heci

ROMANNIVÎSERÊN KURD ÇI DIKIN?

Min di sernivîsa xwe ya ”Çil Romannivîserên Kurd” de beha pêwîstiya lêkolînên li ser jiyan û berhemên romannivîserên kurd û herweha amadekirina antolojiya romana kurdî kiribû.





Min gotibû çil romannivîserên kurd hene (wek hejmar ji çilî zêdetirin jî, lê ez ê behsa çil romannivîseran bikim.) lê min navê wan negotibû ku ew kî ne.



Ez ê di vê gotara xwe de navê wan çil romannivîserên kurd li du hev rêz bikim û diyar bikim ku niha ew çi dikin? Gelo ew romannivîseriya xwe didomînin? Gelo di sala îsalîn de (sala 2007) romanên wan yên nû hatine weşandin? Kî miriye, çûye ser heqiya xwe, kî sax e, zindî ye? Û hwd.



Romannivîserên kurd yê çilî û herweha yê dawî ku bi kurdî roman nivîsiye nivîskar Sabrî Akbel e. Ez ê ji wî dest pê bikim :



1 – Sabrî Akbel – Romannivîserekî kurd e. Ji bajarê Batmanê ye. Wî heta niha bi tirkî pirtûk dinivîsand û ew nivîskarekî kokkurd ê zimanê tirkî bû. Lêbelê wî bi nivîsîna romaneke bi kurdî bû nivîskarekî kurd. Sabrî Akbel berê bi tirkî deh (10) pirtûk nivîsîbû û weşandibû. Niha ew vegeriyaye zimanê xwe ê zikmakî û êdî bi kurdî dinivîse. Navê romana wî ya bi kurdî ”Evîna Pînhan” e. Ev roman di nav weşanên Nûbiharê de li Stenbolê derketiye. Sabrî Akbel romannivîseriya xwe ya bi kurdî didomîne.



2 – Ereb Şemo – Nivîskarê kurd ê Kafkasyayê (Sovyeta berê) ye. Romannivîserê kurd yê herî pêşîn e. Romana yekem a bi kurdî ji alî wî ve hatiye nivîsîn. Çar romanên wî bi alfabeya Latînî / Kurdî bi zaravayê Kurmancî li bajarê Stockholmê û Stenbolê hatine weşandin. Ew çûye ser heqiya xwe, anku wî wefat kiriye.



3 – Mehmet Uzun - Heta niha heft romanên kurdî nivîsiye. Ew ji ber nexweşiya xedar a penceşêrê geleke westiya. Lê niha baş bûye. Nivîs nivîsîn û berhem afirandin bûye şêweya jiyana Mehmet Uzun. Wî bi romanên xwe yên kurdî, ziman û edebiyata kurdî dewlemend kiriye. Ew romannivîseriya xwe didomîne. Di sala îsalîn de pirtûka wî ya têbiniyên taybet ku di pêvajoya nivîsîna romana xwe ya “Hawara Dijle” de cûda nivîsîbû, weke pirtûk li Stenbolê hate weşandin. Niha ew li ser amadekirina romaneka dîrokî dixebite. Ew dixwaze jiyan, têkoşîn û berhemên nivîskarekî klasîk ê kurd bike roman.



4 – Heciyê Cindî – Nivîskarê kurd ê Kafkasyayê ye. Romaneke wî bi navê ”Hawarî” li Swêdê di nav weşanên ”Roja Nû” de derket. Ew mamosteyekî profesur û lêkolînvanekî folklora kurdî bû. Gelek pirtûkên wî hene. Hinek li Erîwanê û li Moskova hatine weşandin û hinek nehatine weşandin. Li gor agahdariya keça wî Frîda, bi dehan pirtûkên wî yên amadekirî ji bo çapê seknandîne. Bi hêviya ku weşanxaneyên kurdan dest biavêjin berhemên wî û çap bikin, bigişînin destê xwendevanên kurd.





5 – Mahmûd Baksî – Wî jî çar roman nivîsîbû û weşandibû. Ji ber nexweşiya qanserê çû ser heqiya xwe. Mahmûd Baksî romana xwe ya bi nave “Hêlîn”ê berê bi Swêdî nivîsiye û paşê bi kurdî nivîsiye yan jî li kurdî wergerandiye.



6 – Birîndar – Hem romannivîser û hem jî dengbêjekî hunermend e. Çend qasetên wî yên stranan derketine. Heta niha du romanên wî di sala 1982 û 1983 –an de derketin. Lê, çi heyf ku Birîndar xebata xwe ya edebî nedomand û ji sala 1983-an û virve yek romaneke jî neweşand. Herdu romanên Birîndar weke destpêka romanên kurdî ya li bakurê Kurdistanê tê hesibandin. Romana wî ya bi navê ”Xanê” – 1982 – jî weke romana yekem a bakurê Kurdistanê tê qebûlkirin.

Birîndar digel dengbêjiya xwe, demeke li Swêdê bi karê bazirganiyê re mijûl bû. Paşê ji Swêdê çû Almanyayê û li wir di rojnameya ”Peyama Kurd” de rojnamevanî kir. Niha jî di malpera ”Lotikxanê” de carna nivîs – gotar- û helbestên wî têne weşandin.



7 – Firat Cewerî – Ji alî xwendevanên kurd ve weke çîroknivîs û weşanvan hatiye nasîn. Ji xwe wî çend pirtûkên kurteçîrokan weşandiye û weşanxaneyeke damezrandiye.

F. Cewerî bi şiêrê – helbestê – dest bi kar û xebata edebî ya nivîskariyê kiriye, piştê helbestê kurteçîrok nivîsiye. Piştê nivîsîna kurteçîrokan û weşandina çend pirtûkên kurteçîrokan demeke dirêj derbas bûye û wî vêca dest bi nivîsîna romanê kiriye.

Bi navê ”Payiza Direng” romaneke nivîsiye û weşandiye. Ev roman ne tam û netemam e. Diyare ku dê Firat Cewerî romannivîseriya xwe bidomîne û romaneke din jî pêşkêşê xwendevanên kurd bike.



8 – Mihemed Dehsiwar – Wî bi romana xwe şêweya heyecan û macerayê anî nav edebiyata kurdî. Lê çi heyf ku wî romannivîseriya xwe nedomand. Di sala 1995 –an de romana wî ya bi navê ”Çirîskên Rizgarîyê” li Stockholmê derket. Ev bû duwanzdeh sal li ser weşana romanê re –demeke dirêj e- derbas bû, hêj jî romana wî ya duyem derneketiye.

Lê bi qasê ku min agahdarî girt, wî romana xwe ya duyem jî nivîsiye û ji bo çapê amade dike.

Helbet ji bo ku M. Dehsiwar romana duyem neweşand, neku wî başqe pirtûk neweşandiye. Wî ji bo zarokan pirtûkek û çend pirtûkên wergera li kurdî weşand. Pirtûkên nivîskarê navdar ê Swêdî Hennîng Mankell ji alî M. Dehsiwar ve li kurdî hatin wergerandin û weşandin. Wî herî dawî pirtûka nivîskara jin a zimanê tirkî Kamiran Solmaz jî wergerand kurdî û li Stockholmê weşand.



9 - Laleş Qaso – Wî weke rêzeroman sê rêzepirtûkên berdewama hevûdu nivîsî û weşand. Piştê hersê rêzeromanan, wî du romanên din jî weşand. Mijara van herdu romanên dawîn heryek bi serê xwe mijareke cuda ye.

Laleş Qaso heta niha 5 romanên Kurdî nivîsiye û weşandiye. Ew carna pirtûkên ji bo zarokan jî dinivîse. Hewesa wî ji edebiyatê pirtir li ser siyasetê ye. Ew di malpera ”Rizgarî” de nivîsên siyasî yên rexneyî dinivîse. Hedefa rexneyên wî yên siyasî jî **** PDK û YNK – ye.

Di stîl û uslûba şêweya nivîsên Laleş Qaso de hêla mîzahî xurt e, lê haya wî ji vê hêla wî baş tune û lewre ew giranî nade vê hêla mîzahî.

Laleş Qaso romannivîseriya xwe didomîne.



10 – Eliyê Evdirehman – Nivîskarê kurd ê kafkasyayê ye. Wî bi tevahî çend roman nivîsiye, ez nizanim. Lêbelê ez zanim ku 4 romanên wî weke pirtûk hatine weşandin. Wî wefat kiriye. Romaneke wî ya bi nave “Xatê Xanima Dêrsimî” bi alfabeya Latînî / Kurdî û bi zaravayê kurmancî li Stenbolê derketiye.



11 – Îbrahîm Seydo Aydogan – Romannivîserekî kurd ê ciwan e. Di sala 1999 –an de romana wî ya yekem ”Reş û Spî” û di sala 2003 –ê de romana wî ya duyem ”Leyla Fîgaro” derket.

Di derbarê romana kurdî de dîtinên wî yên balkêş û ecêb hene. Herçiqas ez bi xwe dîtinên wî şaş dibînim jî, hinek dîtinên wî yên rast jî hene.

Wek mînak, ev dîtinên wî ne ji bo hemû romannivîserên kurd, lê ji bo hinekan rast in :

” Kêmhejmarî an jî pirhejmariya romanên kurdî asta wan a hunerî diyar nake. Ji ber ku gelek romanên kurdî gelekî dûrî qaîdeyên romannivîsînê mane, hayê gelek romannivîsên kurdî ji tevna romanê, zimanê edebî, ferqa çîrok û romanan, vegotina bûyeran û kronolojiya wan, şayes, psîkolojiya lehengan û bikaranîna teknîkên romannivîsînê tune ye. Mirov dibêje qey gelekan ji wan qet roman ne xwendine û nû dest bi nivîsandinê kirine.”



12 – Hesenê Metê – Di esasê xwe de Hesenê Metê romannivîser nîn e. Ew novelvan e. Kurteçîrok û Novel (çîroka dirêj) dinivîse. Di gel ku ew berhema xwe ya bi navê ” Labîrenta Cinan – Sala weşanê 1994 ” weke roman nahisibîne jî, ji bo ku gelekan li ser vê pirtûkê nivîsîne û gotine ”ev roman e” loma jî ev berhema wî weke roman tê hesibandin.

Di gel vê berhemê, gelek berhemên wî yên kurteçîrokan weka pirtûk li Stockholmê û li Stenbolê hatine weşandin.

Hesenê Metê niha jî li ser Şeytan pirtûkeke novelê – çîroka dirêj – nivîsiye û ew dê di nêzîk de bê weşandin.



13 – Mistefa Aydogan – Di sala 1997 –an de bi navê ”Pêlên Bêrîkirinê” romaneke nivîsî û ev bû deh sal li ser derbas bû, wî romaneke din nenivîsî. M. Aydogan ji romannivîseriyê pirtir hêla wî ya gotar – meqale – û nivîsên ceribandinê – deneme – xurt e. Gelek nivîsên wî yên pexşan hene ku ji hêla naveroka xwe bilind in, gelek xurt in.

Ji xwe piştê romana wî, pirtûka wî ya ceribandinê derket. Ew li ser ziman jî xebat dike û yek ji beşdarvanê civînên Kurmancî ye. Di amadekirina ferhengên kurdî de jî ked û xebata wî heye. Ew niha di malperên kurdî yên înternetê de nivîsên kurdî dinivîse.



14 – Bubê Eser – Di sala 1994 –an de bi navê ”Gardîyan” romaneke weşand. Ev romana wî paşê li Stenbolê jî hate weşandin. Bubê Eser piştê weşandina vê romana xwe çend pirtûkên kurdî yên din jî weşand. Wî vê dawiyê şanoyeke û otobiyografîk romaneke jî weşand.

Bubê Eser li Swêdê diman, lê niha ji bo nivîsîna romaneke xwe li Kurdistana Azad dimîne.

Li gorê agahdariyên ku ez fêr bum, ew niha li ser komkujiya kurdên başur û Enfala Barzaniyan şanoyeke û romaneke dinivîse.



15 - Zeynelabîdîn Zinar – Di nav nivîskarê kurd de yek ji ê berhemdar Zeynelabîdîn Zinar e. Ew kedkarê berhevkirin û amadekirina stran û çîrokên folklorîk yên di nav gel de ye. Wî bi sedan çîrokên gelêrî berhev kiriye û weşandiye.

Z. Zinar du çîrokên gelêrî bi stîleke nû û nûjen, bi forma romanê nivîsiye û pêşkêşê xwendevanên kurd kiriye. Navê herdu çîrokên gelêrî ku bi qalibeke nû û bi şêweya romanê hatiye nivîsin ev in : 1 – Hemdîn û Şemdîn – 2 – Siyabend û Xecê.

Dema navê Z. Zinar bê gotin, di cîde deh cild ”Xwençe” tê bîra mirov. Berhevkirin û amadekirina deh cild ”Xwençe” ji bo çand, edebiyat û zimanê kurdî dewlemendiyeke û herweha kilam –stran - , helbest, çîrok û çîrvanokên ku di Xwençe de bi cih bûne ji wendabûnê xilas bûne û ev bi xwe hêjayê pesnê ye.

Bi min heger Z. Zinar dîsa dest pê bike û weke Xwençe deh cildên din yên çîrokên gelêrî û hemû cure berhemên folklorîk yên di nav kurdan de biçivîne, berhev bike û ji bo weşanê amade bike, dê dîsa kar û xebateke hêja pêk bîne.

Z. Zinar nivîskarekî berhemkare û ew xebata xwe ya nivîsînê didomîne û hersal gelek pirtûkên kurdî dinivîse û diweşîne. Bi hêviya ku ew romaneke din jî li pirtûkxaneya kurdî zêde bike û edebiyata kurdî dewlemend bike.



16 - Helîm Yûsiv – Nivîskarekî kurd ê binxetê ye. Wî herî pir kurteçîrok nivîsiye û çend pirtûkên wî yên kurteçîrokan hatine weşandin. Di sala 1999 –an de romana wî ya bi navê ”Subarto” li Stenbolê hate weşandin. Romaneke balkêş û ji hêla erotîzm û pevşabûna seksê ve dewlemend e.

Nivîskar Helîm Yûsiv bi şêweyeke nûjen û bi cesaret di nav civakeke misilman û paşvemayî de berhema xwe bi nexşên erotîk xemilandiye. Wî daye nîşandan ku di berhemên edebî de jî pêwistiya rengên erotîk û ravekirina pevşabûnê heye.

Helîm Yûsiv li Almanya / Belçîka dijî û ji bo Roj Tv-ê programên çandî, edebî amade dike.



17 – Silêman Demir – Heta niha sê romanên wî derketine. Romana wî ya yekem û duyem li pey hev di salên 1997 û 1998 –an de derketin. Lê romana wî ya sêyem gelek direng ket û îsal (sala 2007 –an de) derket. Silêman Demir li Swêdê dijî. Bi karê bazirganiyê re mijûl dibe. Di malperên kurdî yên înternetê de carna nivîsên – gotar, meqale – wî derdikevin.

Ew romannivîseriya xwe didomîne.



18 – Lokman Polat – Heta niha şeş romanên wî derketine. Di romnên wî de heyecan û macera, evîn û têkoşîn hene û herweha erotîzm, şadimanî û hunera pevşabûnê hene.



Wî bi navê ”Efendiyê Xeyalan” romaneke 520 rûpel nivîsiye, lê hêj çap nekiriye. Sê rêzeromanên wî ”Robîn” , ”Kodnav Viyan” û ”Parola Operasyonê” li ser hev ji 600 rûpelan zêdetirin.



Wî jî weke hinek nivîskarên kurd û gelek nivîskarên cîhanê nivîs nivîsîn û berhem afirandin kiriye şêweya jiyana xwe. Ew di gelek kovar, rojname û malperên kurdî yên înternetê de bi kurdî gotar – meqale – dinivîse û pirtûkên kurdî dinirxîne, ji bo xwendevanên kurd pirtûkên kurdî dide danasîn. Wî bi romanên xwe yên kurdî, ziman û edebiyata kurdî dewlemend kiriye. Ew romannivîseriya xwe didomîne.



19 – Nacî Kutlay – Ew romannivîser nîn e. Lê lêkolînvan e. Wî li ser dîroka kurdan a nêzîk û li ser pirs û pirsgirêkên sosyal civakî ya kurdan çend pirtûk nivîsiye. Pirtûkên wî hemû bi tirkî ne. Ev romana wî ya bi navê ”Zeviyên Soro” jî pêşî bi tirkî nivîsiye û paşê bi kurdî nivîsiye yan jî li kurdî wergerandiye. Wî ”Zeviyên Soro” bi nasnavê Nurî Şemdîn weşandibû.

Dr. Nacî Kutlay pirtûkeka Cengiz Aytmatov bi navê ”Evîna Cemîlê” li kurdî wergerand. Lê, piştî ku ji Swêdê çû û li Tirkiyê bi giranî bi siyasetê re mijûl bû, êdî ne bi kurdî pirtûk nivîsî û nejî ji zimanekî din li kurdî pirtûk wernegerand.

Nacî Kutlay berê li Swêdê bû, niha li Tirkiyê ye û bi karê siyasî re mijûl dibe.



20 – Bavê Nazê – Çîroknivîs û romannivîserekî kurd ê binxetê ye. Berê li Swêdê diman, niha li Rusya – Moskova – dimîne. Romana wî ya yekem, navî ”Çiyayê Bi Xwînê Avdayî” ye û pêşî bi erebî hatiye nivîsîn. Paşê li rusî hatiye wergerandin û piştê weşandina bi erebî û rusî, bi kurdî hatiye weşandin.

Romana wî ya duyem jî bi navê ”Stockholm te çi dîtiye bibêj” li Swêdê / Stockholmê hatiye weşandin. Di romanê de nexşên erotîk û seks hene.

Hinek pirtûkên wî yên kurteçîrokan jî li Swêdê û li Moskova’yê hatine weşandin. Lê ji zûveye ku romana wî ya sêyem derneketiye.



21 – Sidqî Hirorî – Nivîskarekî kurd ê başurê Kurdistanê ye. Ew li Swêdê dimîne. Romannivîserê kurd Sidqî Hirorî bi alfabeya Latînî / Kurdî û bi zaravayê Kurmancî dinivîse. Di salên 1996 û 1998 –an de du romanên wî derketin. Lê diyare ku wî romannivîseriya xwe nedomand. Piştî sala 1998 –an heta niha romana wî ya sêyem derneketiye.

Ew car caran diçe Kurdistana azad û tê, lê li Swêdê jiyana xwe didomîne.



22 – Seîdê Îbo – Nivîskarekî kurd ê Kafkasyayê ye. Di sala 1981 –an de bi navê ”Kurdên Rêwî” romaneke wî li Erîwanê derketiye. Piştê vê romanê êdî romaneke din nivîsiye yan nenivîsiye, ez nizanim.



23 – Azad Bavê Şahîn – Kurdekî binxetê ye. Heta niha tenê bi navê ” Yên Perîşan -1991-Beyrûd) ” romaneke wî derketiye û êdî qet pirtûkek wî ya din derneketiye.



24 – Egîdê Xido – Nivîskarekî kurd ê Kafkasyayê ye. Bi navê ”Dê û Dêmarî” romaneke wî pêşî li Erîwanê û paşê li Stockholmê derketiye. Ji xeynê vê romanê romaneke wî ya din heye yan na, nediyare.



25 – Perwîz Cîhanî – Romannivîserekî kurd ê rojhilatê Kurdistanê ye. Ew bi alfabeya Latînî / Kurdî û bi zaravayê Kurmancî dinivîse. Romana wî ya bi navê ”Bilîcan” di sala 2002-an de li Stenbolê derket. Ev roman di nav romanên kurdî yên ku heta niha hatine weşandin de romana herî qalind e. Roman 511 rûpel e.

Perwîz Cîhanî li Swîsre dimîne û romannivîseriya xwe didomîne.



26 – Medenî Ferho – Nivîskarekî berhemkar e. Gelek pirtûkên wî hatine weşandin. Wî heta niha 5 romanên kurdî nivîsiye û weşandiye. Gelek wergerên wî jî di kovar, rojname û Med / Roj Tv- ê de hatine weşandin. Di rojnameya kurdî ya rojane ”Azadiya Welat” de jî car caran gotar – meqale – dinivîse. Ew li Belçîka dimîne û romannivîseriya xwe û xebata xwe ya edebî didomîne.



27 – Îhsan Çolemergî – Nivîskarekî kurde ku li bakurê Kurdistanê dimîne. (Piraniya romannivîserên kurd li Swêdê, Swîsrê û Almanyayê anku li Ewropayê dimînin.)

Wî di sala 1995 –an de bi navê ”Cembelî Kurê Mîrê Hekarî” romaneke evînî nivîsî. Lê, ev bû duwanzdeh sal derbas bû, hêj romana wî ya duyem derneketiye.

Ew car caran di rojnama ”Azadiya Welat” de gotarên kurdî dinivîse.



28 – Şahînê Bekirê Soreklî – Bi navê ”Wendabûn” û ”Veger” du romanên wî derketine. Dibe ku li gor paşnavê xwe ji Sêwerekê be, lê nivîskarekî kurd ê binxetê ye. Niha ew li Awistirya dimîne û li wir di radyoya kurdî de dixebite. Gelek gotar, pexşan û kurteçîrokên wî di weşanên kurdan de derketine. Ew car caran di malperên kurdî yên înternetê de dinivîse û herweha xebata xwe ya edebî û nivîsîna romanê didomîne.



29 - Fêrgîn Melîk Aykoç – Di sala 1999 –an de Bi navê ” Mamosteyê Zinaran ” romaneke weşand û êdî ewqas. Niha li Almanyayê mamostetî dike û carna di kovarên kurdî de gotar dinivîse.



30 – Newroz Saîdpour – Newroz nivîskarekî ji Kurdistana bakur e. Ji paşnavê wî mirov dibêje qey ew nivîskarê kurd ê rojhilatê Kurdistanê (Kurdistana Îranê) ye. Ew kurdê bakure, lêbelê li rojhilatê Kurdistanê gelek salan maye û li wir pêşmergetî kiriye. Ji xwe naveroka romana wî jî li ser kurdên rojhilate û bûyera romanê li rojhilatê Kurdistanê derbas dibe.

Romana wî di sala 2002 –an de bi navê ”Viyan” li Stenbolê derket. Lê, piştê vê romanê êdî romaneke wî ya din derneket.

Ew bi kurdî di rojnameya hefteyî ”Dema Nû” de gotar – meqale – û nûçe diweşîne.

Niha li Almanyayê dimîne û di kar û xebata çandî, komelayetî de aktîf e.



31 – Xemgînê Temê – Kurdekî ji rojavayê başurê Kurdistanê anku kurdê binxetê ye. Di sala 1983 –an kurteromaneke wî li Stockholmê derketiye û êdî tu romanek yan pirtûkek wî ê din derneketiye. X. Temê jî weke gelek nivîskaran pirtûkek nivîsîye û hew. Yanî êdî xebata xwe ya edebî anku karê nivîskariyê nedomandiye.



32 – Adîl Zozanî – Li Amedê – Diyarbekir – dimîne. Wî di sala 2001 – ê de bi navê ”Kejê” romaneke nivîsî û paşê qet romaneke yan jî pirtûkeke wî ya bi kurdî derneket.

Adîl Zozanî di rojnameya ”Azadiya Welat” de gotar – meqale – dinivîse û berpirsê televizyona mehelî ya li Diyarbekir anku yek ji birêvebirê ”Gun” Tv – ê ye.



33 – Mezher Bozan – Di sala 2002-an de bi navê ”Av Zelal Bû” beşa yekem a romana wî derket. Paşê beşa duyem jî nivîsî û weşand. Berê pirtûkek wî ya helbestan û pirtûkeka kurteçîrokan jî derketibû. Îsal romaneke wî ya din di nav weşanên ”Nûbihar”ê de derket.

M. Bozan li Swêdê dimîne û romannivîseriya xwe didomîne.



34 – Torî – Bi navê ”Mendik” di sala 2002-an de romaneke nivîsî. Torî ji edebiyatê pirtir bi dîrokê re û bi taybetî dîroka kurdan û sosyolojiya civaka kurdan re mijûl dibe. Ji xwe gelek pirtûkên wî yên derbarê dîroka kurdan û civaka kurdan hatine weşandin.

Diyare ku êdî ew ê romannivîseriya xwe nedomîne, dîroknivîsîna xwe bidomîne.



35 – Xurşîd Mîrzengî – Romana wî ya yekem bi navê ”Sînor” di sala 1995-an de li Stockholmê derket. Paşê sê romanên wî yên din jî derketin. Di nav herçar romanên wî de, romana herî serketî û balkêş romana wî ya li ser Ristemê Zal e.

X. Mîrzengî gladyatorekî leheng ê kurd kiriye mijara romana xwe û bi naverokeke bi heyecanî afirandiye. Ev romana wî dikare bibe fîlmeke baş.

Ew geh li Swêdê û geh li Fransa’yê dimîne. Karê bazirganî dike û herweha kar û xebata xwe ya romannivîseriyê didomîne.



36 – Mela Beşîr – Di sala 1999-an de bi navê ”Sofî Remo” romaneke wî derket. Piştê vê romanê êdî romaneke wî a din derneket, lêbelê pirtûkên wî yên kurteçîrokan û yên wergerê hatin weşandin.

M. Beşîr nivîskarekî zimanzan e. Ji hêla îlmî / zanistî ya zimên, rastnivîsîn û gramerê ve zana ye, şareza ye. Ew bi pênc zimanan û du zaravayên kurdî (kurmancî û soranî) zanê.

Wî gelek pirtûkên hêja li kurdî wergerandiye. Çîrokên folklorîk yên gelêrî berhev kiriye.

M. Beşîr ji hêla nivîs nivîsînê de gelek jîr e. Di weşan û malperên kurdî de gotar – meqale – û şîroveyên wî bi navê wî û nasnavekî wî ê din têne weşandinê.



37 – Betal Betê – Di saleke nediyar de bi navê ”Bêbextî” romaneke weşandiye. Sala weşandina vê romanê nediyare û ji weşandina wê heta niha tu romaneke yan pirtûkeke Betal Betê derneketiye.

Car caran nivîsên wî yên kurdî – kurmancî – di malperên kurdan yên înternetê de derdikevin û hew.



38 – Kemal Ongun – Di sala 2002 –an de bi navê ”Li Qerexa Şevê Hîvron” romaneke wî derketiye. Li gor ku min bihîst, çend pirtûkên wî yên din jî bi kurdî hene. Ew nivîskariya xwe didomîne, pirtûkên kurdî dinivîse.

Ji bo ku di kovar, rojname û malperên kurdan de li ser berhemên nivîskarên kurd pir hindik nivîsên danasîn û nirxandinê derdikevin û li ser pirtûkên hinek nivîskarên kurd qet ti nivîs dernakevin, û herweha ji bo ku weşanxaneyên kurd jî belavkirina pirtûkên kurdî baş pêk naynin, mirov pê nizane bê kîjan pirtûka kurdî ya kîjan nivîskar derketiye.

Gelek pirtûkên kurdî derdikevin, haya mirov jê çê nabe û ew pirtûk tê ji bîr kirin. Herweha hinek nivîskarên kurd yên nenas piştî weşandina pirtûka wan, ji bo ku nayêne naskirin, ew jî têne jibîrkirin.



39 – Remezan Alan – Xwendevanên kurd wî bi nirxandin û analîza pirtûkên kurdî nas kirin. Wî bi nivîsên xwe yên derbarê romana kurdî di rexnegiriya edebî ya kurdî de xizmeteke baş pêk anî. Wî rexne li hinek romanên kurdî girt. Xwezî wî xebata xwe ya rexnegiriyê bidomandana. Lê wî rexnegiriya edebî da aliyek û bi navê ”Saturn” romaneke nivîsî .

Romana R. Alan di sala 2002-an de derket. Lêbelê ji alî xwendevanan ve – bi qasê ku min bihîst – û ji alî min bi xwe nehate ecibandin.

Xwezî R. Alan vê romana neserketî nenivîsiya û wî xebata xwe ya rexnegiriya edebî bidomandana. Belkî ew jî bibana weke Belînskî yê Rusan yan jî weke Fethî Nacî û Semîh Gumuş’ê tirkan, ew jî bibana rexnegirekî kurdan.



40 – Omer Dilsoz – Wî du romanên kurdî nivîsiye. Romana wî ya yekem di sala 2003 –ê de derketiye. Omer Dilsoz ji romannivîseriyê bêtir weke şaîr – helbestvan – tê nasîn. Gelek helbestên wî yên baş hene ku hatine weşandin.

Ew birêvebirê giştî ê rojnameya rojane ”Azadiya Welat” e. Wek tê zanîn ev rojname rojnameya rojane ya herî pêşîn a bi kurdî ye kul i bakurê Kurdistanê derketiye. O. Dilsoz hema her roj di vê rojnameyê de sernivîs, meqale – gotar – nirxandin û heta nûçeyên rojane dinivîse û lewre jî ew nivîskarekî jîr e û kedkarê çand, ziman û edebiyata kurdî ye.



----------------------------------



ÇEND GOTINÊN DAWÎ



Ji vê lîsteya çil navên romannivîserên kurd jî diyar dibe ku, yên ku bi giranî bi edebiyatê re mijûl dibin û romannivîseriya xwe didomînin hindik in. Ji navên vê lîsteyê hinek romannivîser mirine, çûne ser heqiya xwe. Hinekan tenê yek romaneke nivîsîne, weşandine û êdî romaneke duyem neweşandine. Hinek nivîskar jî meyla wan ne li ser edebiyatê ye, hewesa wan, întreseya wan li ser mijarên din e û lewre jî piştê romaneke êdî romaneke din neweşandine lê li ser mijarên din pirtûk weşandine.



Di nav van çil romannivîserên kurd de, hinek hem roman û hem jî çîrok û helbest dinivîsin. Divê mirov çil helbestvanên kurd û herweha çil nivîskarên ku kurteçîrok dinivîsin jî hilbijêre û li ser xebatên wan weha kurtenivîseke nirxandinê binivîse.



Di nav romanên van çil romannivîseran de hinek jê bi rastî roman nînin, lê navê romanê lêkirine. Loma jî ev gotinên Îbrahîm Seydo Aydogan ji bo hinek romannivîseran û hinek romanan gelekî rast in. Loma jî ez van gotinên wî dubare li vir diweşînim.

” Kêmhejmarî an jî pirhejmariya romanên kurdî asta wan a hunerî diyar nake. Ji ber ku gelek romanên kurdî gelekî dûrî qaîdeyên romannivîsînê mane, hayê gelek romannivîsên kurdî ji tevna romanê, zimanê edebî, ferqa çîrok û romanan, vegotina bûyeran û kronolojiya wan, şayes, psîkolojiya lehengan û bikaranîna teknîkên romannivîsînê tune ye. Mirov dibêje qey gelekan ji wan qet roman ne xwendine û nû dest bi nivîsandinê kirine.”





Di nav van çil romannivîserên kurd de tiştê ku bala mirov dikşîne tunebûna romannivîsereke jin a kurd e. Hinek nivîskarên jin yên kurd hene, wan pirtûkên helbest û çîrokan nivîsîne û weşandine. Di nav nivîskarên kurd yên jin de herî pir helbestvan hene û pirtûkên wan yên helbestan derketine.



Bi hêviya ku rojeke nivîskareka jin a kurd romaneke bi kurdî binivîse û biweşîne.

jannas

sıpas jı bo agahiyên u xebata te......
hêviya mın ji nivîskare jın ê kurd hina pırtır bıbın...

__________________

zîvûzêr

jı bo xêbatada pîr spas hêcî....

daxwâzyâmê gêllêmêyî kurd ê nûjî romannivisêrên bîbîn...inş pîrtîr bîbê nivisandın...

__________________

heci

ez jî ji we re spas dikim heval...