ŞAKİRO-'Kewê Rıbat'

**toraman-25** · 22-05-2007, 07:23 PM

Şakiro, ünlü yazar Yaşar Kemal'in eserlerine konu olan büyük dengbêj Evdalê Zeynêve Reşo'dan sonra gelen ve çok güzel bir sese sahip olmasından dolayı, bütün dünyadaki Kürtler tarafından 'Kewê Rıbat' (Rabat Kekliği) adıyla anılan ünlü bir klasik türkü (klam) söyleyicisi. 1996 yılında klam ve stranlarını bırakarak aramızdan ayrıldı. Anısına...

SALİH KEVIRBIRİ

Acılı Kürt coğrafyasında 'Dengbêj' ya da başka bir söyleyişle 'Goranibêj'lerin halk üzerindeki etkisi oldukça büyüktür. Artık bugün yüzlerce aydın ve dilbilimcisi tarafından da dile getirildiği gibi Kürt kültür, edebiyat ve dili dengbêjlerin sayesinde ayakta kalmış, asimilasyon ve yok olmaktan kurtulmuştur. Bu söz avcıları, bu laf sihirbazları, daha doğrusu Mezopotamya Edebiyatı'nın 'hard disk'leri, yetiştikleri toprakların tarih ve kültür kaynaklarını teşkil eder. Onlar 'klam' ve söylemlerinde bazen Siyabend olur Xecê üzerine söyler; bazen de Bişarê Çeto olur Uris (Rus) askerlerine karşı savaşır.

Şakiro (Şakir Deniz) özelde Kuzey Kürtleri, genelde ise Kürtçe'nin konuşulduğu bütün bölgelerde tanınan bir dengbêj idi. Kuşkusuz bugün bir araştırma yapılsa, Şakiro'nun her bir Kürdün evinde en az bir kasetinin olduğu görülecektir.

Rahmetli Şakir, büyük dengbêj Reso'nun 'şagirt' (öğrenci) lerinden birisi idi. Her ne kadar halk arasında Erzurum Karayazılı olarak bilinse de, o aslen Ağrı Patnoslu idi ve 'Şakirê Mezin' ya da babasından dolayı 'Şakirê Bedîh' olarak da tanınıyordu. (Türkücü Özcan Deniz'in amcası olduğunu belirtmemizin önemli olup olmadığını siz okurların dikkatine sunuyorum.)

Şakiro, klasik klam ve stranların geçmiş ve geleceği için derin bir zenginliğe sahiptir ve bu konuda kutsal yapı taşlarından biridir. Ünlü Kürt dengbêjlerinden birisi ve aynı zamanda Koma Şîrvan'ın da kurucusu olan Kazo, bir süre önce onunla yaptığım bir mülakatta, 'Şahê Dengbêjan' (Dengbêjlerin Şahı) olarak adlandırdığı Şakiro hakkında şu sözleri dile getiriyordu: "....Yeryüzünde bugüne kadar gelmiş geçmiş dengbêjlerimiz içinde Şakiro ilk sırada yer almazsa, mutlaka ikinci sırada kendisine yer bulur.... Bir öğün beraber kaldık ama bu yarım günlük süre zarfında büyük bir 'awaz' ile beraber olduğumun farkına vardım. Sıcakkanlı ve hoşsohbet birisi idi. 'Dîwanbir' (Geniş oturumları yöneten kişi) olduğundan, bulunduğu bütün topluluk ve divanları idare edip yönetirdi...!"

'Gulê Dêran', 'Şerê Mala Nasir', 'Nêçîrvano', 'Geliyê Zîlan', 'Melazgir', 'Şêx Seîd', 'Dîlber', 'Esmer', 'Kejê', 'Sebrê' ve ismini hatırlayamadığım onlarca klam ve lawje, Usta Dengbêjin söylemlerinde adeta yeniden ruh bulur ve dinleyeni bambaşka diyarlara, bazen de 'Welatê Çîn û Maçînê', 'Bajarê Şahê Nepirsa' gibi olmayan diyarlara gezintiye çıkarırdı. Özellikle 'Esmer' isimli klamdaki şu sözler;

"Esmera min bilind e / Di ser re çiya di binî de gund e / Esmera min yeka bejin bilind e /Çav belek e / Tu çiqas bêjî hewqas rind e"

Yanî; "Esmer'im uzundur / Üstü dağ altı köydür / Esmer'im uzun boylu biridir / Ela gözlüdür / Söylendiği kadar güzeldir"

Şakiro'nun oktavlı sesiyle bir olduğu zaman, insanın çocukluğunda yaşadığı aşkı bekleyesi gelir.

".....Şakir, dünya tatlısı idi. Gözümdü o benim. Diwanxane ve civatların adamı idi. Sercivat ve 'Serbêje' idi. Birçok dengbêj gölgesinde kaldığı için onu kıskanırdı. Dostlarını severdi. Allah'ın rahmeti üzerine olsun. Hepimizden daha iyi ve daha dengbêj idi..." Evet, ölümsüz dengbêj için söylenen bu sözler de usta bir dengbêje, Dengbêj Zahiro'ya ait.

İran Kürtlerine göre 'Kewê Nêr'

Yazının girişinde de belirtmiş olduğum gibi, Şakiro sadece Kuzey Kürtleri arasında tanınan bir dengbêj değil, 'kurdîaxêv' (Kürtçe konuşanlar)lerin bulunduğu her yerde 'delalê ber dilan' (Gönüllerin Sultanı) idi. Özellikle Doğu (İran) Kürtleri arasında Şakiro bir efsane olmakla birlikte, yaşamı onlar için farklı kılan önemli bir etkendi. Urmiye'den tutun, Senendec, Mehabad ve Kirmanşah'a kadar, özellikle kırsal kesimlerde insanlar birkaç 'Soran' Goran"bêj ile beraber Şakiro ile yatar Şakiro ile kalkardı. Aslen Urmiyeli olan Gazeteci İkram Balekanî, Şakiro'nun Doğu Kürtleri arasında ne anlama geldiğini şu sözlerle dile getiriyor: "Her Kürdün evinde mutlaka Şakiro'nun kaseti vardır. Ben bile onun kasetleri ile büyüdüm. O doğudakiler için 'Kewê Ribat' (Rabat Kekliği) idi. 'Kewê Nêr' (Erkek Keklik) sesi gibi güzel bir sese sahipti. Her ne kadar ünlü dengbêj 'Xalê Birê' Urmiyeli idiyse de, Şakiro kadar sevilip sayılmıyordu. Kısaca o, sevdalı gençlerin yaralarına derman; yaşlılar içinse bir efsaneydi..."

Her ne kadar dengbêjler birbirlerini sevmez ve sürekli birbirlerini karalayan profiller çizse de, doğrusu bu sav Şakiro'ya karşı olan sözlerde geçerliliğini yitiriyor. Buna çarpıcı bir örneği de Garzan'ın güçlü sesi Dengbêj Salihê Qubînê'den verelim: "Ölümünden sonra klamlar öksüz kaldı. Ondan sonra onun klasında izini takip edecek dengbêjlerin çıkacağına inanmıyorum. klamlarını iki 'hawîn"' (hahî hahîîî) üzerinden söylerdi. Bu tarzda klam söyleyen çok az dengbêj var..."

Aramızdan ayrılmadan ve Allah'ın rahmetî bedenini sarmadan önce Gazeteci Rahmi Batur'un mülakat teklifini reddetmiş, sorularını cevapsız bırakmıştı. Bunun sebebini ise şöyle dile getirmişti: "Kürtler, dengbêjlerine sahip çıkmıyor. Bir Veysel (Aşık Veysel) vardı. Ona sahip çıkıldı. Ama bir Reso'muz vardı, hepimizin ustası... Aç öldü..!"

Doğrudur; dargındı, şikayetleri vardı. Onun gibi dünyanın dört bir yanındaki sevenlerince tanınan bir dengbêjin televizyonlarda yayınlanacak birkaç görüntüsü bile yok maalesef.

Mamê Şakir! Sensiz kaç yıl geçti. Ama sen ses, avaz ve cengaverlik klamlarınla, sevda lawjelerinle ve kayıp bir tarihi ortaya çıkaran söylemlerinle hep yaşayacak ve söyleyeceksin.

Awaxweş Mamê Şakir, awaxweş! Deng li dinê be..!

**toraman-25** · 22-05-2007, 07:25 PM

Lütfen Kültürümüze sahip çıkalım...!!!

**bendelal** · 22-05-2007, 07:27 PM

boy kedate spas dıkım hevale delal

**toraman-25** · 22-05-2007, 07:28 PM

Alıntı:

bendelal tafarından gönderildi

boy kedate spas dıkım hevale delal

spas jı tera hewal...yorum için sağol...

Safe84 · 30-05-2007, 02:04 PM

Alıntı:

toraman-25 tafarından gönderildi

Şakiro, ünlü yazar Yaşar Kemal'in eserlerine konu olan büyük dengbêj Evdalê Zeynêve Reşo'dan sonra gelen ve çok güzel bir sese sahip olmasından dolayı, bütün dünyadaki Kürtler tarafından 'Kewê Rıbat' (Rabat Kekliği) adıyla anılan ünlü bir klasik türkü (klam) söyleyicisi. 1996 yılında klam ve stranlarını bırakarak aramızdan ayrıldı. Anısına...

SALİH KEVIRBIRİ

Acılı Kürt coğrafyasında 'Dengbêj' ya da başka bir söyleyişle 'Goranibêj'lerin halk üzerindeki etkisi oldukça büyüktür. Artık bugün yüzlerce aydın ve dilbilimcisi tarafından da dile getirildiği gibi Kürt kültür, edebiyat ve dili dengbêjlerin sayesinde ayakta kalmış, asimilasyon ve yok olmaktan kurtulmuştur. Bu söz avcıları, bu laf sihirbazları, daha doğrusu Mezopotamya Edebiyatı'nın 'hard disk'leri, yetiştikleri toprakların tarih ve kültür kaynaklarını teşkil eder. Onlar 'klam' ve söylemlerinde bazen Siyabend olur Xecê üzerine söyler; bazen de Bişarê Çeto olur Uris (Rus) askerlerine karşı savaşır.

Şakiro (Şakir Deniz) özelde Kuzey Kürtleri, genelde ise Kürtçe'nin konuşulduğu bütün bölgelerde tanınan bir dengbêj idi. Kuşkusuz bugün bir araştırma yapılsa, Şakiro'nun her bir Kürdün evinde en az bir kasetinin olduğu görülecektir.

Rahmetli Şakir, büyük dengbêj Reso'nun 'şagirt' (öğrenci) lerinden birisi idi. Her ne kadar halk arasında Erzurum Karayazılı olarak bilinse de, o aslen Ağrı Patnoslu idi ve 'Şakirê Mezin' ya da babasından dolayı 'Şakirê Bedîh' olarak da tanınıyordu. (Türkücü Özcan Deniz'in amcası olduğunu belirtmemizin önemli olup olmadığını siz okurların dikkatine sunuyorum.)

Şakiro, klasik klam ve stranların geçmiş ve geleceği için derin bir zenginliğe sahiptir ve bu konuda kutsal yapı taşlarından biridir. Ünlü Kürt dengbêjlerinden birisi ve aynı zamanda Koma Şîrvan'ın da kurucusu olan Kazo, bir süre önce onunla yaptığım bir mülakatta, 'Şahê Dengbêjan' (Dengbêjlerin Şahı) olarak adlandırdığı Şakiro hakkında şu sözleri dile getiriyordu: "....Yeryüzünde bugüne kadar gelmiş geçmiş dengbêjlerimiz içinde Şakiro ilk sırada yer almazsa, mutlaka ikinci sırada kendisine yer bulur.... Bir öğün beraber kaldık ama bu yarım günlük süre zarfında büyük bir 'awaz' ile beraber olduğumun farkına vardım. Sıcakkanlı ve hoşsohbet birisi idi. 'Dîwanbir' (Geniş oturumları yöneten kişi) olduğundan, bulunduğu bütün topluluk ve divanları idare edip yönetirdi...!"

'Gulê Dêran', 'Şerê Mala Nasir', 'Nêçîrvano', 'Geliyê Zîlan', 'Melazgir', 'Şêx Seîd', 'Dîlber', 'Esmer', 'Kejê', 'Sebrê' ve ismini hatırlayamadığım onlarca klam ve lawje, Usta Dengbêjin söylemlerinde adeta yeniden ruh bulur ve dinleyeni bambaşka diyarlara, bazen de 'Welatê Çîn û Maçînê', 'Bajarê Şahê Nepirsa' gibi olmayan diyarlara gezintiye çıkarırdı. Özellikle 'Esmer' isimli klamdaki şu sözler;

"Esmera min bilind e / Di ser re çiya di binî de gund e / Esmera min yeka bejin bilind e /Çav belek e / Tu çiqas bêjî hewqas rind e"

Yanî; "Esmer'im uzundur / Üstü dağ altı köydür / Esmer'im uzun boylu biridir / Ela gözlüdür / Söylendiği kadar güzeldir"

Şakiro'nun oktavlı sesiyle bir olduğu zaman, insanın çocukluğunda yaşadığı aşkı bekleyesi gelir.

".....Şakir, dünya tatlısı idi. Gözümdü o benim. Diwanxane ve civatların adamı idi. Sercivat ve 'Serbêje' idi. Birçok dengbêj gölgesinde kaldığı için onu kıskanırdı. Dostlarını severdi. Allah'ın rahmeti üzerine olsun. Hepimizden daha iyi ve daha dengbêj idi..." Evet, ölümsüz dengbêj için söylenen bu sözler de usta bir dengbêje, Dengbêj Zahiro'ya ait.

İran Kürtlerine göre 'Kewê Nêr'

Yazının girişinde de belirtmiş olduğum gibi, Şakiro sadece Kuzey Kürtleri arasında tanınan bir dengbêj değil, 'kurdîaxêv' (Kürtçe konuşanlar)lerin bulunduğu her yerde 'delalê ber dilan' (Gönüllerin Sultanı) idi. Özellikle Doğu (İran) Kürtleri arasında Şakiro bir efsane olmakla birlikte, yaşamı onlar için farklı kılan önemli bir etkendi. Urmiye'den tutun, Senendec, Mehabad ve Kirmanşah'a kadar, özellikle kırsal kesimlerde insanlar birkaç 'Soran' Goran"bêj ile beraber Şakiro ile yatar Şakiro ile kalkardı. Aslen Urmiyeli olan Gazeteci İkram Balekanî, Şakiro'nun Doğu Kürtleri arasında ne anlama geldiğini şu sözlerle dile getiriyor: "Her Kürdün evinde mutlaka Şakiro'nun kaseti vardır. Ben bile onun kasetleri ile büyüdüm. O doğudakiler için 'Kewê Ribat' (Rabat Kekliği) idi. 'Kewê Nêr' (Erkek Keklik) sesi gibi güzel bir sese sahipti. Her ne kadar ünlü dengbêj 'Xalê Birê' Urmiyeli idiyse de, Şakiro kadar sevilip sayılmıyordu. Kısaca o, sevdalı gençlerin yaralarına derman; yaşlılar içinse bir efsaneydi..."

Her ne kadar dengbêjler birbirlerini sevmez ve sürekli birbirlerini karalayan profiller çizse de, doğrusu bu sav Şakiro'ya karşı olan sözlerde geçerliliğini yitiriyor. Buna çarpıcı bir örneği de Garzan'ın güçlü sesi Dengbêj Salihê Qubînê'den verelim: "Ölümünden sonra klamlar öksüz kaldı. Ondan sonra onun klasında izini takip edecek dengbêjlerin çıkacağına inanmıyorum. klamlarını iki 'hawîn"' (hahî hahîîî) üzerinden söylerdi. Bu tarzda klam söyleyen çok az dengbêj var..."

Aramızdan ayrılmadan ve Allah'ın rahmetî bedenini sarmadan önce Gazeteci Rahmi Batur'un mülakat teklifini reddetmiş, sorularını cevapsız bırakmıştı. Bunun sebebini ise şöyle dile getirmişti: "Kürtler, dengbêjlerine sahip çıkmıyor. Bir Veysel (Aşık Veysel) vardı. Ona sahip çıkıldı. Ama bir Reso'muz vardı, hepimizin ustası... Aç öldü..!"

Doğrudur; dargındı, şikayetleri vardı. Onun gibi dünyanın dört bir yanındaki sevenlerince tanınan bir dengbêjin televizyonlarda yayınlanacak birkaç görüntüsü bile yok maalesef.

Mamê Şakir! Sensiz kaç yıl geçti. Ama sen ses, avaz ve cengaverlik klamlarınla, sevda lawjelerinle ve kayıp bir tarihi ortaya çıkaran söylemlerinle hep yaşayacak ve söyleyeceksin.

Awaxweş Mamê Şakir, awaxweş! Deng li dinê be..!

süper bende ariyordum

Konu Araçları
Yazıcı Çıktısını Göster Sayfayı E-posta ile Yolla
Mod Seç
Düzenli Mod Karışık Moda Geç Konu Moduna Geç

Popüler Konular: Bydigi Forum'un En Popüler Konuları
Sizin İçin Seçtiklerimiz-1: Norton AntiVirus 2008 Panda Antivirus & Firewall 2008 AVG Anti-Virus Free Edition 8.0.100 McAfee VirusScan Enterprise 8.5i Avast! 4 Professional Edition 4.8.1169 Kaspersky Internet Security 7.0.1.325 Anti-Porn 10.4.11.15 BitDefender Internet Security 11.0.9 (2008) Eset Smart Security 3.0.642 Ad-Aware 2008	Sizin İçin Seçtiklerimiz-2: Şeftali Yetiştiriciliği Ekolojik Tarım ve Hayvancılık Süt Verimini Etkileyen Faktörler Dört barajda su bitmek üzere Karbondioksit salımı yüzde 50’den çok artacak VAN (Wan) Tarihi Amed (Diyarbakır) Tarihi İç Anadolu Hakkında Genel Bilgi Kültür ve Turizm Bakanlığı müfettiş yardımcılığı 2008 yılı icra müdür ve yardımcılığı sınav ilanı	Sizin İçin Seçtiklerimiz-3: Siz Hangi Yemeksiniz ? Doğum gününüze göre hangi hayvansınız? Doğum Tarihinize Göre Renginiz! Bebeklerde Gaz Çıkarma Virüs taşıyan keneler dehşet saçıyor Şiddetin genlerle ilişkisi olabilir Karpuz Viagra Etkisi Yapıyor Panasonic Sony'yi tahtından etti! Mehmet Atlı - Wenda 2008 grup seyran - 2008

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Yanıt	Son Mesaj
Jiyan û helbestên Mele Tahirê Huseynê Kewê	heci	Helbesten Kurdi	6	20-02-2007 06:25 PM

ŞAKİRO-'Kewê Rıbat'

Benzer Konular