Hevpeyivîn bi Fuat Önen re

**Numberone** · 22-10-2007, 06:13 PM

Hevpeyivîn bi Fuat Önen re

”Ma karê aqila ye, gerîlla rakiriye çek doza efuyê dike”
Nezîrê Cibo ji bo Netkurdê bi têkoşerê naskirî, serokê İZ. DDKD’ê yê berê û yek ji damezrênerên Grûba Xebata Kurd ya Neteweyî ya Demokratîk Fuat Önen re li ser avakirina GX, li ser têkoşîna salên 70yan, li ser rewşa dinyayê, ya herêmê û ya kurdan a niha, li ser buyerên aktuel û agirbesta PKKê axaft. Hevpeyivîneka balkêş jê derket. Bixwînin, hûn ê jî heq bidin me!

- Birêz Fuat, hun ji yek ji rêvebirên Koma Xebatê ne û têra xwe têne naskirin. Belê, dîsa jî ji kerema xwe re tu dikarî xwe bi me û xwendevanên Netkurdê bidî naskirin?

- Ez yek ji aktîvîstên Koma Xebatê me, ne rêvebir im. Di civîna Amedê de min dîyar kir ku ez dîsîplîna komê dipejirînim û ev nêzîkî salekê ye ku bi rêvebirîya hevalan tev li karê Koma Xebatê dibim. Li ser xwe dixwazim tarîfeke kurt bidim. Ez welatparêzekî kurdistanî me û bi nasnameya xwe ya demokratê şoroşger ê alîgirê sosyalîzmê hewl didim ku di nav bizava netewî de kar bikim. Ev sîh sal in ku ez xwe wanî tarîf dikim.

- Min bi xwe navê Fûat Onen bi DDKD’ya İzmirê re bihîstibû. Birastî nuha jî ez dikarim bêjim ku; navê we li ba min dîsa bi vî awayi tê bibîranîn. Tê bîra min, çaxa ku li Diyarbekirê di sala 1978an de li ser merkezîbûna DDKD’yan niqaş û civîn pêkdihatin, min we ji dûr ve nasdikir. Tu û havalên xwe daxilî wê biryarê nebûn. Pişti 28 salan, gelo ez karim bipirsim, çima? DDKD’ya Îzmîrê an Fuat Onen wê çaxê çi difikirî? Nuha çi dixwaze?

- Bi rastî ez kêfxweş im ku di navserebûna xwe de bi xortanîya xwe têm bîra we, spas ji bo vê yekê. DDKDya Îzmîrê û DDKDya merkezî du modelên rêxistinî yên cîhê ne. Ji bo ku ez vê cudatîyê zelal bidim xuyakirin, pêwîstî heye ku ez çenekî li ser destpêk û pêvajoya wan komelan rawestim. Tê jibîrkirin ku di salên 1975-76an de li her sê bajarên Tirkîyê yên mezin sê DDKD hatin damezirandin: DDKD’ya Enqerê, DDKDya Îstenbûlê û DDKDya Îzmîrê.

Piştî darbeya 12ê Adarê li metropolan komela ciwanên kurd ya ewil di sala 1975an de li Îzmîrê hat avakirin, bi navê Komela Alîkarî û Çanda Rojhilat ya Îzmîrê (İzmir Doğu Yardimlaşma ve Kültür Derneği-Îz. DYKD). Dûre li Enqerê DDKD hat avakirin. DDKDya yekem a Enqerê ye. Piştre li Îstenbûlê hat avakirin. Û li Îzmîrê jî li dijî Îz. DYKD hinek dozên dadgehê hatin vekirin û ew bi wê rêyê hat girtin. Piştî girtina wê İz. DDKD hat damezirandin. Ev her sê komel jî bi gişti komelên ciwanên kurdan ên li metropolan bûn.

Her çiqas di nav rêvebirîyên wan û awayê damezirandina wan de ferq hebûn jî, wek modela rêxistinên ciwanan li ser heman xetê bûn. Xwe berdewama kevneşopîya DDKO dihesibandin, ji hemû derdorên welatparêzan re vekirî bûn.Yekîtîya xortên kurdan li metropolan û tevlêbûna bizava azadîyê armancên hevpar bûn. Di nav rêvebirên her sê DDKDyan de ji bo avakirina tevgereke sîyasî danûstendin hebûn û di destpêkê de armanca van danûstendinan tevgereke welatparêz û sosyalîst bû. Şikilgirtina sîyasî û cudatîyên rêxistinî di nav bizava azadîyê de hîn ne xwiya bûn û bandora marksîzmê li ser bizava me xurt dibû.

Ez dikanim bêjim ku piranîya xortên wê demê di nav lêgerîneke bê pûsûla, tund û bêsinor de bûn. Hêdi hêdi hevalên berî 1971ê dest bi karên sîyasî kirin û li gora cudatîyên berî 71ê û cudatîyên ku di zîndanan de peyda bûbûn, komikên sîyasî derketin holê. Ji alîkî din jî cudatîyên nav tevgera sosyalîst ya navnetewî bêtir ketin rojeva me. Li metropolan em bi çepên tirk re jî di nav têkilî û gengeşîyên xurt de bûn. Du mijarên gengeşîyan hebûn ku di nav me û çepên tirk de dibûn sedemên pevçûnên tund; Kurdistankolonî (sömürge) ye an na, mafê marksîstên kurd heye ku ji çepê tirk cîhê rêxistineke marksîst a kurdistanî ava bikin, an na.

Ev her sê faktor bûn sedem ku yekîtîya her sê DDKDyan û hewldana avakirina tevgereke sîyasî neçe serî. DDKDya Enqerê ji alîyê dadgeha tirkan a Enqerê ve hat fesihkirin; li dijî DDKDya Îstenbûlê jî doz hatibûn vekirin, lê rêvebirên komelê bi xwe ew fesih kirin. Berî ku bê girtin, di hundir xwe de bi problem bûn û helwesteke yekgirtî di nav wan de nemabû. Wek mînak, Komuna hevalên Îstenbûlê bi gengeşîya li ser milkîyeta weşanxaneya ‘Yöntem’ ji ber hev ket. Komuna Îstenbûlê berî girtina DDKDya Îstenbûlê nêzîkî xeta Maoyî bû û wê komunê DDKDya Îstenbûlê birêve dibir. Heta wê demê komikên sîyasî ‘Komal’ û ‘Riya Azadî’ bûn. KDP jî hebû, lê di nav ciwanên kurd ên metropolan de tu giranîya wan tunebû. Lê komikek nuh jî xwiya dikir êdi. Navê wan ê ewil di dawîya sala 1976an de min bihîst ku ‘Şivancî’ bû.

Bandora Komalîyan (Komal) li damezirandin û rêvebirîya destpêkê ya DDKDya Enqerê hebû. Lê divê em mafên van hevalan teslîm bikin ku bi çavên komela xeta xwe li DDKD nedinêrîn û komeleke pirreng u pirdeng diparastin. Piştî ku DDKD ji ber hev ket û yekîtîya xortên kurd bi DDKD çareser nebû, hevalên Komalê (dûre Rizgarî) bi navê ASK-DER komelên ciwanan ên li ser xeta xwe ava kirin.

DDKDya Îzmîrê bi tenê ma. Bandora tu komên sîyasî li ser DDKDya Îzmîrê tunebû. Ji her rengî welatparêzan di nav de xebat dikirin. Di rêvebirîya wê de jî hevalên alîgirê koman hebûn, lê ew wek komel ne di xeta tu kom an rêxistinan de bû. Ji bo yekîtîya ciwanên kurd komeleke yekgirtî bû, û ji bo tevgera sîyasî jî avakirina partîyeke kurdîstanî ya marksîst diparastin.

Piranîya hevalên DDKDya Îzmîrê û ez bi xwe jî wek serokê wê, xwedîyê wê helwestê bûn. Bê guman, li gelek deverên din jî hevalên bi me re têkildar hebûn, û car caran di nav me de jî li ser awayê rêxistinê civîn û gengeşî pêk dihatin. Hevalên Riya Azadî jî di wan deman de ji bo şaxê xwe yê ciwanan dest bi damezirandina DHKDyan kiribûn.

Îcar ku ez werim ser bersiva pirsa we: Mijara niqaşên Diyarbekirê ne merkezîbûyina DDKDyan bû. Niqaş li ser komeleke yekgirtî ya ciwanên welatparêz bûn. Di civîna ewil de biryar hat dayin ku em bang li hevalên ASK-DER û DHKD jî bikin.

Wê demê me ev proje diparast: Li Kurdistanê ji bo yekîtîya ciwanên kurd pêwîstî bi komelên yekgirtî û federal heye. Komelên ku beşdari wê civîna ewil bûn jî ne komelên yekpare bûn û bi binavkirina wê demê ne ‘çizgi derneği’ (komelên xetên sîyasî) bûn. Di nav wan de ji DDKDyên ewil hew DDKDya Îzmîrê hebû. Piştî girtina DDKDya Îstenbûlê, beşek ji endamên wê bi navê DDKD ji nuh de komelek damezirandin, lê ev DDKD ne li gor modela DDKDyên ewil bû. Ne komelek yekgirtî bû. Her çiqas li rû xwe wek berdewama DDKD raber bikira jî, di eslê xwe de ji alîyê koma ‘Şivancî’yan hatibû damezirandin; wek ku dûre hat fahmkirin jî, ew êdî ‘çizgi derneği’ bû. Bi navê DDKDya Îstenbûlê ew jî beşdarî civînên Diyarbekirê bû. Piştî çend civînan hat fahmkirin ku niyeta hevalan ne ew bû ku ji bo yekîtîya ciwanên kurd komeleke yekgirtî û federal bihata damezirandin. Lê niyeta wan di bin navê DDKD de avakirina komela "çizgi derneği", komela ‘Şivancîyan’ bû. Ji ber vê yekê hewldana avakirina komeleke yekgirtî û federal ji bo xortan têk çû û hevalên ‘Şivancî’ bi navê DDKDya merkezî komela xwe ava kirin.

Ne ku em ji wan veqetîyan, em tev li wan nebûn. Li pişt niqaşa komela merkezî an federal ev niqaşa sîyasî hebû: Me digot, li bakurê Kurdistanê partîyek marksîst tuneye û divê em avakirina partîyek marksîst wek wezîfe daynin ber xwe. Ev partî jî tenê ji komekê an ji tradîsyonekê dernakeve, pêwîstî bi beşdarbûna gelek alî û kesên marksîst heye. Wan hevalan digot dendikeke Marksîst heye û hun jî werin tevlê bibin. Qesta wan ji dendik û partîya Marksîst T KDP bû. Piştî ku me di van mijaran de li hev nekir, me biryar da ku di navbera me de dostanî u danûstendinên welatparêzî dom bike. Wan dest bi komela DDKDya merkezî kir, me jî DDKDya Îzmîrê li ser esasê damezirandina wê ya ewilî domand. DDKDya Îzmîrê heta bi darbeya 12ê Îlona 1980an li gel dûrketin û nêzikbûnan, li ser vî esasî xebat kir. Bi darbeya 12ê Îlonê hat girtin û bû beşek ji dîroka xebata ciwanên kurd.

Hêvîdar im ku min zêde dirêj nekiribe û bersiva pirsa we dabe. Lê berî ku ez derbasî bersiva pirsa din bibim, ez dixwazim parantezekê ji bo peyva ‘Şivancî’ vekim.

Dê bala we jî kişandibe ku ez vê peyvê wer di nav apostrofan (”) de bikar tînim. Sedema wê ev e: Ez difikirim ku xeta Dr. Şivan piştî 1975an di du cihokan de herikîye. Hevalên ku dûre navê T-KDP kirin KİP, li mîrasa Dr. Şivan a rêxistînî xwedi derketine û hîna jî lê xwedî derdikevin. Di civîna DDKDyîyan a li Almanyayê de ev ji nuh ve deklere jî kirin.

Lê belê ji 1975an û vir de ew tucarî li xeta DR. Şivan a teorîk û sîyasî xwedî derneketine. Bi bêdengî xeta Dr. Şivan a teorîk û sîyasî dane jibîrkirin. Programa T-KDP û ya KİPê bi hev re nayên elifandin (li hev nayên anîn); programa KİPê ne dewama T-KDP, lê înkara wê ye. Xeta Dr. Şivan a îdeolojîk nêzîkî xeta Maoyîtîyê ye û tu têkili di navbera vê xetê û xeta KİPê ya îdeolojîk de tuneye. Di warê awayê têkoşînê de jî Dr. Şivan û KİP geleki dûrî hev in. Dr.Şivan bêtir nêzîkî awayê têkoşîna Amerîka Latînî û Başûrê Kurdistanê ye. Awayê têkoşina KİPê bêtir bajarvanî û bi nisbetî Dr. Şivan bêtir reel-polîtîk e.

Bawerîya min ew e ku di destpêka xwiyabûna komikan li Bakurê Kurdistanê, xeta Dr. Şivan a teorîk û sîyasî ji alîyê Komalîyan ve hatiye domandin. Orhan Kotan ji Ömer Çetin bêtir temsîla fikrên Dr. Şivan dikir. Weke tê zanin pirtûkên Dr. Şivan ji alîyê Komal ve hatin weşandin. Pirtûka Dr. Şivan a bi navê "ezen uluslar ezilen uluslar" (netewên serdest netewên bindest) di dest KİPê de ma û ji alîyê van hevalan hat îmhakirin, an jî wendakirin. Ew jî dide xwiyakirin, an jî ez wer dinirxînim ku KİP di warê teorîk û sîyasî de ne warisê xeta DR. Şivan e. Ji ber vê yekê, divê meriv di wek ‘Şivancî’ binavkirina KİPîyan de bi îhtîyat be û xwedîyê van rezervan be.

- Brêz Fûat, mexsada vê hevpeyvînê bi giranî, li ser pirsa yekîtîya kurd a û di vê çerçevê de proja Grûba Xabata kurd a Neteweyi û Demokratik e. Bi kurtasî ez bipirsim; GXKND çi ye ne çi ye? Grûp bi çi awayî û ji kîjan îhtîyacê derkete holê? Armanca wê çi ye? Nuha rewşa wê çi ye? Bi taybetî tu pêşeroja Grûbê çewa dibînî?

- Koma Xebatê li Bakurê Kurdistanê lêgerîneke partî, kom, derdor û kesayetîyên cuda bo înîsîyatîveke netewî ya hevbeş e. KX ji bo kurdan li ser axa xwe desthilatîya sîyasî daxwaz dike û ji bo pêkanîna vê daxwazê yekîtîya hêzên netewî, ji bo yekîtîyê jî heşekî sîyasî yê hevbeş pêwîst dibîne. Bi ya min KX îfadeya lêgerîna vî heşê sîyasî yê hevbeş e. Divê KX bibe pêwenga pêkanîna vî heşê sîyasî yê hevbeş, bi vî heşê hevbeş derxistin û birêkxistina projeyeke netewî û pêkanîna sazîyên netewî li tewereyê vê projeyê.

Bi dîtina min, divê ev her sê têgîn bibin bingeha KX û zemîna wê ya realîzebûnê: heşê sîyasî yê hevbeş, projeya netewî û sazîyên netewî. Civaka kurd ne girseyeke bê çîn û tebeqe, bê îmtîyaz û pevkelyayî ye. Him civaka me û him jî Koma me ya Xebatê ji alîyê îdeolojî û ramanê ve ne yekcure ye. Bi rastî ji bo yekcurebûnê pêwîstî an îmkan jî tuneye. Di dema zaroktîya tevgera me ya azadîyê de (1975-1978) nêzîkbûna îdeolojî=siyaset serdest bû û sîyaset di nav îdeolojîyê de dihat mehandin, divê em van tiştan li dû xwe bihêlin.

Sîyaset û çalakîya sîyasî bi gelemperî wek hewldana dîtina rastîyê tên zanîn; lê bi rastî hewldana dîtina rastîyê karê zanistî û teorîyê ye. Hîmê çalakîya sîyasî hewldana avakirina rastîya xwe ye. Wê gavê, ger hêzên netewî tercîhên cuda ên îdeolojîk, aîdîyetên cuda yên rêxistinî û sîyasî hebin jî, ku ev jî xweristî (tebiî) ye, divê rastîyên wan ên sîyasî yên hevpar jî hebin. Her çende berjewendîyên cuda yên çîn û tebeqeyên cihêreng ên netewî hebin jî, divê berjewendîyên wan ên hevpar ên netewî jî hebin; bi rastî hene jî. Heşê sîyasî yê hevbeş dê bibe îfadeya van berjewendîyên hevpar û rastîya me ya hevpar a netewî.

Pêwîstîya têkoşîna sîyasî bi dîsîplînê û bi projeyên berbiçav heye. Meriv dikane bi têgînên gelemperî propagandayê bike, lê belê têkoşîneke sîyasî ya cidî bi projeyên berbiçav û dîsîplînê tê kirin. Pêwîstîya tevgera me ya azadîyê bi projeyeke mezin a netewî û jêrprojeyên bi wê ve girêdayî heye. Ev pêwîstî li pêş çavan e. Hîmê projeya netewî dê dewletbûna netewa kurd li Kurdistanê be; divê weha be. Li ser şêweya vê dewletê gengeşî û nêrînên cuda hene; cudatîyên wisa normal in û meriv dikane li gel hebûna wan û bêyî ku bibin asteng xebata xwe bidomîne.

Pirsgirêk û wezîfeyên me yên girîng ên sîyasî hene: divê em jenosîda sîyasî ya li Kurdistanê bigihînin raya giştî ya dinyê, pirsa Kurdistanê têxin nav rojeva Netewên Yekbûyî, zimanê netewî û perwerdeya bi zimanê netewî, bidawîanîna eskerîya mecbûrî li Kurdistanê, parçebûna Kurdistanê û çareserîya pirsgirêkên ji ber parçebûnê û hwd. Ev gişt pirsgirêkên me yên girîng û wezîfeyên me yên sîyasî ne û divê em ji bo wan projeyên bi projeya netewî ve girêdayî pêk bînin.

Serketina têkoşîna sîyasî bi dîsîplînê û dîsîplîn jî bi rêxistin û sazîyan mimkun e. Li Kurdistanê pirsgirêka me ya herî girîng nebûna sazîyên netewî ye. Li gel sazîyên sîyasî yên wek enî, kongre, meclîs û hwd, pêwîstîya me bi sazîyên sivîl, civakî, herêmî jî heye. Divê em li gel sazîyên wek akademî, weqif û enstîtuyan ku hinek ji wan ne bi awayekî têrkir be jî, ji nuha de hatine avakirin, sazîyên wek Yekîtîya Doktorên Kurdistanê, Yekîtîya Hiqûqzanên Kurdistanê, Yekîtîya Perwerdekarên Kurdistanê, Yekîtîya Olî ya Kurdistanê bi şaxên xwe yên ol û mezhebên cuda, Yekîtîya Muxtarên Kurdistanê, Yekîtîya Şaredarîyên Kurdistanê û hwd jî damezirînin.

Ez bi vê perspektîfê li Koma Xebatê dinêrim û pêşniyar dikim ku wanî lê bê nêrîn. Em hîn di serê rê de ne. Reşnivîsa bernamê bi awayê ku meclîsa Komê pejirandiye di rêya heşê sîyasî yê hevbeş û projeya netewî de gaveke erênî ye. Ez hêvî dikim ku bê weşandin, û bi tevlêbûn û rexneyên hêzên welatparêz têkûztir bibe.

Ji ber ku ez bi vê berfirehîyê li KX dinêrim, ez pêwîstî û girîngîya wê dizanim. Projeyeke bi wate û berdar e, dikane bibe bersiva îhtîyacên têkoşîna netewî ya Kurdistanê. Tecrubeyên salekê jî ev yek rast derxistiye. Ez dibînim ku hemû hêmanên komê ji alîyê pev re xebitîn û pêkanîna exlaqê yekîtîyê de sûdê jê werdigirin. Ji bo min bi xwe bûye tecrubeyeke kêrhatî. Heke em bikanibin hesabên demkurt, berjewendîyên teng ên komikan, hêvîyên şexsî bidin alîyekî û aîdîyeta KX derxin pêş, wê bikin tevgereke weha ku mudaxeleyî pêvajoya sîyasî bike, herkes ê bibîne ku ew wesiteyeke cidî ya sîyasî ye. Lê dîsa jî, ger ev xebat biser nekeve, ev nabe serneketina vê projê, lê dibe serneketina me. Rêça ku em ketinê rast e; serneketin jî berpirsiyarî jî dê bibe ya rêwîyan. Yekîtîya hêzên netewî ya bi armanca pêkanîna heşê sîyasî yê hevbeş, projeya netewî û sazîyên netewî dê zû an dereng aktor û aktîvîstên xwe yên bi perspektîfa îqtîdarê bibîne, ez ji vê yekê şik nakim.

- Wek ku ez dizanim heya îro gelek caran hizb û siyasetmedarên kurdên Bakur hatine ba hev û dûvdirêj nebe jî ‘yekîtî’ sazkirine. Lê belê tu carî hizb û grûbên İslamî di nav van yekîtiyan de cih nedigirtin. Lê îro di nav GXKND de ev kes û grûbên İslamî jî cih girtin e. Bi rastî ez pir û pir girîng dibînim. Li ba min ev siyaseteke hêja û Kurdistanî ye. Di vê derhaqê de tu çi dibêjî? Ferqa proja GX û tecrûbeyên berê çi ne?

- Li her alîyê dinyê, di nav tevgerên rizgarîya netewî yên serketî de, em tevlêbûnên xurt ên oldaran dibînin; pirê caran jî di nav refên herî pêşî de ne. Îluzyona ku di navbera nasnameya olî û ya netewî de nakokî heye, xweserîyeke me, bêtir jî ya bakurê Kurdistanê ye. Gelek sedemên vê îluzyonê hene û bi dîtina min, sedema herî girîng kemalîzm e.

Li Bakurê Kurdistanê kolonîbûn bûye navxweyî, û Tirkîyeyîbûnê di bin şiûra me de cîh girtiye. Kemalîzm, ev îdeolojîya nijadperest û şoven a sîstema desthilatîya tirk pirê caran wek modernîzm hatiye îdrakkirin û kurdan jî piştevanîya gelek bicîhanînên wê kirine. Bi taybetî jî kirinên wan ên li dijî îslamîzmê weha hatine îdrakkirin. ‘Qanûna derbarê girtina tekya û zêwan (zawîye)’ a ku di dawîya 1925an de hat pêkanîn îro jî ji alîyê gelek pêşverûyên kurd ve wek pêşverû û modernîst tê dîtin. Lê bi rastî mîlada Kemalîzmê serhildana kurdan a 1925an e (Yek ji analîzên ku ji Îmralî tên pêşkêşkirin jî ‘kemalîzma

1920-23an’ e; ev tiştekî vala û bêbingeh e û di wan salan de kemalîzm tuneye!). Komara Tirkîyê (KT) projeya afirandina netewa tirk ji bermayên Osmanî ye; pêwenga tetbîqkirina wê sîstema hikumranîya tirk e û îdeolojîya wê jî kemalîzm e. Aha ev kemalîzm şerekî li dijî rasteqînîya netew û welatê gelê kurd e. Ev qanûna navgotî ku hema piştî têkbirina serhildanê hat pêkanîn, îzolekirina reha îslamî ya têkoşîna netewî ya kurdan armanc kiriye û nuha meriv dikane bibêje ku biser ketine. Piştî serhildanên kurdan ên dewra pêşî, reha îslamî di têkoşîna me ya rizgarîya netewî de qels bûye. Lewra niqta ku we bal kişand ser girîng e. Tevlêbûna kesayetî û komikên îslamî bo KX meriv kêfxweş dike. Konsepta yekbûna netewî ya KX vê yekê pêwîst dike û ji alîyê pêkanîna yekbûna hêzên netewî ve bawerîyê dide. Ne tenê Îslamîst, divê tevlêbûna kurd ên oldar ên êzîdî, elewî û îsewî bo yekbûna netewî jî bê pêkanîn, û divê KX ji bo pêkanîna vê yekê xebatê bike.

- Beriya nuha min ji kak Sabahattin Korkmaz û Birez Brahim Gûçlû ji pirsîbû. Ez dixwazim ji cenabê we jî bipirsim; Gelo heta nuha pêknehatina yekîtiya neteweyî nayê wê maneyê ku miletê kurd hê nebûye neteweyekî nûjen, têgihîştin û karekterê neteweyî nestandiye? Ji ber ko di nav me kurda de hê jî têgihên grûpî û eşîrî di ser berjewendiyên neteweî de têne girtin. İnsanên me qasî ku bi şef, serok, eşir an grûba xwe ve grêdahî ne û wan diparêzin, menfaetên neteweyî hewqas naparêzin. Dikare ji bo eşîr, grûp, şef, serokê xwe her fedekariyê bike, belê ji bo miletê xwe wan fedekariya nake. Ev jî dibe sedem ku yekîtiya neteweyi pêknayê. Nizanim gelo ez xelet im? Hûn çi difikirin?

- Ji bo vê mijarê, divê meriv gengeşîya netew û yekîtîya netewî bike. Me kurdên Bakur tarîfa netew bêtir li gora formulasyona Stalîn a navdayî kir. Û em li şîroveya determînîst û jixweberbûnê ya vê formulasyonê aliqî man. Kapîtalîzm pêşde dikeve; yekîtîya ziman, çand, yekîtîya jîyana ekonomîk pêk tîne, û ger yekîtîya xakê jî hebe, gel dibin netew! Her çiqas ez çenekî karîkaturîze dikim jî, bi gelemperî îdraka me ya netew ev bû. Lê di rastîya xwe de, netew her çiqas fenomeneke dîrokî û civakî jî be, fenomeneke sîyasî ye. Li her dereke dinyê netew di pêvajoyên têkoşînên tund ên sîyasî de pêk hatine. Li Rojava bêtir bi têkoşînên li dijî feodalîteyê, li Rojhilat li gel wê gelek caran bi têkoşîna li dijî kolonyalîstan, dagirkeran pêk hatine. Netewên ku li Rojava di berbanga kapîtalîzmê de di sedsalên 17-18an de derketine ser dika dîrokê, li Rojhilat mane ji sedsalên 19-20an re. Pirsgirêka netewa kurd jî yek ji pirsgirêkên netewî yên nadîr e ku maye ji sedsala 21an re.

Tarîfeke Cemîyetî Aqwam û piştre Netewên Yekbûyî heye; ev tarîf jî netew bi dewlet tarîf dike, netewa bêdewlet nas nake. Li gora van sazîyan, wek mînak, netewa Kuweyt, netewa Bahreyn, netewa Tirkîye heye, lê netewa kurd tuneye. Ev tarîf tarîfeke yekcar polîtîk e, ji alîyê serketîyên her du şerên dinyê ve li dinyê hatiye ferzkirin, ji bo parastin û domandina sazûmanê hatiye lihevanîn. Qet girîngî û nirxeke wê ya zanyarî tuneye.

Divê meriv li gel alîyên jixweberî û vîyanî (îradî), wek fenomeneke civakî-dîrokî û sîyasî li netew binêre û wê wanî fahm bike. Her weha, netew ne rutbeyek e ku gel wê piştî pêvajoya netewbûnê bidest dixin. Divê hemû gel an jî komên etnîkî yên xwedîyê yekîtîyeke mînîmûm a ziman, çand û jîyana ekonomîk wek netew bên naskirin û binavkirin. Bi dîtina min, netewbûna gelê kurd , ku di sedsala 20an de li her parçeyekî bi deh hezaran keç û lawên xwe ji têkoşîna rizgarîya netewî re kirine qurban, bê cirûcedêl fenomeneke civakî-sîyasî ye. Ger bê pirsîn ku ev çiqasî modern e, ez dikanim weha bersivê bidim: gelê kurd di pêvajoya netewbûn û modernbûnê de têra xwe pêşve çûye, û divê qet şik jê tunebe ku ev rê dê bi desthilatîya îqtîdara li ser xaka xwe biqede.

Pirsgirêka yekîtîya netewî an yekîtîya hêzên netewî asteke cîhê ye û dîyar e ku di vir de pirsgirêkên me hene. Meriv dikane sedemên vê wek pre-modern, modern û post-modern jî tesnîf bike. Ez ê hewl bidim ku bi kurtî balê bikişînim ser evan:

Dîyar e ku aîdîyet û sazîyên pre-modern ên wek eşîrtî û şêxtîyê li ber yekîtîya netewî asteng in. Lê belê ez difikirim ku, bastûra eşîrî ya li Kurdistanê ku ji civaka komunal maye pêwîstî bi lêkolînan heye û jihevketina eşîran her tim bi hêla yekîtîya netewî ve naherike. Her tişt bi dijberê xwe watedar dibe! Li cîhên ku em nikanibin sazî û aîdîyetên netewî têxin şûna eşîrên jihevketî, ev valahî ji alîyê sîstema serwerîya tirkan ve tê tijekirin; divê haya me ji vê hebe. Her weha divê bê dîtin ku oldarîya li gora şîroveyên tirkîk û Erebîk ên Îslamê jî faktoreke pre-modern û li ber yekîtîya netewî astengek e, û di van demên dawî de ji bo yekîtîya netewa kurd bûye tehdîdeke cidî.

Em modernbûnê di nav sîstema serwerîya tirkan a fetisokî û Tirkîyeyîbûna Kemalîzmê de dijîn; di nav faktorên ku yekîtîya me ya netewî pûç dikin de ev ya herî girîng e. Ez bi taybetî qala wê pêşketina kapîtalîzm û modernbûnê dikim, ku piştî 1960an di nav vê sîstemê de pêk hat. Sîstema perwerdeya tirkan şiûr û binşiûra xwendayên kurd yekcar zêde rûxandiye. Piranîya me ji kûrahîya wê ne haydar in. Encameke wê jî ew e ku, xwendayên kurd dema ku didin dû trendeke ramanî, ekoleke fikrî, wê bi Tirkîyeyîbûnê re dikin yek. Modernîstekî ji Kurdistanê avakirina Kurdistaneke modern nade ber xwe, ji dewsa wê hewl dide ku Tirkîye bike modern. Lîberalên ji Kurdistanê îqtîdareke sîyasî ya lîberal li Kurdistanê armanc nakin, qala lîberalkirina Tirkîyê dikin. Divê ez di nav vê mijarê de qala wê yekê jî bikim ku, di vîzyona me ya marksîzmê ya berî 1980 de jî Kurdistanîbûna me bi Tirkîyeyîbûnê, car caran jî bi enternasyonalîzma afaki malûl bû, û bi qasî ku pêwîst bû, hewcedarîya yekîtîya netewî nedidît. Wek mînakek din ji tiştên me yên ecêb ên bi vê mijarê ve têkildar jî, meriv dikane FByî an GSî bûna li Amedê bide, ku dişibe FByî an GSî bûna li Îstenbûlê. Ev û yên wek wê jî divê di nav pirsgirêkên me yên yekîtîya netewî de bên nirxandin.

Di van salên dawî de argumentek tê parastin ku li Rojava dewra netew-dewletan qedîyaye û êdî derbasî dewra dewletên ultra-netewî, trans-netewî dibin. Îcar ku meriv vêya yekser veguhêzîne Rojhilat û daxuyanî bike ku dewra netew-dewletan qedîyaye, lewra parastina dewletbûna kurdan paşverûtî ye, wê gavê meriv bi xwe paşverûtî û kevneperestîyeke post-modern dike. Post-modernbûn mijara modernbûyîyan e û divê were niqaşkirin, lê ne ew e ku meriv civakên ku modernîte nejîyane bi awayekî ekspres, anku bê rawestgeh, veguhêzîne bo post-modernîteyê.

Bêyî ku dirêj bibe, divê bibêjim ku hevbeşîya giştê van faktorên ku li ber yekîtîya netewî asteng in, nebûna perspektîfa îqtîdarê ye. Bi dîtina min em dikanin bi perspektîfa îqtîdarê nêzîkbûnên ku aîdîyetên eşîr, terîqet, partî û komikan di ser aîdîyetên netewî re digirin û li hember yekîtîya netewî astengan pêk tînin, derbas bikin. Ji lew re ez pêşniyar dikim ku KX perspektîfa îqtîdarê derxe pêş.

- Gelo di derhaka çareserkirina pirsa kurd de hûn çi difikirn? Tu zani van roja di nav siyasetmederê kurdên Bakur de “Federasyon” an “Sexwbûn” tê munaqeşekirin. Ez dixwazim di vê derhaqê de ditinên we ji bipirsim?

- Pirsgirêka netewî pirsgirêka ax û desthilatê ye. Çareserkirina wê jî li ser axê û bi desthilata sîyasî mumkun e. Ango tenê dema ku kurd li ser axa xwe desthilatê bidest bixin, ev pirsgirêk çareser dibe. Di vê niqtê de divê heşê me zelal û hêvîya me xurt be. Wek prensîp bi destxistina mafê çarenûsî bi gelemperî di çareserkirina pirsa netewî de tê pejirandin. Mafê çarenûsî jî di naveroka xwe de mafê damezirandina devleteke cîhê ye. Du awayên bicîhanîna mafê çarenûsî hene:

1-Netewa bindest tercîha xwe bo dewleteke cihê û serbixwe dike.

2-Netewa bindest bi netewa din re dimîne û devleteke ku maf û realîteya her du netewan bi wekhevî îfade dike, tê damezirandin. Bi her du awayan jî çareserî dewleteke nuh e. Ango çareserîya pirsgirêka netewî wek pirsgirêka ax û desthilatê di nav devleta kevn de ne mumkun e, bi hev re an bi tenê dewleteke nuh divê! Ji van her du awayan kîjan divê realîze bibe? Ev bêtir bi pêvajoya azadîyê, pêwendîyên her du civatan, şiklê bi destxistina mafê çarenûsî, şerd û mercên navnetewî ve girêdayî ye.Yûgoslavya berê federasyon bû, piştî şerê hundir û mudaxaleya DYA di bin sîwana NY de, kesekî negot çima 6 devletên nuh ava dibin. Şertên ku ew civat bi hev re bimînin nemabûn. Li Başûrê Kurdistanê bi şerê azadîyê yê 130 salan, û piştre mudaxaleya DYA, rê li ber Iraqeke federal vebû; nuha dewleteke federal a kurdan ava dibe û kurd mafê cudabûnê jî veşartî dihêlin. (Lê bi ya min federalîzma Amerîkî nikane ji bo dewletbûna li Kurdistanê bibe modelek. Ger dema ku gelê kurd pêşedema xwe tayîn bike, pêwîstî çêbibe an jî biryarê bide ku bi awayekî azad û ji dîlxwazî bi gelên cîran re bîjî, awayê minasib ji bo vê yekê ne federalîzm, lê konfederalîzm e.)

Di sedsala çûyî de bicîhanîna mafê çarenûsî bêtir rê li ber dewletên serbixwe vekiriye (carna sîstemên mandater an kolonyalîzma nuh ji bo derbasbûna serbixwetîyê bûye pirek). Di tecrubeya dewletên sosyalîst de awayekî federal hîna li pêş xwiya dike. Niqaşa federasyon an serxwebûn li ser şiklê desthilatê ye û hevalên ku vê niqaşê derdixin pêş dibêjin mafê çarenûsî şêlî ye, divê em daxwaza xwe zelal bikin. Van salên dawîyê li Bakurê Kurdistanê daxwaza federasyonê xurt dibe, ev bi bandora Başûrê Kurdistanê, ramana sosyalîst, polîtîkerîya reel û pêla globalîzmê ve têkildar e. Kurdistan welatekî parçebûyî ye; ji ber vê yekê jî li tu parçeyên Kurdistanê federasyon bi cîranan re nabe çareserîyeke daîmî. Realîteya sîyasî kurdan mecbûrî vê modelê bike jî, wê demî be. Ji ber vê yekê, ez niqaşa ‘konfederasyon an serxwebûn’ ji ya ‘federasyon an serxwebûn’ bêtir rasyonel dibînim. Lê îro em ne di warê pejirandinê de ne. Bi vê niqaşê bi kûrayî perçekirina hêzên sîyasî yê kurd bêwext û nepêwîst dibînim. Di hundir projeya KXê de mafê çarenûsî têra me dike û hîna demek dirêj jî dê têra me bike. Mafê çarenûsî bi qasî ku tê îddiakirin jî ne daxwazeke şêlî ye. Ez ji daxwaza mafê çarenûsî van tiştan fahm dikim:

- qebûlkirina mafê kurdan ê damezirandina dewleteke cîhê;
- vekişandina artêşa tirk ji Kurdistanê û belavkirina hemû avahîyên mîlîter û paramîlîter;
- mafê sîyaseta serbest ji bo hemû kurd ên zîndanî, ên li serê çîyan û ên li derveyî welêt;
- rakirina hemû astengên li ber propaganda û têkoşîna sîyasî ya rêxistinên Kurdistanî;
- di atmosfereke wenî azad de piştî demeke maqûl ji bo propagandaya azad, pêkanîna referandûmê;
- biryardayina gelê Kurdistanê ji bo federasyon, konfederasyon an dewleteke serbixwe.

Têgîhaştina min a mafê çarenûsî ev e û ji lew re ez wê wek hedefek şêlî
nabînim..

- Her wek ku hun ji dizanin, rojeva siyaseta Rojhilata navin zû tê guhartin.

- Di nava van salên taliyê de, gelek tişt hatin guhartin. Gelo li gora we, ev guhartin bi çi awayi tesîr li siyaseta kurda dike? kurd li ku dera van guhartina ne? Bi kurtasi, tu karî bêjî ku; kî daxwaziya çi dike? Daxwaza devleta tirk çi ye û kîjan ‘kartan’ dilîze? Di vê rewşê de ciyê kurda ku der e? An jî siyaseta kurd divê bi çi awayî were sazkirin? Gelo, GX di vê pêvajoyê de kare çi bike?

- Ez bi pirsekê dest pê bikim: Em dikanin dinyê, herêmê û welatê xwe bi perspektîfa aştîyê an ya şer çêtir fahm bikin? Van salên dawîyê gotinên aştî, lihevkirin, demokrasî bi ser me de dibarin. Bi israr û wek bombebaranekê tê gotin ku em li dinyake global dijîn; li vê dinyê pirsgirêk bi normên gerdûnî yên hiqûqî tên çareserkirin û ku pergaleke nuh a dinyê pêk tê. Rewşa rastî bervacîya vê ye; pergala dinyê belav bûye; li pergaleke nuh digere û di nav êşên wê de ye. Bipergalkirina dinyê û mumkunbûna wê û wek sîstema dinyê bicîhkirina kapîtalîzmê bi hev re têkildar in, û teqabulî dawîya sedsala 19an dike. Ev dewr di heman demê de dewra pêla mezin a yekemîn a globalîzmê ye. Di dema parçebûna feodal de, bipergalkirina dinyê ne mumkun bû. Di sedsala 20an de bi şerên dinyê, dinya hat bipergalkirin.

Bi dîtina min, tarîfên kevn ên wek “şer, hewldana bi alîyê hember danqebûlkirina vîyana (îrada) xwe û domandina sîyasetê bi pêwengên darê zorê ne,” hîn jî derbas dibin. Cemîyetî Aqwam ango Komela Qewman û Netewên Yekbûyî wek astên herî bilind ên pergalên dinyê yên piştî şerê yekem û yê duyem pêkhatî, nûnertîya vîyanên serketîyan dikin. Van şeran û pergalên ku wan pêk anîn ji bo Kurdistanê tenê parçebûn û bêstatubûn peyde kirin. Kurdistana ku di dema Şerê Yekem ê Dinyê de hat parçekirin û kirin pêvekên dewletên herêmê, li gel berxwedana Mahabadê ya di dema Şerê Dinyê yê Dudan de, nikanîbû statukoyê biguherîne û bi lihevkirineke mezin a navnetewî dîsa tune hat hesibandin. Di salên 1960an de, pêla mezin a duyem a globalîzmê di têkilîyên navnetewî de sîyasetên nermbûnê, yên ‘detant’ê pêk anî. Wek encama pevketinên di bin sîya vê nermbûnê de bi domdarî ajotî, di 1989an de sîstema Sovyetan ji hev ket û dawî li dewranekê anî; pergala dinyê ya piştî Şerê Duyem pêkhatî belav bû!

Dinya nuha li pergaleke nuh digere. Di serî de DYA, sergêjîya Rojava ya piştî hilweşîna sîstema Sovyetan zêde neajot, şûr dîsa li navê hatin girêdan. Dinya, li gel pêla mezin a sêyem a globalîzmê ku di 1990an de bilez bû, bi şerê dinyê yê sêyem ê post-modern ber bi pergalekê ve dihere. Têkoşîna li dijî terorîzmê di vî şerî de bûye argumenta DYA û alîgirên wê, lê ne sedema vî şerî û lêgerîna pergalekê ye. Arugmenta ku DYA hewl dide ku bi Înîsîyatîv an Projeya Rojhilata Navîn a Meztir (ÎRNM) demokrasiyê bîne Rojhilata Navîn jî vala ye, sefsete ye; armanca DYA ne ev e. ÎRNM enîya şer a li cografya Îslamî tarîf dike, bi kontrola çavkanî û rêyên enerjîyê dewletên Ewrasya yên wek Çîn, Hindîstan û Rûsya tehdît dike, gefan li wan dixwe. Ev proje bi tevlêkirina Bakurê Afrîkayê nifûza Frensî ya li ser herêmê, û bi rêya Îran û Iraqê jî ya Almanî tehdît dike. Bêyî ku meriv vî şerî bibîne û têbigihêje, ne mimkun e ku meriv têbigihêje ku li herêmê û li Kurdistanê çi dibe, çi diqewime.

Bi belavbûna pergala dinyê prensîpa ku sînorên sîyasî nayên guherandin jî hilweşîyaye û ev hilweşîn ji xêrê re ye. Li Balkanan li Rojhilata Navîn dewletên nuh derketine holê; divê bê dîtin ku hîn jî yên nuh di rêzê de ne, li benda dora xwe ne. Pergaleke nuh a navnetewî ku him nexşeyeke sîyasî ya nuh ji bo Rojhilata Navîn û him jî Kurdistanê dibîne, bêtir ji herkesî û berî herkesî daxwaza me kurdan e. Wa ye DYA û aktorên sîyasî yên dinyê hatine vê niqtê; divê ev yek wek nîşana rastî û mafdarîya kurdan bê dîtin; divê avantajên ku di warê sîyasetê de pêşkêş dike baş û xweş bên nirxandin û bikaranîn.

Pirsgirêka Kurdistanê bi dehsalan wek pirsgirêka kurd hat tarîfkirin û hat xwestin ku ew wek mijareke navxweyî ya dewletên herêmê bê raberkirin. Ev lîstik pûç bûye! Pirsgirêka Kurdistana parçekirî û parçekirî birêvebirî ku bi ‘lihevkirina şaristanîyan’ hatibû bicîhkirin ket rewşeke wisa ku êdî nayê înkarkirin ku ew pirsgirêkeke dinyê ye. Di vî şerê sêyemîn ê post-modern ê dinyê de, pirsgirêka Kurdistanê hevkarî û bêdengîya navnetewî li alîkî hiştiye û wek pirsgirêka dinyê derketiye holê, çareserîya xwe ferz kiriye. Ev gava ku li Başûrê Kurdistanê ber bi dewletbûnê ve hatiye avêtin, di nexşeya sîyasî ya Rojhilata Navîn de qulek vekiriye, derzek lê xistiye. Divê ev mewzî bê parastin û em wê bikin ala daxwaza xwe ya Rojhilata Navîn a nuh.

Divê em li gel vî şerî şerekî din jî bibînin û têbigihêjin; sîstema serwerîya tirkan şerekî li dijî rasteqînîya netew û welatê kurdan e. Împeretorîya Osmanî di destpêka sedsala 19an de ji şûnveçûnê derbasî jihevketinê bû. Şerê Dinyê yê Yekem ev yek bêtir dîyar kir û parkirina xakên Osmanîyan di nav armancên şer de hat hesibandin. Rayedarên osmanî, burokrasîya wan a sivîl û leşkerî û rewşenbîrên wan êdî li rêyan digerîyan ku dewletê biparêzin û rizgar bikin. Pan-îslamîzm, an îslamîzma giştî ya Ebdulhemîd lêgerînek bû, da ku împeretorîyê li xaka Îslamê ji nuh de ava bikin. Enwer Paşa bi heman armancê pan-tirkîzm jî lê zêde kir; îcar bû projeyeke împeryal ku xwe dirêjî dinya tirkîk jî bike û wisa ava bike. Divê neyê jibîrkirin ku teorî, xetên ramanê ji bo sîyasetmedar û ronakbîrên tirk ne mijareke bawerî an zanistîyê ye, ew mijara parastin û nêrevanîya dewletê ye.

Ev proje di dema şer û piştî wê de hilweşîyan. Îcar projeyeke nuh dest bi pêkhatinê kir: bermayên dewletê ji nuh de wek netew-dewlet ava bike û rizgar bike. De were vê carê jî netew tune di destê wan de! Rabûn, biryar dan ku ji bermayên Osmanî netewa tirk biafirînin! Sîstema serwerîya tirkan ji bo bicîhkirina vê biryarê hat pêkanîn û ev bêtir ji 80 salan e ku hewl didin ku bi vê pêwengê xwe bigihînin vê armancê. Bêyî şerê li dijî kurdan ne mimkun e ku xwe bigihînin vê armancê; bivê nevê ew ê li dijî kurdan şer bikin. Li cografya KT (TC), tenê gelek heye ku seranserê dîrokê li ser xaka xwe xwedî piranî bûye, ew jî gelê kurd e. Ji ber vê yekê ye ku divê meriv di qalkirina parvebûnên etnîkî de, ji dewsa ku bibêje kurd , Tirk, Ereb, Ecem û hwd, hema yekser bibêje kurd û yên din; wanî rasttir dibe. De were, li vî alî jî netew heye, lê dewlet tuneye!

Divê em her weha jibîr nekin ku Îbranîyên bêdewlet di vî şerî de li gel tirkan cîh girtin û KT wek dewleteke Jûdao-tirkîk, Cihûd-Tirk, hat avakirin. Esas û navika vî şerê ku ji 80 salan bêtir ajotiye ev e: li alîyekî sîstema hikumranîya tirkan hewl dide ku bêyî netew, netew-dewletekê ava bike; li alîyê din netewa kurd hewl dide ku li ser xaka xwe bibe dewlet. Em şerekî wisa dibînin ku zêdehîya alîyekî kêmasîya alîyê din e. Tiştê ku meriv dikane piştî 80+ salan bibêje ev e: Projeya KT biser neketiye; nikanîbûne gelê kurd bikin parçeyekî netewa tirk an Tirkîyê, her weha Kurdistanjî nebûye Rojhilat û Başûrê Rojhilatê Anatolyayê. Çawa ku Bakurê Iraqê wek Başûrê Kurdistanê hat tescîlkirin, eynî wisa Başûrê Rojhilatê Tirkîyê jî tescîla xwe ya wek Bakurê Kurdistanê ferz dike.

Van salên dawî, ev şer û Şerê 3em ê Dinyê li hev qelibîne û ketiye rewşeke gîrîft, ketine nav hev û li hev gerîyane. Ev rewş karê KT dijwartir dike. Dînamîkên cuda ên KT xwedî potansîyela jihevxistina wê ne; KT bi van dînamîkan ketiye sedsala 21an û pêvajoya jihevketinê. KT bûye mijara nakokîya nifûzê ya YE û DYA; di nav xwe de ji hev vediqete, qirçeqirça statukoya wê ye. Sîstema Hikumranîya tirkan, ji ber ku statuya wê tehdît dike bi YE re, ji ber Projeya Rojhilata Navîn a Meztir bi DYA re bi pevçûn e, her weha ji ber ku ji reaksîyona van her du hêzan ditirse pir nêzîkî Ewrasya jî nabe û wek encam bi tenê dimîne û li hundir dişide, ji hev vediqete. Projeya Rojhilata Navîn a Meztir ku wek hevparîya Îsraîl û DYA xuya dike, encama xwe ya yekemîn di nav KT de daye: ji hev veqetîna hêmanên tirkîk û yên Jûdaîk. Ji hev veqetîn û ji hev ketin dê bidome.

Kurdistan li zembûreka van şeran e. Bextreşîyek e ku di dewreke wisa de sîyasetmedarên kurd li zembûreka paradîgmayên pasîfîst, konformîst, xwelêanînê ne! Em hewl didin ku li zemîneke weha sîyasetê bikin ku bi lez diguhere û gelekî şematokî ye; ew ji demên şerên din cuda ye. Divê em ji bîr nekin ku sîyaseta rast tenê sîyaseta bi prensîp e, divê em rasteqînîyên dinyê bibînin û weha birêve biçin. Ji ber vê yekê, divê em bêyî ku bibin DYAparêz, YEparêz an Awrasyaparêz, bi projeyeke netewî ya ku kurdistanîbûnê ji xwe re bike esas, bi rê ve biçin. Divê em bi asoyên fireh û mezin bifikirin û wisa sîyasetê bikin. Koma Xebatê dikane di vê mijarê de ji me re bibe warekî hevparîyê, bibe înîsîyatîveke hevpar, û divê wisa be jî.

Alıntıdır.....

**aragorn__1984** · 22-10-2007, 06:26 PM

axxxx bir de okuyabilsem

Konu Araçları
Yazıcı Çıktısını Göster Sayfayı E-posta ile Yolla
Mod Seç
Düzenli Mod Karışık Moda Geç Konu Moduna Geç

Popüler Konular: Bydigi Forum'un En Popüler Konuları
Sizin İçin Seçtiklerimiz-1: Norton AntiVirus 2008 Panda Antivirus & Firewall 2008 AVG Anti-Virus Free Edition 8.0.100 McAfee VirusScan Enterprise 8.5i Avast! 4 Professional Edition 4.8.1169 Kaspersky Internet Security 7.0.1.325 Anti-Porn 10.4.11.15 BitDefender Internet Security 11.0.9 (2008) Eset Smart Security 3.0.642 Ad-Aware 2008	Sizin İçin Seçtiklerimiz-2: Şeftali Yetiştiriciliği Ekolojik Tarım ve Hayvancılık Süt Verimini Etkileyen Faktörler Dört barajda su bitmek üzere Karbondioksit salımı yüzde 50’den çok artacak VAN (Wan) Tarihi Amed (Diyarbakır) Tarihi İç Anadolu Hakkında Genel Bilgi Kültür ve Turizm Bakanlığı müfettiş yardımcılığı 2008 yılı icra müdür ve yardımcılığı sınav ilanı	Sizin İçin Seçtiklerimiz-3: Siz Hangi Yemeksiniz ? Doğum gününüze göre hangi hayvansınız? Doğum Tarihinize Göre Renginiz! Bebeklerde Gaz Çıkarma Virüs taşıyan keneler dehşet saçıyor Şiddetin genlerle ilişkisi olabilir Karpuz Viagra Etkisi Yapıyor Panasonic Sony'yi tahtından etti! Mehmet Atlı - Wenda 2008 grup seyran - 2008

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Yanıt	Son Mesaj
Hevpeyivîn bi Kejal Ahmedê re	Numberone	Çandi Gişti	1	20-10-2007 04:06 PM
Fuat SAKA...!	daskanli	Sanatçı Tanıtımları	2	21-09-2007 11:19 PM
Fuat Çapa dönemi bitiyor mu?	Nuhkentli	Diğer Klüpler	0	17-09-2007 10:49 AM
Komİk Osmanlili.....fuat PaŞa.....	KANLI KARTAL	Komik Yazılar, Fıkralar	6	09-04-2007 11:35 PM
MFÖ Biyografi ...	ßotan	Sanatçı Tanıtımları	2	28-11-2006 11:31 AM

Hevpeyivîn bi Fuat Önen re

Benzer Konular