li niştimana kurdan qala çar dibistanên biyan bike. 1- Dibistanên biyaniya tirkî, 2- Dibistanên biyaniya erebî, 3- Dibistanên biyaniya farisî, 4- Dibistanên biyaniya Imperyalî (Ewropî û Amerîkî û her yên din). Evana di rêbaz û tekûzkirina ziman de li ser zimanê kurdî çawa biyaniyê tînin em hinekî li ser vê jî bisekinin.


Em neha li ser tirkî û bandor kirina wî zimanî bisekinin ew ê ji bo yên din jî bibe nimûne.


Wekî me got Zimanê Tirkî wekî gelên dinyayê yên din li gora hişmendî û mêjûya tirkan çêbûye û perisiye û bûye xwedî rêz û rêçikên xweser. Pergala rêzimana tirkî li gorî wî hatiye der. Pisporên zimanê tirkî jî rabûne li gora xwe îzahekî jê re anîne û giramera tirkî bi pergal kirine. Baş, nebaş, pêşverû yan jî paşverû, bi faşîzanî yan jî bi civakdarî nêzik bûne ne mijara me ya niha ye. Bi çi awayî be zimanê tirkî bi pergal kirine. Em nirxandina başî û nebaşiya vê deynin hêlekî din, ev rastî heye ku pergala Zimanê Tirkî bi rê ketiye û hatiye pejirandin. Hemû kesên Tirk li gora vê pergalê zimanê xwe di dibistanên xwe de hîn dibin. Hişmendiya xwe bi vî awayî di ser ziman re û bi vê pergalê nifş bi nifş diajon û domdar dikin. Dibistana gel, dibistanên fermî yên dewletê û yên taybet tev di xizmeta vî karî de ne. Ev mafê wan e. Kes nikare ji viya re li pêşiya tirkan bibe asteng. Xwediyên vî karî li gora nêrîn û felsefeya xwe evî karî bi rê dixin.


Ev kar bêtir li xwendegeh û zanîngeh û dibistanan dibe. Heta vira gotinên ku em ê li ser bibêjin tune ye. Lê vî karî li welatê me, li ser xaka Kurdistanê û bi perwerde û amojkirina zarokên kurdan ve bê kirin em ê gelek tiştan bibêjin. Di nava gelê me de ji bo amojkirin û perwerdekirinê van dibistan û xwendegeh û zanîngehên wan hebin (dixwazî bila bi xweşî be û dixwazî bila bi zorî be) em ê gelek tiştan bibêjin. Li ser vî karî gelek gotin û peyvên me wê hebin. Pêşiyê em ê ji xwe re ango ji kurdan re gelek gotin û peyvan rêz bikin. Ji ber ku van dibistanan bi Zimanê Tirkî û li gora pergala Zimanê Tirkî û hişmendiya tirkî rêz û rêzik diborin; em kurd di van dibistanan de ya hişmendiya xwe ya ku li ser xweseriya kurdî saz bûye hinda dikin; ya hişmendiya me ya xurt dikeve xizmeta wan; ya jî em hem ji hişmendiya xwe dibin û hem jî em hişmendiya wan nagirin. Ango em “hem ji kerikê hem jî ji perikê” dibin.


Kurdên ku li van dibistanan bixwînin çi pir çi hindik ew ê vê hişmendî û têgehiştina wan li ser xwe bibînin. Wê çaxê di nêzikahiya Zimanê Kurdî de û di sererastkirina Rêzimana Kurdî de tu bikî nekî van kesan çi qas pispor bin çi qas zimanzan bin jî ew ê di vî karê kurdî de nexweşî û lawaziya xwe nîşan bidin. Yekê birîndar heta birîn li ser laşê wî hebe nikare bijîjkiyê bike. Nikare birînan baş bike. Nikare dermanan amade bike. Ji lew re hemû nexweşîn û birînan wekî birîna xwe dibîne. Û dibêje qey birîn û nexweşînên hemû dinyayê weka birînên wî ne…


Kurdên ku li van dibisanan xwendibin sibê roj rabin bibêjin em ê zimanê kurdî sererast bikin haya wan jê heye an jî tune ye; lê ew ê li gora hişmendiya dibistanên ku lê xwendine saziyek ava bikin. Heta neha jî lêhûrbûn û xebatên li ser rêzimana kurdî hatine kirin ên ku kirine ji ber vê pirsgirêka hanê di sererastkirina ziman de binketî mane, lawaz mane. Û em îro dibînin ku gelek nîqaş û nakokî di nava “bipergalkirina Zimanê Kurdî” de heye.


Bi gelemperî mirov kare tiştek wisa bibêje yên ku îro li ser zimanê kurdî xebata bipergalkirinê dikin ya li medreseyan xwendine ku ew li ser hişmendiya erebî saz bûne; ya li dibistanên dewletê xwendine (ku ew yên dewleta tirk, dewleta îranê û dewleta Sûriyê û îraqê ne) ku ew jî li gora hişmendiya fermî ya biyanî saz bûne; ya jî hem li medreseyan hem li dibistanên fermî û hem jî derketine Ewrope û li wan deran dibistanên bilind xwendine ku ev jî hişmendiyekê têkel û biyan bi xwe re saz dike.


Di van mercan de bi du awayan rê dertê pêşiya me. Yek jê her kes li gora hişmendî û têgehîştina ku girtiye ku ev biyanî ye, îzahekî ji rêziman re bîne ku ev jî ne rêzimanekî standard, ew ê bi xwe re hezar rêzimanan bînê. Ya din jî van hînbûn û têgehîştin û hişmendiyên ku li van dibistanên biyan hatibin girtin bi çi awayî bibe alîkar. Ji neyîniyê (negatîvîte) çêyî bê derxistin. Ji bo rêbazên çêtir bên dîtin rêzimana me xurt bibe ev bibin destpêk û piştgir. Ango ya em ê ji xwe re biyaniyê bingeh bigirin ku ev dezawantaj e û perçebûyîna ziman e; ya jî em ê vê biyaniyê bikin alîkar û destik, ji bo ku zimanê me û rêzimana me li ser bingehên xwe yên gelêrî û civakî û dîrokî rûnê. Bi vî awayî em ji bo kurdî van derfetan wergerînin çêyî û awantajê.


Bê guman mirov çi qas zimanan zanibe ew qas li ser zimanê xwe çêtir fêmdariyek pêş dixe. Zimanê mirov yê zikmakî ji bo hînbûyîna zimanên biyan ji mirov re dibe riya baş û çê. Zimanê biyan ji bo mirov giyana zimanê xwe yê zikmakî tê bigehîjê û bijî dibe alîkar. Ger ji hêla rêziman ve kêmasî û tiştên ne li rê hebin zimanên biyan ji bo sererastkirinê û sazkirina rêzimana mirov dibin piştgir û alîgir. Em viya esas bigrin.


2- Di Zimanê Me De Mijar û Babetên “Ne safî” ango “tarî”:


Di nîqaş û guftûgoyan de carina tê gotin ku di zimanê me de mijarên “ne safî” û “tarî” hene. Na xêr ev ne rast e. Di kurdî de ji viya bêtir tiştên ku em tê negehîştinê hene. Ango raza zimanê me hê ji me re veşartî ye. Ji lewre me hê kilîta ziman bi destê xwe ne xistiye. Ji bo wî jî em kêmtêgehiştina xwe, em biyaniya xwe nekin stuyê zimanê xwe yê xweş û rind. Di vê hêlê de tu gotin li ser ziman nayê gotin. Angaşta me ev e ku yên bixwazin raza zamanê kurdî hîn bibin ango yên dixwazin têbigehîjin kurdî û hemû zimanên kevn ên mezopotamyayê hîn bibin, kîtabe û belgeyên dîrokî yên nehatine xwendin bixwînin yên wekî sumeriyan, hîtîtiyan û hyd. divê bi esasî bi kurdî baş hîn bibin. Têgehîştinekî baş li ser zimanê kurdî di xwe de çê bikin. Hemû zaravayên kurdî divê baş bê zanîn ev jî riya dîroka rastîn li me vedike. Riya çand û şaristaniyên kevn bi ber me dixe. Û berî her tiştî jî me bi me dide nasîn.


Wê çaxê divê mirov çi bike? Ji bo ziman û rêziman çi ji me tê û divê em çi bikin?


Di der barê viya de divê pêşî em saziyekê ava bikin. Ya jî em navenda saziyên ziman ava bikin.


Bi çi awayî dibe bila bibe li ser riya rast têgehîştina gelê kurd divê saziyekî ziman ava bibe. Ya jî yên ku hene di zemîna gel de bigehîjin navendiyekî û xebatekî yekdest bimeşînin. Ev jî wê dilê gelê me xweş bike û dilê dostan rehet bike. Bi vî awayî ew ê riya dahatûyek azad û xweş li pêşberê me vebe.


Zimanê me xweş e. Em çi qas xwe pê xurt bikin, em ê ew qas dilxweş bibin. Em çi qas jiyana xwe pê bi rê bixin wê ew qas jiyana me bixemile…

Çengzerîn

azad zal karêk xweş drexistiye hol e. Yani zimanê kurdi bu ye birdoz ji bo me kurda lê belê kes xwe nade ser.Ev tiştek çewti ye...

dema ku xwedi dernekevi li ser zimane xwe tu yê paşiyê çibiki? zarokê te ewê çi bikin?

Pêşengê zimanê kurdi dixebitin..di meda kar tune..


zor spas mamoste

__________________